Regionlarda kredit faizləri niyə yüksəkdir? Ekspert açıqladı

Bu ilin iyul ayının əvvəlinə olan məlumata görə, Azərbaycanda kreditlər üzrə faiz dərəcələrinin ən yüksək həddi Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonunda qeydə alınıb.

Bizimyol.info açıqlanan rəsmi məlumatlara istinadən xəbər verir ki, bu iqtisadi rayonda kreditlər üzrə orta faiz dərəcəsi 20,64% olub. Ən aşağı faiz dərəcəsi isə paytaxt Bakıda müşahidə olunub – 12,72%. Ölkə üzrə orta göstərici 14,12% təşkil edib. Bakı iqtisadi rayonunun kredit portfelində böyük paya sahib olması ümumi faiz dərəcələrinin digər iqtisadi rayonlarla müqayisədə aşağı formalaşmasına təsir edib.

Digər yüksək faiz dərəcələri Mərkəzi Aran (20,21%), Qazax-Tovuz (20,01%), Şirvan-Salyan (19,96%), Lənkəran-Astara (19,77%) və Qarabağ (19,74%) iqtisadi rayonlarında qeydə alınıb.

Nisbətən aşağı göstəricilər isə Şərqi Zəngəzur (13,62%) və Naxçıvan (15,42%) iqtisadi rayonlarında müşahidə olunub.

İqtisadi rayonlar üzrə orta kredit faizi aşağıdakı kimi olub:

Bakı iqtisadi rayonu – 12,72%;

Naxçıvan iqtisadi rayonu – 15,42%;

Abşeron-Xızı iqtisadi rayonu – 16,89%;

Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonu – 20,64%;

Gəncə-Daşkəsən iqtisadi rayonu – 18,17%;

Qarabağ iqtisadi rayonu – 19,74%;

Qazax-Tovuz iqtisadi rayonu – 20,01%;

Quba-Xaçmaz iqtisadi rayonu – 18,31%;

Lənkəran-Astara iqtisadi rayonu – 19,77%;

Mərkəzi Aran iqtisadi rayonu – 20,21%;

Mil-Muğan iqtisadi rayonu – 19,52%;

Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonu – 18,40%;

Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonu – 13,62%;

Şirvan-Salyan iqtisadi rayonu – 19,96%.

Qonşu ölkələrdə kredit faizləri Azərbaycanla müqayisədə necədir?Aradakı fərqin azaldılması hansı hallarda mümkün ola bilər?Bölgələrin inkişafını gözləyiriksə, oradakı kredit faizlərini aşağı salmaq bu gözləntimizə müsbət cavab verə bilərmi?Ölkə bankları və kredit təşkilatları bölgədəki kredit faizlərinin aşağı salınmasında hansı halda maraqlı olar?

Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli mövzu ilə bağlı Bizimyol.info xəbər portalına bildirib ki, Azərbaycanın bir sıra iqtisadi rayonlarında 20 faizdən yuxarı kredit faizləri yüksək hesab oluna bilər: “Qonşu ölkələrlə müqayisədə Azərbaycanda kredit faizləri, xüsusilə də regionlarda kifayət qədər yüksəkdir. Məsələn, Gürcüstanda biznes kreditləri üzrə faizlər son illərdə tədricən azalma meyli göstərərək bir çox hallarda 10-15 faiz intervalında dəyişir. Qazaxıstanda dövlətin subsidiyalaşdırdığı proqramlar hesabına biznes kreditlərini daha aşağı faizlə əldə etmək mümkündür. Türkiyədə isə nominal faizlər yüksək olsa da, inflyasiya və dövlətin müxtəlif dəstək mexanizmləri nəzərə alınaraq müəyyən sahələr üzrə güzəştli maliyyələşdirmə tətbiq edilir. Bu baxımdan, Azərbaycanın bir sıra iqtisadi rayonlarında 20 faizdən yuxarı kredit faizləri həm regional, həm də beynəlxalq müqayisədə yüksək hesab oluna bilər”.

Akif Nəsirli deyib: “Bu fərqin azalması ilk növbədə bölgələrdə iqtisadi fəallığın artması, kredit risklərinin aşağı düşməsi və banklar arasında rəqabətin güclənməsi ilə mümkündür. Regionlarda biznes subyektlərinin sayı artdıqca, gəlirlər daha sabit olduqca və problemli kreditlərin həcmi azaldıqca bankların risk xərcləri də aşağı düşür. Bununla yanaşı, dövlət zəmanətləri, faiz subsidiyaları, sahibkarlığa dəstək fondlarının genişləndirilməsi və kredit məlumat bazalarının təkmilləşdirilməsi də faizlərin azalmasına kömək edə bilər”.

Akif Nəsirlinin sözlərinə görə, təkcə faizlərin aşağı salınması kifayət etmir: “Bölgələrin inkişafını hədəfləyiriksə, həmin ərazilərdə kredit faizlərinin aşağı salınması müsbət təsir göstərə bilər. Daha ucuz maliyyə resursları kiçik və orta sahibkarların yeni investisiyalara başlamasını, istehsalın genişlənməsini, kənd təsərrüfatı və xidmət sektorunun inkişafını sürətləndirə bilər. Nəticədə yeni iş yerləri yaranar, vergi bazası genişlənər və regionların iqtisadi cəlbediciliyi artar. Ancaq təkcə faizlərin aşağı salınması kifayət etmir. İnfrastruktur, bazarlara çıxış, logistika, kadr hazırlığı və alıcılıq qabiliyyəti də paralel inkişaf etməlidir. Əks halda aşağı faiz gözlənilən iqtisadi effekti tam verməyə bilər”.

Akif Nəsirli vurğulayıb ki, banklar və kredit təşkilatları bölgələrdə kredit faizlərini yalnız iqtisadi baxımdan bunun onlar üçün sərfəli olacağını gördükləri halda aşağı salmağa maraqlı olacaqlar: “Bunun üçün kreditlərin geri qaytarılması intizamı yaxşılaşmalı, girov bazarı güclənməli, iqtisadi aktivlik artmalı və əməliyyat xərcləri azalmalıdır. Eyni zamanda dövlət tərəfindən risklərin qismən sığortalanması, zəmanət mexanizmlərinin tətbiqi və güzəştli maliyyə resurslarının banklara təqdim edilməsi də onların daha aşağı faizlə kredit verməyə marağını artıran əsas amillərdəndir. Yəni regionlarda aşağı faiz siyasəti inzibati qərardan daha çox, risklərin azalması və iqtisadi mühitin yaxşılaşması nəticəsində dayanıqlı şəkildə formalaşa bilər”.

Günel Həsənova, Bizimyol.info