Qlobal ticarət 0,2 faiz azalacaq PROQNOZ

Bu il qlobal mal ticarəti üçün 2,9 faizlik artım proqnozunu açıqlayan Ümumdünya Ticarət Təşkilatının (ÜTT) iqtisadçıları məhz ticarət siyasətlərindəki gərginlik və qeyri-müəyyənliklər səbəbindən bu proqnozu yenidən nəzərdən keçirib.

"Cebheinfo.az" xəbər verir ki, bununla bağlı Ümumdünya Ticarət Təşkilatının (ÜTT) iqtisadçıları tərəfindən hazırlanan “Qlobal Ticarət Görünüşü və Statistikası” hesabatı dərc olunub.Belə ki, son illərdə dünya üzrə ticarət siyasətlərindəki gərginliklər və tariflər səbəbiylə qlobal ticarət görünüşü kəskin şəkildə pisləşməsi ilə bu il qlobal mal ticarəti həcminin 0,2 faiz azalacağı proqnozlaşdırılır.

ÜTT bu ilin əvvəlində dünya ticarətində artımın 2026-cı ildə də davam edəcəyini və mal ticarətinin qlobal iqtisadi artıma uyğun olaraq artacağını proqnozlaşdırsa da, ÜTT iqtisadçıları cari ilin yanvar ayından elan edilən irimiqyaslı gömrük rüsumları səbəbindən ticarətlə bağlı mövcud vəziyyəti yenidən qiymətləndirmək zərurətini hiss ediblər.

Bu çərçivədə, açıqlanan qarşılıqlı gömrük tariflərindən sonra mövcud şərtlər daxilində ÜTT bu il dünya mal ticarəti həcminin 0,2 faiz azalacağını proqnozlaşdırıb. Bu nisbət ÜTT-nin bu il üçün "aşağı tariflər" çərçivəsində daha əvvəl elan etdiyi mal ticarətində 2,9 faizlik artım proqnozundan xeyli aşağıdır.Hesabatda ABŞ-nn ikitərəfli tarifləri 90 gün müddətinə dayandırması ticarətin daralmasını asanlaşdırsa da, ticarət üçün aşağı yönlü risklər qalmaqdadır. 

İxracın 12,6 faiz azalacağı proqnozlaşdırılan Şimali Amerikada ticarətdə azalmanın xüsusilə kəskin olacağı gözlənilir.Birləşmiş Ştatlar tərəfindən elan edilən və sonradan 90 gün müddətinə dayandırılan ikitərəfli tariflərin bərpası potensialı, habelə ABŞ-dan kənar ticarət əlaqələrinə təsir göstərə biləcək ticarət siyasəti ilə bağlı artan qeyri-müəyyənlik səbəbindən qlobal mal ticarəti perspektivi ilə bağlı risklər davam edir.

Hesabata görə, reallaşacağı təqdirdə ABŞ-nin qarşılıqlı tariflərinin bu il qlobal mal ticarəti həcmini 0,6 faiz azaldacağı təxmin edilir, ticarət siyasətləri ilə bağlı qeyri-müəyyənliklər yayılarsa bu daralma 0,8 faizə çata bilər. Qarşılıqlı tariflərin mümkünlüyü və qeyri-müəyyənliyin yayılmasının reallaşması ilə bu il qlobal mal ticarətində 1,5 faizlik daralmaya səbəb ola bilər. Qlobal ticarət həcminin 2026-cı ildə 2,5 faiz artacağı təxmin edilir.
2024-cü ildə dünya mal ticarətinin həcminin 2,9 faiz, qlobal iqtisadiyyatın isə 2,8 faiz artdığı halda, bu il üçün proqnozlar əks tendensiyaya işarə edir və bu il son tarif tədbirlərinin təsirinin regionlar arasında kəskin fərqlərə səbəb ola biləcəyi gözlənilir.

Mövcud siyasət şəraitində Şimali Amerikada bu il ixracın 12,6 faiz, idxalın isə 9,6 faiz azalacağı gözlənilir. Bölgənin performansı bu il dünya mal ticarəti artımından 1,7 faiz bəndi çıxacaq və ümumi artım tempini mənfiyə çevirəcək.Asiya və Avropanın ixrac və idxalını müvafiq olaraq 1 faiz və 1,9 faiz artıracağı proqnozlaşdırılır.ABŞ-Çin ticarətindəki pozulmaların qlobal ticarətdə əhəmiyyətli pozğunluğa səbəb olacağı və üçüncü bazarlarda Çinin rəqabətinin artması ilə bağlı narahatlıqları artıracağı gözlənilir.

Ticarət yönümünün dəyişməsi ilə Çinin mal ixracının Şimali Amerikadan başqa bütün regionlarda 4 %-dən 9 %-dək artacağı, ABŞ-nin Çindən idxalının isə tekstil, geyim və elektrik avadanlığı kimi sektorlarda kəskin şəkildə azalacağı gözlənilir ki, bu da boşluğu doldura biləcək digər təchizatçılar üçün yeni ixrac imkanları yaradır.ÜTT-nin baş iqtisadçısı Ralph Ossa da ticarət siyasətinin qeyri-müəyyənliyinin ixracı azaltdığını və iqtisadi aktivliyi zəiflətdiyini deyib: 

"Gömrük tarifləri, geniş əhatəli və tez-tez gözlənilməz nəticələrə səbəb olan siyasətlərdir. Ticarət qeyri-müəyyənliklərinə görə, qlobal iqtisadi artımın bu il 2,2 faizə qədər yavaşlayacağını təxmin edirik.Bu nisbətin də əvvəlki artımın ən böyük yavaşlama təsirinin 0,6 faizin altında olmasını gözləyirik. Bu yavaşlamanın ən böyük təsirlərinin ABŞ-da müşahidə ediləəcəyini gözləyirik". 

Nigar
"Cebheinfo.az"