Qiyməti günbəgün bahalaşan soğan kartof: “Qadağa qoyulmalıdır”

Son vaxtlar ölkə bazarlarında bir sıra kənd təsərrüfatı məhsullarının qiyməti durmadan bahalaşır. 

Bu məhsullar sıranda əhalinin ən çox tələbatı olan kartof və soğan yer alır. Belə ki, bazarda, markelərdə katofun qiyməti 2 manat, soğanın qiyməti isə 1,70-1,80 qəpik, faraş kartofun qiyməti 3 manat 50 qəpikdir. Onu da qeyd edək ki, hazırda marketlərdə satışa çıxarılan kartof 2 manata olmasına baxmayaraq, çox keyfiyyətsizdir. Bəzi ekspertlərin fikrincə, bu gün satışda olan keyfiyyətsiz kartof  heyvan yemi üçün nəzərdə tutulub. Beləliklə, bu gün əhali keyfiyyətsiz və baha qiymətə olan məhsulların ümidinə qalıb. 

Hazırda bu məhsulların bahalaşmasına səbəb nədir? 

İqtisadçı-ekspert Akif Nəsirli “Cebheinfo.az”-a bildirib ki, hazırda idxalla bağlı heç bir problem yoxdur, ərtaf ölkələrdə kifayət qədər kartof var və idxal etmək olar: 

“İndiki mərhələdə, yaz aylarında kartof istehsalçılarının potensialı məlum olmadığına görə kartof idxalçıları idxala bir qədər həssas yanaşırlar. Yəni onlar xaricdən kütləvi şəkildə kartof idxal etmirlər ki, birdən faraş kartof çıxar, qiymətləri aşağı salar və bunların kartofu üstlərinə gələn maya dəyərindən aşağı satılar. Kartofu kiçik partiyalarla idxal edirlər. Ona görə ölkə bazarlarında kartof qıtlığı yaşanır, tələbatı ödəmir, tələb təklifi üstələdiyi üçün qiymətlər də bahalaşır. O ki qaldı faraş kartofa, onun nübar vaxtıdır, təzə çıxıb. Adətən təzə kartof bazara çıxdıqdan sonra günlər ərzində qiymətinin sürətlə enməsi müahidə olunur. 

Yəqin ki, həftənin sonuna qədər 1 manata qədər düşəcək və ondan sonra kartofun qiyməti 60-70 qəpiyə qədər düşə bilər. Bu, bizim kartof istehsalı məhdud olduğuna görə təbii haldır. Faraş kartof yığılı, bir hissəsi daxuli bazara yönəldilir, bir hissəsi ixrac olunur. Azərbaycanda faraş kartofu saxlamır, anbarlaşdırmırlar. Faraş katofu saxlamaq bir qədər baha başa gəlir. Ona görə də onu saxlamır, dərhal satırlar. Ancaq yayın sonunda yığılan kartof artıq yetişmiş kartofdur. Əsasən şimalda yetişdirilir. Payıza doğru çıxan kartofun istehsal həcmi Azərbaycanda genişlənməlidir ki, fevral-aprel aylarında ölkə daxilində kartof qıtlığı yaşanmasın. Ən azı idxal olsa da, həmin dövrə qədər kartof ehtiyatı qalsa, indiki prosesləri yaşamarıq”. 

O ki qaldı soğana, ekspertin sözlərinə görə, ölkədə yerli tələbat qədər istehsal olunur: 

“Sadəcə olaraq yaz fəslindən başlayaraq soğanın qiyməti düşməyə başlayr. Hazırda payızda əkilən baş soğan artıq bazarlarda görünür. Tezliklə onun da qiymətləri aşağı düşəcək. Soğan tələbata uyğun istehsal edilsə də, dekabr-yanvar aylarında bizim ərtaf bölgələrdə soğana tələbat artır. Ona görə də Azərbaycan fermerləri kütləvi şəkildə soğanı ixrac edirlər. Bu baxımdan da yanvar ayından başlayaraq ölkədə daxili ehtiyatlar tükənir və soğan da idxalın ümidinə qalır. 

Bu dövrdə kartofda olduğu kimi həssas yanaşırlar, az partiyalarla gətirirlər ki, ziyana düşməsinlər. Ona görə də bu məhsulların qiyməti qışın sonu, yazın əvvəlində tənzimlənə bilmir. Əslində bunun da yolları var. Daha çox kartof istehsal edib, anbarlaşdırmaq, soğan istehsalını da həm genişləndirmək, həm də əsasən dekabr-yanvar aylarına kvota tətbiq etmək lazımdır. Hazırda soğan ixracına kvorta tətbiq edirlir. Kvota bütün aylara eynidir. Bizə əsas dekabr-yanvar aylarına lazımdır. Müşahidələr göstərir ki, bu aylarda soğan ixracı digər aylara nisbətən 5-6 dəfə artır. Dekabr-yanvar aylarında soğan ixracına qadağa qoymaq lazımdır”. 

Nigar Abdullayeva 
“Cebheinfo.az”
 

Açar sözlər: Qiymət soğan kartof bahalaşma Akif Nəsirli