Rusiya bu dövlətə ordu yeridir: Sərhəddə yeni müharibə BAŞLAYIR

Moldovanın Dnestr çayı sahilində yerləşən Dnestryanı (Transdnestr) bölgəsi 1990-cı illərin əvvəllərində birtərəfli qaydada müstəqilliyini elan edib və o vaxtdan bəri de-fakto müstəqil olaraq fəaliyyət göstərir. 2024-cü ilin dekabr ayında Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarova, Dnestryanı bölgəsində yaşayan Rusiya vətəndaşlarını və sülhməramlılarını qorumaq üçün tədbirlər görəcəklərini bəyan edib.

2025-ci ilin yanvar ayında Rusiya, Moldovaya qaz tədarükünü dayandıracağını elan edib. Bu qərar, Moldova hökuməti tərəfindən siyasi təzyiq kimi qiymətləndirilib və ölkədə enerji çatışmazlığına səbəb olub. 2025-ci ilin fevral ayında Rusiyanın Ukraynanın Dunay çayı yaxınlığındakı limanlarına etdiyi hücumlar zamanı bəzi pilotsuz uçuş aparatları (PUA) Moldovanın hava məkanını pozub və ölkə ərazisinə düşüb. Bu insidentlərdən sonra Moldova və qonşu Rumıniya Rusiyanın səfirlərini çağıraraq etirazlarını bildiriblər. 

SSRİ-nin dağılmasından sonra postsovet məkanında bir çox separatçı bölgələr formalaşdı. Xüsusilə Qafqaz regionunda Abxaziya və Cənubi Osetiya kimi bölgələr meydana gəldi. Analoji vəziyyət Moldovada da yaşandı və nəticədə Dnestryanı bölgəsi özünü müstəqil elan etdi. Hazırda bu bölgənin statusu və gələcəyi yenidən beynəlxalq müzakirələrin mərkəzinə çevrilib.

Maraqlıdır, Rusiya Moldovaya qoşun yeridə bilərmi?

Məsələ ilə bağlı politoloq Zeynal Əmrəliyev News24.az-a açıqlamasında bildirib ki, Dnestryanı bölgəsi ilə digər separatçı bölgələr arasında fərqlər var:

"Abxaziya və Cənubi Osetiya tamamilə Gürcüstandan ayrılmış vəziyyətdədir və rəsmi Tbilisi ilə heç bir əlaqəyə malik deyil. Lakin Dnestryanı bölgəsinin Moldova ilə əlaqələri mövcuddur. Bu bölgənin idarəetmə sistemi isə hələ də Sovet hakimiyyətinin dövründə olduğu kimi fəaliyyət göstərir. Moldova hökuməti yaxşı anlayır ki, Dnestryanı bölgəsini hərbi yolla nəzarətə qaytarmaq real deyil. Zeynal Əmrəliyevin sözlərinə görə, rəsmi Kişinyov bu məsələdə güc tətbiq etməklə, lakin genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlardan çəkinməklə bölgəni geri qaytarmağa çalışır."

Politoloq qeyd edir ki, Dnestryanı bölgəsinin daxilində belə bir fikir formalaşıb ki, onlar moldovalılarla birlikdə yaşaya bilərlər. Bölgənin rəhbərliyi də bu məsələyə isti yanaşır:

"Lakin burada əsas problem geopolitik faktorlarla bağlıdır. Moldovada Rusiya meyilli siyasi qüvvələr mövcuddur. Xüsusilə, İqor Dodonun hakimiyyətdə olduğu dövrdə Moskva ilə Kişinyov arasında münasibətlər daha isti idi. Lakin Maia Sandunun hakimiyyətə gəlməsi və Qərbə inteqrasiyanı sürətləndirməsi vəziyyəti kəskinləşdirdi. Rusiya isə Moldova hökumətinin bu siyasətinə qarşı çıxır. Moskva ilə Kişinyov arasındakı münasibətlər son illərdə ciddi şəkildə pisləşib. Moldova Prezidenti Maia Sandu açıq şəkildə Avropa Birliyi ilə inteqrasiya siyasətini davam etdirdiyini və Rusiyaya yaxınlaşmaq niyyətində olmadığını bəyan edir. Bu isə Kremli narahat edir."

Zeynal Əmrəliyevin fikrincə, Moskva ehtiyat edir ki, Sandu hökuməti Dnestryanı bölgəsinə müdaxilə edə bilər və buna qarşı preventiv tədbirlər görməyə çalışır:

"Moldova ilə bağlı Rusiyada tez-tez müzakirələr aparılır və bəzi çağırışlar səsləndirilir ki, Ukrayna ilə müharibə bitdikdən sonra Moldova da hədəf ola bilər. Politoloq bunu real təhlükə kimi qiymətləndirir. Düşünmürəm ki, Moldova Rusiyaya açıq hücum etsin. Çünki bu zaman Ukraynanın yaşadığı taleyi Moldova da yaşaya bilər. Ancaq bu risk mövcuddur və Moskva da bu təhlükəni nəzərə alaraq Dnestryanı bölgədə fəaliyyətini gücləndirir."