Qrenlandiyada keçirilən təlimlər Danimarkaya güc qatmayacaq, Trampa qarşı müqavimət ini artırmayacaq

15 nəfərlik Fransa hərbi kontingenti Qrenlandiyanın paytaxtı Nuuka çatıb və bir sıra digər Avropa ölkələri də Danimarkanın rəhbərlik etdiyi kəşfiyyat təlimi olan "Arktika Gücü Əməliyyatı" çərçivəsində oraya əsgər göndərir. Fransa, İsveç, Almaniya, Böyük Britaniya və Norveç artıq təlimlərdə iştirak edəcəklərini açıqlayıblar və daha sonra Hollandiya da onlara qoşulub. Danimarka xarici işlər naziri Lars Lokke Rasmussen çərşənbə günü hazırda Qrenlandiyada təxminən 200 Amerika əsgərinin olduğunu açıqlayıb - bu, Soyuq Müharibə dövründən xeyli azdır. Adanın əhalisi təxminən 57.000 nəfərdir.

Politoloq Oqtay Qasımov Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında bildirib ki, Qrenlandiya ilə bağlı məsələlər getdikcə daha kəskin bir forma almaqdadır və ABŞ prezidenti, onun adminstrasiyası adanı ilhaq etməklə bağlı qərarlı olduqlarını nümayiş etdirirlər: “Bir neçə gün öncə Danimarka xarici işlər nazirinin ABŞ-da keçirdiyi görüşlər də nəticə vermədi. Bundan sonra Danimarka, o cümlədən bir sıra Avropa ölkələri “Arktika gücü” əməliyyatı adı ilə təlimlər keçirməyə qərar verdilər. Bir çox ölkələr bu təlimlərdə iştirak edirdi. Nəzərə alsaq ki, Arktikanın əslində Qrenlandiyanın Avropa ilə olan məsafəsi Amerika ilə olan məsafəsindən daha uzaqdır.

Digər tərəfdən Danimarkanın da Qrenlandiya üzərində hakimiyyəti nominal xarakter daşıyır. Burada İkinci dünya müharibəsindən sonra Amerika Birləşmiş Ştatlarının hərbi qüvvələri məskunlaşıb. Düzdür, onların sayı azdır, amma bütün hallarda Amerikanın orada hərbi bazası var”.

Oqtay Qasımov

Oqtay Qasımov qeyd edib ki, hazırkı gərgin dönəmdə Avropa ölkələri nə qədər Danimarkaya dəstək olmağa və Trampı öz mövqeyindən döndərməyə çalışsalar da, Amerika Birləşmiş Ştatları öz qərarından vaz keçməyəcək və bu məsələ ilə bağlı bir formada tərəflər anlaşmaya gələ biləcəklər. Politoloqun fikrincə, bu da ən azı ilhaq formasında olmasa belə, Amerika Birləşmiş Ştatları faktiki olaraq ada üzərində bir formada hüquqların tanınması məsələsi gündəmə gələ bilər.

“ABŞ Avropa ilə bu məsələdə bir anlaşma ilə razılaşa bilər. Yəni anlaşmanın şərtləri bu formada ola bilər ki, ABŞ Qrenlandiyanı yenidən öz nəzarətinə götürməklə, Avropanın təhlükəsizliyinə təminat verir. Bu da olmayacağı təqdirdə, Avropa və Amerika Birləşmiş Ştatları arasında gərginlik davam edəcək”-deyən politoloq bildirib ki, Avropanın hazırki zəif durumunda onun üçün müəyyən risklər yaradır, ən azı Rusiyanın Avropaya təhdidləri də bu məsələdə Avropanı daha yumşaq mövqe tutmağa məcbur edə bilər.

Oqtay Qasımov hazırda keçirilən təlimlərlə bağlı qeyd edib ki, bu təlimlər simvolik xarakter daşıyır: “Donald Tramp ciddi şəkildə bu məsələ ilə bağlı hansısa qəti hərəkət edəcəksə, bu təlimləri Amerika Birləşmiş Ştatları tərəfindən əməliyyatların yaxud digər hərəkətlərin qarşısının alınmasına çox da böyük təsir etməyəcək: “Amerika Birləşmiş Ştatları bu məsələdə hazırki mövqeyini davam etdirəcəksə və konkret olaraq adanı nəzarətə götürməyə çalışacaqsa, Avropa ölkələrinin buna mane olacaq imkanları çox da ciddi deyil. Müqavimət ciddi olmayacaq. Amerika Birləşmiş Ştatları bunu özünün artıq milli təhlükəsizlik məsələsi elan edib. Əks təqdirdə, Rusiya və Çinin Arktikadakı fəallığı və gələcəkdə Qrenlandiya üzərində də müəyyən təsirləri olacağını əsas göstərməklə öz niyyətlərinə çatmaq istəyir. Bu səbəbdən də, hazırda bu tipli təlimlərin Danimarkanın müqavimətinə ciddi bir güc qatacağı və Trampı əngəlləmə ehtimalı yüksək deyil”.

İradə Cəlil, Bizimyol.info