Revanşistlərin “absurd teatrı”

Daşnaklar müharibədən bezmiş erməni xalqını Azərbaycanla döyüşə çağırırlar

Deyəsən, dünyada baş verən geosiyasi dəyişikliklər, güc mərkəzləri arasında müşahidə edilən mübarizənin yeni mərhələsi daşnakları xam xəyallara qapılmağa sövq edib. Son günlər bu cinahdan hay cəmiyyətinə edilən revanşist çağırışların zəminində məhz beynəlxalq amilin dayandığını söyləyə bilərik.

“Beynəlxalq aləmdə vəziyyət dəyişib və bu, bizə fövqəlgüclərlə bir-birini tamamlayan şəkildə işləmək və maraqlarımızı qorumaq imkanı verir”. Bunu Ermənistan parlamentindəki “Ermənistan” fraksiyasının deputatı, “Daşnaksütyun” partiyasının nümayəndəsi Armen Rustamyan mətbuat konfransında bildirib. Rustamyan bu qənaətdədir ki, “Daşnaksütyun” hazırda bu aydın gündəmi bölüşən bütün qüvvələrlə, o cümlədən partiyanın ali orqanı səviyyəsində əməkdaşlığa hazır olduqlarını bəyan edib. O, daxildə yürüdülən “antimilli kursda dəyişiklik etmək üçün zəruri şərt kimi hakimiyyət dəyişikliyini həyata keçirməyə hazır olmağın” vacibliyini önə çəkib.

Aydın məsələdir ki, daşnaklar mövcud hakimiyyəti necə devirmək ətrafında açıq və gizli sövdələşmələri həmişə davam etdiriblər. Rustamyan partiyalarının ümumi yığıncağında mübarizələrinin özəyini təşkil edən üç müxalifət hərəkatının şansının təhlil edildiyini bildirib: “Təbii ki, ümumi yığıncaqda məqsədimizə çata bilməməyimizlə bağlı narazılıq da ifadə olundu. Ümumi yığıncaq müxalifət hərəkatlarının bütün prosesini daha dolğun təhlil etmək və daha düzgün qərarlar qəbul etmək, keçmiş təcrübədən ibrət götürmək vəzifəsini ortaya qoydu ki, hakimiyyət dəyişikliyi həyata keçirilsin”.

Hay daşnakın sözlərinə görə, Ermənistanın “yeni xarici siyasətə ehtiyacı var ki, öz maraqları naminə indiki Ermənistan dövlətinin mövcudluğundan irəli gələn ölkələrlə əlaqələrimizi bərpa edə bilsin”. Bu kontekstdə, o, qarşıda duran əsas vəzifə kimi Rusiya ilə “hüquqi əsası olan strateji müttəfiqliyi” gücləndirməyin vacibliyini partiyadaşlarının nəzərinə çatdırıb. Bundan başqa, Rustamyan mətbuat konfransında İrəvanın təcili surətdə Tehranla hərbi-siyasi ittifaq bağlamağa çağırıb.

* * *

Azərbaycanla yeni müharibəyə hazırlaşdıqlarını açıq bəyan edən daşnak-revanşistlər partiyalarının yaxın illər üçün “strategiya”sını dərc edib. Sənəddə digər müddəalarla yanaşı, əsas vəzifələrin sırasında Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə birbaşa meydan oxuyan məqamlar da yer alıb. “Strategiya”nın maddələrindən birində “Ermənistan dövlətinin möhkəmləndirilməsi, ərazi bütövlüyü və suverenliyinin bərpası” göstərilir. “Birincisi, Müstəqillik bəyannaməsinin ruhuna uyğun olaraq, Ermənistan Respublikasının suverenliyi və ərazi bütövlüyünün bərpası məsələsidır”. “Daşnaksütyun” partiyasının funksioneri Yakob Ter-Xaçaturyan bunu qarşıda duran bir nömrəli məqsəd kimi qeyd edib.

Burada qeyd etməyi vacib sayırıq ki, daşnakların “strategiyasına” təkcə Qarabağı deyil, Naxçıvanı, eləcə də erməni millətçilərinin “Qərbi Ermənistan” adlandırdıqları Türkiyənin şərqini Ermənistanın tərkibində görmələri də daxildir. Yüz il bundan əvvəl Türkiyə Cümhuriyyəti tərəfindən tarixin zibilliyinə atılmış mənfur Sevr müqaviləsi, görünür, daşnaklar üçün hələ də “müqəddəs mətn” olaraq qalmaqdadır. Onu da aydın görmək mümkündür ki, Qarabağa iddia daşnaklar üçün əsas strateji hədəf sayılır. Onlar “Dağlıq Qarabağın” azad edilməsi uğrunda milli həmrəyliklə yanaşı, daha vacib vəzifə kimi qarşılarına “Arsax ermənilərinin öz evlərinə qayıtması üçün beynəlxalq siyasi və hüquqi təminatlardan istifadə etmək” məsələsini qoyurlar. Rustamyan Qarabağa qayıdış üçün hüquqi əsasların mövcudluğunu, o cümlədən Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin qərarlarını yada salmağı da unutmur.

Beləliklə, qarşımızda bütün eskizləri aşkar sezilən bir mənzərə var. Ermənistanın əsas müxalifət partiyalarından biri, Koçaryanın partiyası ilə ittifaqda olan “Daşnaksütyun” yenidən Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları məsələsini özünün rəsmi proqramı kimi müəyyənləşdirib. Yəni, etiraf etməliyik ki, “Daşnaksütyun”un azərbaycanlılara və türklərə qarşı proqram xarakterli nifrətinin anatomiyasında heç nə dəyişməyib. İntəhası, burada diqqəti çəkən başqa bir məqam odur ki, dünya erməniləri indiyə qədər heç vaxt indiki kimi ideoloji cəhətdən bu qədər səpələnmiş bir cəmiyyəti təmsil etməmişdilər.

Mövzu ilə bağlı XQ-yə fikirlərini açıqlayan “Atlas” Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, siyasi icmalçı Elxan Şahinoğlu daşnakların Ermənistan cəmiyyətində heç bir nüfuza malik olmadıqlarını bildirdi: “Onların dövrü keçmişdə qaldı. SSRİ dağılan zaman daşnakların müəyyən qədər çəkisi vardı. Amma elə o dövrdə də Ermənistanın birinci prezidenti Levon Ter-Petrosyan daşnaklarla mübarizə aparırdı. Hətta onların bir çox liderlərini həbs etdirmişdi. Koçaryan hakimiyyətə gələndən sonra isə daşnaklar onunla ittifaq yaratdılar. Bu da danılmaz faktdır ki, İkinci Qarabağ müharibəsində ağır məğlubiyyətdən sonra erməni cəmiyyəti müharibədən çəkinir, qorxur. Yəni, revanşizmə, yeni döyüşə çağırışlar edən heç bir siyasi təşkilat hayların dəstəyini qazana bilməyəcək. Çünki Ermənistan 44 gündə Azərbaycandan elə bir zərbə aldı ki, özünə gəlməkdən söhbət gedə bilməz. 8 minə yaxın hərbçisini itirən Ermənistanda heç bir ailə öz övladını müharibəyə göndərmək istəmir. Axı, həmin ailələr bunun heç bir faydasının olmayacağını, havayı itki verəcəklərini yaxşı anlayırlar. Daşnaklar onları buna çağırırlar.

Azərbaycan 10 milyon əhaliyə və bölgənin ən güclü ordusuna malikdir. Üstəlik, Türkiyə kimi strateji müttəfiqimiz də yanımızdadır. Əhalisinin sayı cəmi 2 milyon 500 min olan və azalmağa doğru gedən Ermənistan Azərbaycanla nə edə bilər? Heç nə! İstənilən xarakterli növbəti müharibədə yenə məğlub olacaq və itkilər verəcək. Buna görə daşnakların revanşist çağırışları nə real vəziyyətə uyğundur, nə də özünə tərəfdar qazanacaq. İndi baş nazir Paşinyan Azərbaycanla sülh sazişinin imzalanmasını yubatsa da, o, müharibə terminini dilinə gətirməkdən çəkinir. Birincisi, onu dəqiq bilir ki, müharibədə yenə məğlub olacaq, ikincisi, bu ritorikanın erməni cəmiyyətində qəbul olunmadığını çox yaxşı bilir”.

* * *

Daşnakların xaricdəki erməni lobbisi və diasporu tərəfindən fəal şəkildə dəstəkləndiyi məlumdur. Bu da başadüşüləndir. Ermənistan vətəndaşlarının reallıqdan uzaq utopik ideyalara, torpaqlarını artırmaq, qonşularla müharibə haqqında fantaziyalara inanmadıqlarını onlar da yaxşı bilirlər. Sadəcə olaraq, zəngin ermənilər mövcud olduqlarını unutdurmamaq, varlıqlarının mənasını itirməmək üçün pul kisələrinin ağzını səxavətlə açmağa daim hazır vəziyyətdədirlər. Onlardan ötrü daşnakların revanşizm kimi “biznez layihələri” ianələr toplamaq üsulundan başqa bir şey deyil. Bu barədə narahatlıqları isə bahalı restoranda “steyk” yeyərək lətifə danışmaq səviyyəsindədir. Çünki marselli, kaliforniyalı varlı hay üçün hər şeyin boşa getməsinin, pulunun, sadəcə, oğurlanmasının o qədər də əhəmiyyəti yoxdur. Əsas odur ki, onların içlərində yemlədikləri “böyük erməni qüruru” razı qalsın. Əlbəttə ki, bu təsəvvürlər pul verənlərə aiddir.

Daşnakların liderlərinə gəlincə, onların motivasiyası o qədər də mürəkkəb deyil. Birincisi, diaspordan daha çox pul qoparmağa davam etmək, ikincisi, Ermənistanda hakimiyyəti ələ keçirmək... Çox güman ki, daşnaklar iqtidar partiyasının nisbi sabitliyi, əhalinin hazırkı baş nazirdən böyük məyusluğu fonunda məqsədlərini həyata keçirmək üçün fürsət gözləyirlər. Aydın məsələdir ki, onların “X saatı” Ermənistanın yeni konstitusiya layihəsinə səs verməsi olacaq. Axı, həmin an əsas qanundan müstəqillik bəyannaməsinə istinad, yəni Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları tam çıxarılacaq. Daşnaklar məhz bu səsvermə anında “əsaslara qayıtmağın” vaxtının çatdığını anlayan ermənilərin qıcıqlanma hisslərinə təzyiq göstərməyi planlayırlar.

Paşinyanın komandası isə bu islahatı “kart-blanş” əldə etdikdən sonra həyata keçirmək niyyətindədir. Həmin “kart-blanş” 2026-cı il parlament seçkilərində qazanacağı həlledici çoxluq olmalıdır. Bu da öz növbəsində müxalifətin “Mülki müqavilə”ni iqtidardan kənarlaşdırmaq planını xeyli çətinləşdirmiş olacaq. Amma onu da unutmaq olmaz ki, daşnakların arxasında “zəngin terror təcrübəsi” dayanır. Əgər seçkilərdə ciddi nəticə əldə etməsələr, o zaman daxildə sabitliyi pozmağa bel bağlamalı olacaqlar. Baxmayaraq ki, bu variantı proqnozlaşdırmaq elə də xoşagələn məşğuliyyət deyil. Seçkilərə hələ bir il var və hakim partiyanın o vaxta qədər mövqeyini qoruyub saxlayacağını əminliklə söyləmək olmaz.

Daşnakların “absurd teatrı” adlandırıla biləcək yeni müharibəyə hazırlıq planlarını qəsdən reklam etdikləri də istisna edilməməlidir. Məqsəd bu yolla, guya, Azərbaycanı əndişələndirmək, cəmiyyətdə qorxu hissi yaratmaq və sülh danışıqlarında arzuladıqları güzəştləri əldə etməkdir. Rustamyanların, ter-xaçaturyanların istismar müddəti çoxdan qurtarmış belə ucuz “diplomatik manevrlərlə” nəyəsə nail olacaqlarına bağladıqları ümidlər elə arzu və xəyal olaraq qalacaq. Hətta Ermənistan müdafiə nazirliyinin Fransadan aldığı 26 ədəd “Bastion” zirehli transportyorunu, 12 ədəd “Sezar” artilleriya qurğusunu öz saytında tez-tez nümayiş etdirməsinin də bir faydası olmayacaq.

Bakı öz siyasətini Ermənistanda kimin hakimiyyətə gəlməsindən asılı olmayaraq hadisələrin ən pis ssenarilər üzrə inkişafına uyğun şəkildə qurub. Əgər Ermənistan tərəfindən belə bir avantürist ssenarini həyata keçirmək cəhdləri olarsa, o zaman “dəmir yumruq” üçün hayların partiya mənsubiyyəti heç bir əhəmiyyət kəsb etməyəcək.

İmran BƏDİRXANLI
XQ