Icma.az
close
up
RU
Rusiyada açıq aşkar dil və milli kimlik soyqırımı həyata keçirilir ŞƏRH

Rusiyada açıq aşkar dil və milli kimlik soyqırımı həyata keçirilir ŞƏRH

Sherg.az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Bu, təkcə təsadüfi proses deyil, dövlətin ən yüksək səviyyədə idarə etdiyi planlı siyasətdir

Rusiya məktəblərində 76 milli dil tədris olunur. Bununla belə, bu dillərin üçdə birindən çoxu yox olmaq təhlükəsi altındadır.

Bu barədə Qazaxıstanın “Orda” portalı Rusiya mənbələrinə istinadla məlumat yayıb.

Nəşr bildirib ki, bura qazax dili də daxildir. Bu, “məhdud kənd dilləri” qrupuna daxildir: kənd yerlərində bu dil fəal işlənsə də, uşaqlara ötürülməsi zəifdir.

Rusiya Elmlər Akademiyasının Dilçilik İnstitutu dilləri qorunma səviyyəsinə görə bir neçə qrupa ayırıb.

“Nəsli kəsilməkdə olan dillər”ə vod, ijora, saam, enets, itelmen və tofa daxildir. Onların hər birində yalnız 1-dən 40-a qədər səlis danışan var. “Ünsiyyət kəsilmiş” dillərə, məsələn, idiş, karel, fin və veps daxildir. Bu dillərdə danışanların sayı 10-15 min arasında dəyişir və bunlar məktəblərdə yalnız məhdud dərəcədə tədris olunur.

Məktəb proqramında canlandırılmağa çalışılan rəsmən yox olmuş yeganə dil soyotdur. Cənubi Sibirin soyot xalqı arasında danışılırdı, amma 1970-ci illərdə tamamilə yox olub.

Rusiya Federal Ana Dilləri İnstitutunun direktor müavini Sarqilana Brızqalovanın sözlərinə görə, 76 dildən 64-ü üçün məktəb fənləri xüsusi hazırlanıb. Bu dillərdən bəziləri Şimal, Sibir və Uzaq Şərqin 20 bölgəsində tədris olunur və 46 dildə uşaq bağçası proqramları işə salınıb.

Ekspertin fikrincə, məktəbdə dilin tədrisi gənc yaşda öyrənilməsə, dilin qorunub saxlanmasını təmin edə bilməz. Uşaqlar çox vaxt məktəbə ancaq rus dilində gəlirlər. Rusiya Elmlər Akademiyasının Dilçilik İnstitutunun direktoru Andrey Kibrik xəbərdarlıq edib: “Valideynlərin iştirakı olmadan və erkən yaşda sistemli dil tədrisi olmadan bir çox dillər tədricən yox olacaq”.


Mövzunu şərh edən siyasi şərhçi Azər Həsrət Sherg.az-a açıqlamasında deyib ki, Rusiyada bu gün açıq-aşkar dil və milli kimlik soyqırımı həyata keçirilir: 


"Bu, təkcə təsadüfi proses deyil, dövlətin ən yüksək səviyyədə idarə etdiyi planlı siyasətdir. Son vaxtlar Vladimir Putinin ideoloqu kimi tanınan Aleksandr Duqin açıq mətnlə müsəlmanları xristianlığı qəbul etməyə, qeyri-rus xalqlarını isə özlərini rus elan etməyə çağırdı. Bu, sadəcə bir şəxsin şəxsi mövqeyi deyil, dövlətin rəsmi mövqeyinin ideoloji ifadəsidir. Çünki Duqinin Putinə bağlılığı heç kimə sirr deyil. Deməli, dövlət bu adamın dili ilə danışır, onun vasitəsilə öz düşüncələrini xalqlara çatdırır.

21-ci əsrdə, dünyanın gözü qarşısında Rusiya açıq şəkildə xalqlara dindən və etnik kimlikdən imtina etməyi şərt qoyur: əgər Rusiyada “normal adam” kimi yaşamaq istəyirsənsə, dinini, dilini, kimliyini at, rus ol! Bu, orta əsrlərin zorakı assimilyasiya siyasətindən fərqli olaraq indi qanuniləşdirilmiş, institutlaşmış bir forma alıb.

Əvvəllər tatar, başqırd, çuvaş, qumıq və digər azsaylı xalqlar məktəblərdə öz ana dillərini öyrənirdilər. "Ana dili" dərslikləri vardı. Amma indi Rusiyanın yeni qanunları ilə sentyabrın 1-dən etibarən bütün federasiya ərazisində yalnız rus dili "ana dili" kimi keçilir. Heç bir başqa xalqın dili artıq “ana dili” statusu daşımır. Tatarca, başqırdca, çuvaşca və digər dillər sadəcə əlavə məşğələ səviyyəsinə endirilib. Milli dil dərsi keçmək istəyən valideynlər isə rəsmi müraciət etməli, daha sonra nazirlik Moskvadan icazə almalıdır. Bu, faktiki olaraq xalqları öz ana dillərindən uzaqlaşdırmaq və ruslaşdırmaq planıdır". 


A.Həsrət həmçinin qeyd edib ki, Ukrayna müharibəsinə də əsasən rus olmayan xalqlar – türklər və müsəlmanlar göndərilir. Çünki bu siyasətin məqsədi də aydındır: həm dilini, kimliyini əlindən al, həm də cəbhələrdə qanını tökdür: 

"Rusiya faktiki olaraq 21-ci əsrdə dil və kimlik soyqırımı həyata keçirir. Əgər bir xalqın dilinə, mədəniyyətinə, dininə qadağa qoyulursa, bu, həmin xalqın məhv edilməsi deməkdir. Bu gün tatara, çuvaşa, başqırda, qazax dilinə edilən, sabah bütün türk dünyasına ediləcək.

Azərbaycan və bütün türk dövlətləri bu prosesə laqeyd qalmamalıdır. Çünki söhbət təkcə Rusiyadakı xalqlardan getmir, söhbət ümumtürk irsindən, bizim ortaq kimliyimizdən, milli-mənəvi varlığımızdan gedir. Biz bu “dil soyqırımı”na, milli kimliyimizə yönəlmiş təcavüzə qarşı birləşməli, dirəniş göstərməliyik. Əks halda, yüz illər sonra dilimizi, kimliyimizi unutdurmaq istəyənlər öz məqsədlərinə nail ola bilərlər. Bu gün Rusiya dünyaya göstərir ki, onun üçün xalqların kimliyi, dili, dini yoxdur, yalnız rus var. Amma biz türk xalqları olaraq dünyaya göstərməliyik ki, bizim üçün də var olmaq, kimliyimizi qorumaq, dilimizi yaşatmaq, imanımıza sahib çıxmaq ən böyük mübarizədir".

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:174
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 16 Sentyabr 2025 22:09 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see343

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see330

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see315

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see308

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see285

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see272

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see267

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see250

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see238

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see231

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see230

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see226

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see218

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see214

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see213

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see211

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see211

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see204

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see202

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see191
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri