Rusiya erməniləri qovmağa hazırlaşır?

Rusiya ilə Ermənistan arasında münasibətlərdə gərginlik yeni mərhələyə qədəm qoyur. İrəvanın son illər Qərbə doğru siyasi və geosiyasi istiqamətini dəyişmək cəhdləri Moskvanın narazılığını artırdığı halda, Ermənistan hələ də Rusiya ilə iqtisadi əlaqələrin, o cümlədən Avrasiya İqtisadi İttifaqı çərçivəsində əldə etdiyi üstünlüklərin saxlanılmasında maraqlıdır. Belə bir vəziyyətdə Moskvanın İrəvana təsir imkanlarından biri kimi əmək miqrasiyasından istifadə edə biləcəyi barədə müzakirələr güclənib.

Hurriyyet.media  ritmeurasia.ru-ya istinadla xəbər verir ki, Rusiyada çalışan erməni miqrantlara qarşı qaydaların sərtləşdirilməsi gözləmillir. 

Bu isə Ermənistan üçün ciddi problem yarada bilər. Çünki Rusiyada işləyən ermənilərin ölkəyə göndərdiyi pullar Ermənistan iqtisadiyyatı üçün mühüm gəlir mənbəyidir. Ermənistan Mərkəzi Bankının 2025-ci il üzrə məlumatlarına görə, Rusiyadan fiziki şəxslər tərəfindən Ermənistana təxminən 3,87 milyard dollar pul köçürülüb. Müqayisə üçün, Ermənistanın həmin il ümumi daxili məhsulu 29,2 milyard dollar təşkil edib. Başqa sözlə, Rusiyadan gələn pul köçürmələri Ermənistan iqtisadiyyatının təxminən 13 faizinə bərabər olub.Bu rəqəm Ermənistanın Rusiyadakı əmək bazarından nə qədər asılı olduğunu göstərir. ABŞ-dan Ermənistana 2025-ci ildə 733 milyon dollar, Böyük Britaniyadan 207 milyon, İsveçrədən 131 milyon, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindən 105 milyon, Almaniyadan isə 100 milyon dollar köçürülüb. Yəni Rusiyadakı erməni miqrantların göndərdiyi vəsait yalnız ayrı-ayrı Qərb ölkələrindən gələn pullarla deyil, onların bir neçəsinin birlikdə göndərdiyi vəsaitlə müqayisədə də böyük üstünlüyə malikdir. Moskva isə bu asılılığın fərqindədir. Rusiya prezidenti Vladimir Putin may ayında Avrasiya İqtisadi İttifaqının sammitində Ermənistanın qurumdan çıxmasının mümkün nəticələrindən danışarkən ölkənin ÜDM-nin ən azı 14 faizini itirə biləcəyini bildirmişdi. Bu rəqəm faktiki olaraq Rusiyadan gələn pul köçürmələrinin Ermənistan iqtisadiyyatındakı payına yaxınlaşır.

Hazırda Ermənistan vətəndaşları Avrasiya İqtisadi Birliyi çərçivəsində Rusiyada işləmək baxımından mühüm üstünlüklərə malikdirlər. Əmək müqaviləsi bağlayan erməni vətəndaşları Rusiya vətəndaşları ilə bir sıra hüquqlar baxımından bərabər tutulur və digər MDB ölkələrinin vətəndaşlarından tələb olunan patent sistemi onlara tətbiq edilmir. Əgər Ermənistan AİB-dən çıxarsa, erməni vətəndaşları üçün Rusiyada işləmək şərtləri digər MDB ölkələrindən gələn miqrantlarla eyniləşdirilə, patent almaq və digər miqrasiya tələblərinə əməl etmək məcburiyyəti yarana bilər. Bu isə İrəvan üçün sadəcə sosial deyil, həm də iqtisadi zərbə deməkdir. Rusiyada işləyən yüz minlərlə erməninin gəlirlərinin azalması və ya onların ölkəyə qayıtması Ermənistan daxilində işsizlik və sosial problemləri artıra bilər. Ən mühümü isə Rusiyadan Ermənistana pul axınının azalması ölkənin valyuta gəlirlərinə və daxili istehlaka təsir göstərə bilər.

Rusiya artıq son illərdə miqrasiya siyasətini sərtləşdirib. Xüsusilə 2024-cü ilin martında “Crocus City Hall” terrorundan sonra Rusiyada miqrantlara nəzarət gücləndirilib. Buna baxmayaraq, ermənilərin Rusiyaya əmək miqrasiyası digər bəzi MDB ölkələri ilə müqayisədə nisbətən sabit qalıb.Rəsmi statistikaya görə, 2023-cü ildə Rusiyaya işləmək məqsədilə daxil olan Ermənistan vətəndaşlarının sayı 174,1 min nəfər olub. 2024-cü ildə bu göstərici 171,3 minə, 2025-ci ildə isə 154,5 minə düşüb. Beləliklə, iki il ərzində azalma 11 faizdən bir qədər çox olub. Lakin 2026-cı ilin ilk yarısında azalma daha ciddi xarakter alıb. Yanvar-iyun aylarında Rusiyaya işləmək məqsədilə daxil olan Ermənistan vətəndaşlarının sayı 88,6 min nəfər təşkil edib. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 13,1 faiz azdır. Məsələ yalnız əmək miqrasiyası ilə də bitmir. Ermənistanın EAEİ-dən çıxması Rusiyadan gələn enerji daşıyıcılarının qiymətinə, dəmir yolu və avtomobil daşımalarına, Ermənistan məhsullarının Rusiya bazarına çıxışına və turizm sektoruna da təsir göstərə bilər. Ermənistanın coğrafi vəziyyəti isə alternativ bazarlara sürətli keçidi çətinləşdirir. Burada Moskvanın əsas üstünlüyü də məhz bundan ibarətdir. Ermənistan Qərblə siyasi yaxınlaşmanı sürətləndirə bilər, lakin iqtisadi və sosial baxımdan Rusiya ilə əlaqələri qısa müddətdə əvəz etmək olduqca çətindir.

İrəvan Qərbə doğru siyasi kursunu dəyişmək istəyirsə, qarşısında əsas suallardan biri də budur: Rusiya bazarını, enerji və iqtisadi üstünlükləri, ən əsası isə yüz minlərlə erməninin Rusiyadakı əmək imkanlarını hansı mənbə ilə əvəz etmək mümkün olacaq? Məhz buna görə Moskvanın “miqrasiya kartı” Ermənistan üçün ən ağrılı təzyiq vasitələrindən birinə çevrilə bilər.