Ruben Safrastyan: “Azərbaycan uzaqgörən siyasət aparır və Ermənistandan mümkün qədər çox şey qoparmağa çalışır” KONKRET

Qərb Ermənistan üzərindən Cənubi Qafqaza daxil olmaq niyyətini gizlətmir. Bu da Rusiyanın maraqlarına uyğun deyil və  rəsmi Moskva Paşinyanın bu siyasətindən narahatdır. Erməni ekspertlər hesab edirlər ki, Ermənistan Rusiya ilə Qərb arasında qarşıdurmadan kifayət qədər uzaq durmalıdır. Akademik Ruben Safrastyan Ermənistan mətbuatına müsahibəsində geostrateji proseslər və xarici çağırışlarla bağlı fikirlərini bölüşüb.

Həmin müsahibənin bəzi hissələrini KONKRET.az-ın oxucularının diqqətinə çatdırırıq.

– Cənubi Qafqazda Ermənistanın mövqeyini necə dəyərləndirirsiniz?

– Əvvəlcə Cənubi Qafqazda cərəyan edən geostrateji proseslərin əsas tendensiyalarını anlamaq lazımdır. Hazırda  Cənubi Qafqaz müxtəlif güc mərkəzləri arasında mübarizə meydanına çevrilir. Burada Qərblə Rusiya arasında mübarizə kəskinləşir.İkincisi, Rusiyanın bizim regionda mövqelərinin zəifləməsidir. Üçüncü xüsusiyyət ondan ibarətdir ki, Cənubi Qafqaz qlobal proseslərdə iştirak edir. Əvvəllər region Rusiyanın təsir dairəsində idi və qlobal proseslərdən kənarda qalmışdı. Türkiyənin bölgədə aktivləşməsi bütün situasiyanı kökündən dəyişdi.

– Bu şərtlər daxilində Ermənistan hansı mövqedən çıxış etməlidir?

– Ermənistan regionda Qərblə Rusiya arasında gedən mübarizədən uzaq durmalıdır. Hesab edirəm ki, müttəfiqliyimizi və strateji əlaqələrimizi qoruyub saxlamaq vacibdir. Digər ölkələrlə əlaqələrimizi şaxələndirə bilmək, differensiallaşdırılmış xarici siyasət yürütmək də eyni dərəcədə vacibdir. Bu gün region qlobal hadisələrdə iştirak edir. Ermənistan Pekin-London və ya Şimal-Cənub dəhlizində öz payını almağa çalışmalıdır. Amma bu hissəyə sahib olmaqla biz ərazi suverenliyimizi və milli maraqlarımızı qorumaq üçün hər şeyi etməliyik.

– Regionda baş verən  proseslər nəyə gətirib çıxaracaq?

– Bu tendensiyalar hələ də dərinləşmək və inkişaf etmək potensialına malikdir. Bütün bunların hara aparacağını deyə bilmərəm.

– Güc mərkəzləri arasında belə sərt mübarizə getdiyi təqdirdə kiçik ölkələr neytrallığını qoruya biləcəkmi?

– Ermənistana münasibətdə mən bitərəf sözünü işlətmək istəməzdim, çünki Rusiya bizim strateji müttəfiqimizdir. Biz bundan imtina etmirik. Ermənistan Aİİ-nin üzvüdür.  Mümkün qədər uzaq durmalı və çox incə diplomatiya aparmalıyıq. Hələlik neytral ola bilmərik. Hər halda, bunu ritorika səviyyəsinə çıxarmamalı, amma bacardıqca uzaq durmalıyıq.

– Qonşularla münasibətlərin tənzimlənməsi Ermənistanın öz tarixi yaddaşından əl çəkməsi  deməkdirmi?

– Tarixi yaddaşdan imtina etmək mümkün deyil. Bu, xalqımızın keçdiyi yolun yığcam ifadəsidir. Lakin bu o demək deyil ki, biz elə indiki məqamda tarixi yaddaşımızla yaşamalıyıq. Tarix qorunmalı, elmi cəhətdən araşdırılmalıdır.

– Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərində hansı inkişaf nəzərə çarpır?

– Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərində  bir sıra bəndlər hələ də razılaşdırılmalıdır.  Azərbaycan uzaqgörən siyasət aparır. O, Ermənistandan mümkün qədər çox güzəştlər qoparmağa çalışır. Bu onların məqsədidir.

– Yəni, bir halda məqsədlər uzaq strategiyaya hesablanıb?

–  Bu məsələdə Türkiyənin baxış sahəsi daha genişdir. Çünki Türkiyə hazırda dünyada öz rolunu gücləndirməyə yönəlmiş siyasət yürüdür. Dar bölgə onun üçün o qədər də vacib deyil. Burada o, öz ambisiyalarını qlobal müstəvidə reallaşdırmaq üçün mövqelərinin güclənməsini və Rusiyanın zəifləməsini Ermənistan-Azərbaycan müqaviləsi ilə mümkün qədər tez bir zamanda möhkəmləndirmək istəyir. Azərbaycanın isə taktikası fərqlidir. Bakı  sadəcə Ermənistandan güzəştlər qoparmaq istəyir.

– Rusiya-İran münasibətlərində regionumuzla bağlı hər hansı ziddiyyətlər nəzərə çarpırmı?

– Rusiya-İran münasibətləri həqiqətən vacibdir və  biz indi iki proses görürük. Birincisi stratejidir. Bu iki ölkə hazırda Qərbin güclü təzyiqi altındadır və münasibətlərini bir-birinə yaxınlaşdırmağa çalışır. Təbii ki, burada müəyyən çətinliklər var, lakin onların münasibətləri kifayət qədər sıxlaşıb. Digər tərəfdən, mənim anladığım qədər, İran narahatdır ki, Rusiyanın zəifləməsi ilə Cənubi Qfqazda  nə Qərbin, nə də Türkiyənin mövqeləri güclənməyəcək. Bu baxımdan Ermənistan amili İran üçün çox önəmlidir. Onun vasitəsilə Qərbin və Türkiyənin Cənubi Qafqazda mövqelərinin güclənməsinin qarşısını almaq istəyir. Ona görə də İran Ermənistanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyir.

– Sizcə, Türkiyə hansı halda Ermənistanla sərhədləri  açacaq?

– Bu, dərhal baş verməyəcək. Çox açıq şəkildə bildirdilər ki, Ermənistan-Azərbaycan müqaviləsi imzalananda münasibətlərin normallaşması üçün müəyyən addımlar atacaqlar. Amma məncə Türkiyə kartı əlində saxlamağa çalışacaq. Onların hesablamalarına görə, Qarsı Naxçıvanla birləşdirən dəmir yolunun tikintisi 2029-cu ildə başa çatacaq. O vaxta qədər Türkiyə Ermənistana təzyiq vasitələrini əlində saxlamağa çalışacaq. Münasibətlər 100% həll olunmayana qədər Türkiyə bundan istifadə edəcək. Ermənistan ərazisindən ekstraterritorial dəhliz əldə etmək üçün təzyiqi davam etdirəcək.

– Sizcə, bu dəhliz  açılacaqmı?

-Əlbəttə ki, cəhd edəcəklər, amma heç bir halda buna imkan verməməliyik. Burada mühüm məqam siyasi iradədir. Axı bizim istifadə etməli olduğumuz vacib bir kart var.  Bu da  Ermənistanın geosiyasi qapısı hesab etdiyimiz Meğridir. Zəngəzurun açarı bu gün bizim əlimizdədir. Bu açarı heç kimə verməyəcəyik.

Vəli Həsənoğlu,

KONKRET.az