Qlobal nadir torpaq bazarı necə qurulub və...

...Ural Federal Universitetinin (UrFU) Nadir metallar və nanomateriallar kafedrasının dosenti Sergey Kirillov bildirib ki, Rusiya nadir torpaq elementlərinin dünya ehtiyatlarının təxminən 20-25 faizinə malikdir ki, bu da təxminən 20-25 milyon ton təşkil edir. Bu elementlərin ehtiyatlarına görə birinci yeri tutan Çin dünyanın nadir torpaq ehtiyatlarının təxminən 35 faizinə nəzarət edir, lakin ekspertlər kimin ikinci yerdə olduğunu mübahisə edirlər - Rusiya, ya Braziliya? SİA-nın məlumatına görə, əhəmiyyətli ehtiyatlara baxmayaraq, Rusiyanın qlobal nadir torpaq elementləri istehsalında payı 1 faizdən azdır.

Kirillov qeyd edib ki, ölkədə perspektivli yataqlar var, lakin onların işlənilməsi infrastruktura əhəmiyyətli kapital qoyuluşları tələb edir.

Rusiyada fəaliyyət göstərən yataqlar arasında məhsulları 2022-2023-cü ilə qədər satılan Murmansk vilayətindəki Lovozero mədən və emalı zavodu var. Lakin istehsalın yalnız 5 faizə yaxını ölkə daxilində qalıb.

Perspektivli depozit Yakutiyadakı Tomtorskoyedir. Əhəmiyyətli ehtiyatlara malikdir, lakin inkişafı üçün dəmir yolunun tikintisi və elektrik enerjisi ilə təmin olunması da daxil olmaqla böyük investisiya tələb olunur.

Bundan əlavə, ekspert "İzvestiya"ya qeyd edib ki, Rusiya hazırda yalnız yarımfabrikatlar - nadir torpaq metallarının konsentratı istehsal edir, onun 1 kq-ı təxminən 5 dollardır. Son məhsullara, məsələn, neodimiuma emal edildikdə, maya dəyəri 1 kq üçün 50 dollara qədər artır.

Kirillov vurğulayıb ki, bazar Rusiyadan bu son məhsulları almağa hazır olacaq, yoxsa yalnız konsentrat almağa davam edəcək, sual kimi qalır.

Bundan əvvəl prezident Vladimir Putin Rusiyanın ABŞ-a alüminium tədarükünü bərpa etməyə hazır olduğunu bildirib və Rusiyanın Sənaye və Ticarət Nazirliyi Rusiyanın bir sıra regionlarında, o cümlədən Murmansk və İrkutsk vilayətlərində, eləcə də Saxa Respublikasında nadir torpaq metalları (REM) sahəsində irimiqyaslı investisiya təşəbbüslərinin həyata keçirilməsinə hazırlıq barədə məlumat verib.

Əli Babayev