Regionda yeni mərhələ başlayır HƏMAS İsrail atəşkəsi pozula bilər? ŞƏRH

HƏMAS və İsrail arasında Şarm əl-Şeyxdə keçirilən beynəlxalq danışıqlardan sonra yeni atəşkəs razılaşması əldə olunub.

ABŞ prezidenti Donald Tramp və Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan da daxil olmaqla bir sıra liderlərin vasitəçiliyi ilə razılaşdırılan bu atəşkəs bölgədə humanitar vəziyyətin yüngülləşdirilməsi, əsirlərin qarşılıqlı azad olunması və müharibənin daha da alovlanmasının qarşısını almağı hədəfləyir. Tramp atəşkəsin əldə edilməsini diplomatik uğur kimi qiymətləndirib, Ərdoğan isə razılaşmanın davamlı sülhə çevrilməsi üçün beynəlxalq ictimaiyyəti daha fəal olmağa çağırıb. Tərəflər və vasitəçi ölkələr razılaşmanın icrasına nəzarət edəcəklərini bildiriblər.

Maraqlıdır görəsən, İsrail–HƏMAS atəşkəsi daimi olacaqmı? Qəzzaya əsas nəzarət kimə keçəcək? Turkustan.az olaraq bu sualları politoloq Oqtay Qasımova ünvanladıq.

Oqtay Qasımov

Əlbəttə ki, Qəzzada atəşkəsin davamlı olub-olmayacağını indi dəqiq demək çətindir. Trampın planı qəbul olunsa belə, bu plan problemin tam həllini əhatə etmir. Dünən keçirilən beynəlxalq toplantıda həm Həmas, həm də İsrail iştirak etmədi — tədbirdə yalnız 20 dövlət və hökumət başçısı ilə bir neçə beynəlxalq təşkilatın nümayəndələri iştirak edirdi. Bölgədə atəşkəsin davamlı və qalıcı olması üçün məncə BƏƏ-nin ciddi mövqeyi vacibdir; BƏƏ İsraili atəşkəsə əməl etməyə məcbur edə bilər.

Həmas məsələsinə gəlincə, onların üzərində təsiri olan Türkiyə, Misir, Qətər, Səudiyyə və BƏƏ kimi ölkələrin rolu da önəmlidir. Bu dövlətlər Həmasa təzyiq göstərsələr, atəşkəsin uzunmüddətli olması üçün daha əlverişli şərait yaranar. Dünən müzakirə edilən və qəbul olunan plan həyata keçərsə, bu, bir formada bölgədə qalıcı sülhə gətirə bilər. Hər halda verilən bəyanatlar və səsləndirilən mövqelər yaxın və orta Şərqdə yeni mərhələnin başlanması niyyətini göstərir.

Bu niyyətləri reallaşdırmaq çətin olsa da mümkündür — bunun üçün tərəflərə təsir yolları işə salınmalı və onlara təhlükəsizlik zəmanətləri verilməlidir. Söhbət həm Qəzza, həm də Fələstin tərəfi və eyni zamanda İsrailin təhlükəsizlik qayğılarının həllindən gedir. Əgər bu məsələlər həll olunarsa, qalıcı sülh mümkün ola bilər; əks halda, keçmişdə olduğu kimi, müvəqqəti atəşkəs bir müddət davam edib yenidən münaqişəyə çevriləcək və qalıcı sülhdən danışmaq mümkün olmayacaq.

Aytən Yaşar/ Turkustan.az