Qonşular itirdiklərini geri qaytardılar, amma biz...

Ölkəyə xaricdən turist axını azalıb: səbəbləri harada axtaraq?

İlin əvvəlində respublikaya gələn xarici turistlərin sayında azalma müşahidə olunub. Bu, Körfəz və MDB ölkələri kimi əsas istiqamətlərdən axınlarda müəyyən durğunluqla bağlıdır. Bu regionlar ənənəvi olaraq turistlərin əsas mənbəyidir və onların iqtisadi və ya siyasi vəziyyətində baş verən hər hansı dəyişiklik gəlmə turizmin ümumi dinamikasına əhəmiyyətli təsir göstərə bilər.

Pandemiyadan bəri ölkənin turizm sənayesi COVID-dən əvvəlki səviyyələrə qayıtmağa çalışaraq gözlənilən artım nümayiş etdirdi. Son illərdə respublikaya gələn xarici qonaqların sayı həqiqətən də artıb və hətta altı il əvvəlki səviyyəyə yaxınlaşıb. Həmin dövrdə xarici səyahətçilərin axını rekord sayda - 3 milyon nəfər təşkil edirdi.

Bir sözlə, bütün bu illər ərzində mehmanxana və qonaqpərvərlik obyektlərinin doluluq göstəriciləri, eləcə də turizm sektorunda dövriyyənin artımı xoş təsir bağışlayır. Məsələn, ötən il Dövlət Sərhəd Xidmətinin məlumatına görə, respublikaya 187 ölkədən 2085,8 min xarici vətəndaş və vətəndaşlığı olmayan şəxs səfər edib. Bir il əvvəllə müqayisədə bu rəqəm 30,2% artıb.

Burada, təbii olaraq, nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycana xaricdən gələn qonaqların heç də hamısı istirahət, əylənmək və ölkəmizi tanımaq üçün gəlmir. Çünki statistikaya xarici vətəndaşların müxtəlif başqa məqsədlərlə səfərləri də daxildir. Turistlərin özləri üçün statistik məlumatlar fərqləndirilmir, lakin artan rəqəmlər gələn turist axınının artdığını da göstərə bilər.

Ekspertlərin məlumatına görə, ötən il yerli qonaqpərvərlik sənayesi nəzərəçarpacaq yüksəliş göstərib və ziyarətçilərin sayı hətta 2 milyon nəfəri keçib. Bununla belə, yanvar-fevral aylarında rəsmi məlumatlar ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 0,7% azalma göstərib. İki ay ərzində ölkəyə cəmi 338,6 min nəfər səfər edib.

Milli Məclisin üzvü, iqtisadçı alim Vüqar Bayramovun dediyinə görə, rəsmi ziyarətçi rəqəmləri üç əsas istiqamət üzrə azalmaya işıq salır: "Bütövlükdə götürdükdə mənfi dinamika Körfəz ölkələrindən gələnlərin sayının təxminən 10%-ə yaxın azalması ilə izah olunur. Nəzərə almaq lazımdır ki, bu bölgə uzun illərdir yerli qonaqpərvərlik sənayesi üçün haqlı olaraq əsas hesab olunur, digər tərəfdən turist axını isə MDB-də zəifdir. Nəticə etibarı ilə ölkəyə gəlmə turizmi bu ilin ilk ayını tənəzzüllə başa vurdu”.

Deputat mövcud reallıqlar fonunda, sənayeni dəstəkləmək üçün daha dərin tədbirlərin görülməsini vacib hesab edir: “Əslində, son statistik məlumatlar yerli qonaqpərvərlik sektorunda dərin islahatların daha aktual olduğunu göstərir. Biz bunu gəlmə turizmdə yeni regionların payını artırmaqla, eləcə də bu sahədə davamlı inkişafda məhsullardan geniş istifadə etməklə həyata keçirməliyik”.

İqtisadçı ekspert Eldəniz Əmirov da AYNA.AZ-a şərhində qonaqpərvərlik sektorunun önəminə toxunub: “Turizm sektoru ən böyük potensiala və geniş imkanların reallaşdırılması perspektivinə malik qeyri-neft iqtisadiyyatı sektorudur. Sənaye sürətlə inkişaf edir və 2019-cu ildə yerli qonaqpərvərlik sənayesi rekord göstəricilər göstərərək özünün ən yüksək nöqtəsinə çatdı. Bu təsirli artımın qayəsi kimi, ölkəmizi qlobal turizm bazarında tanıtmağa yönəlmiş bütövlükdə beynəlxalq tədbirlər silsiləsi kimi qeyd etmək lazımdır. Lakin pandemiyanın vurduğu ziyana görə, son beş ildə biz hələ də pandemiyadan əvvəlki səviyyəyə qayıda bilməmişik”.

“Qonşu ölkələr - turizm sektorunda Azərbaycanın rəqibləri hesab edilən Türkiyə və Gürcüstan 5 il əvvəlki nailiyyətləri geridə qoya bilib. Bunun obyektiv və subyektiv səbəbləri var. Əsas maneə ölkənin qapalı quru sərhədləri, eləcə də sənayenin inkişafında dövlətin rolu daxildir. Bu rol hələ kifayət qədər yüksəkdir. Turizm xidmət sektorunun bir hissəsidir. Buna görə də sənayenin inkişafı tamamilə özəl sahibkarlıq subyektlərindən asılı olmalıdır və dövlət bu rolu dəyişmədən öz tənzimləmə funksiyasını yerinə yetirməlidir”, - deyə həmsöhbətimiz bildirib.

Mütəxəssis beynəlxalq təcrübəyə istinadən qeyd edib ki, özəl fəaliyyətin mümkün olduğu sahələrə dövlət nəzarəti zərərlidir və perspektivsizdir: “Çünki bir tərəfdən inkişaf ləngiyir, digər tərəfdən isə büdcənin yükü artır. Mövcud müzakirələr Prezident İlham Əliyevin Beynəlxalq Xizək və Snoubord Federasiyasının rəhbəri Yohan Elias ilə bu yaxınlarda keçirilmiş görüşünün gündəliyinin aktuallığını ön plana çıxarır. Aparılan müzakirələr turizmdə özəl sektorun payının daha da artırılmasının və rəqabətqabiliyyətli biznes mühitinin gücləndirilməsinin vacibliyini göstərir”.