Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

Rusiyada açıq aşkar dil və milli kimlik soyqırımı həyata keçirilir ŞƏRH

Rusiyada açıq aşkar dil və milli kimlik soyqırımı həyata keçirilir ŞƏRH

Sherg.az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Bu, təkcə təsadüfi proses deyil, dövlətin ən yüksək səviyyədə idarə etdiyi planlı siyasətdir

Rusiya məktəblərində 76 milli dil tədris olunur. Bununla belə, bu dillərin üçdə birindən çoxu yox olmaq təhlükəsi altındadır.

Bu barədə Qazaxıstanın “Orda” portalı Rusiya mənbələrinə istinadla məlumat yayıb.

Nəşr bildirib ki, bura qazax dili də daxildir. Bu, “məhdud kənd dilləri” qrupuna daxildir: kənd yerlərində bu dil fəal işlənsə də, uşaqlara ötürülməsi zəifdir.

Rusiya Elmlər Akademiyasının Dilçilik İnstitutu dilləri qorunma səviyyəsinə görə bir neçə qrupa ayırıb.

“Nəsli kəsilməkdə olan dillər”ə vod, ijora, saam, enets, itelmen və tofa daxildir. Onların hər birində yalnız 1-dən 40-a qədər səlis danışan var. “Ünsiyyət kəsilmiş” dillərə, məsələn, idiş, karel, fin və veps daxildir. Bu dillərdə danışanların sayı 10-15 min arasında dəyişir və bunlar məktəblərdə yalnız məhdud dərəcədə tədris olunur.

Məktəb proqramında canlandırılmağa çalışılan rəsmən yox olmuş yeganə dil soyotdur. Cənubi Sibirin soyot xalqı arasında danışılırdı, amma 1970-ci illərdə tamamilə yox olub.

Rusiya Federal Ana Dilləri İnstitutunun direktor müavini Sarqilana Brızqalovanın sözlərinə görə, 76 dildən 64-ü üçün məktəb fənləri xüsusi hazırlanıb. Bu dillərdən bəziləri Şimal, Sibir və Uzaq Şərqin 20 bölgəsində tədris olunur və 46 dildə uşaq bağçası proqramları işə salınıb.

Ekspertin fikrincə, məktəbdə dilin tədrisi gənc yaşda öyrənilməsə, dilin qorunub saxlanmasını təmin edə bilməz. Uşaqlar çox vaxt məktəbə ancaq rus dilində gəlirlər. Rusiya Elmlər Akademiyasının Dilçilik İnstitutunun direktoru Andrey Kibrik xəbərdarlıq edib: “Valideynlərin iştirakı olmadan və erkən yaşda sistemli dil tədrisi olmadan bir çox dillər tədricən yox olacaq”.


Mövzunu şərh edən siyasi şərhçi Azər Həsrət Sherg.az-a açıqlamasında deyib ki, Rusiyada bu gün açıq-aşkar dil və milli kimlik soyqırımı həyata keçirilir: 


"Bu, təkcə təsadüfi proses deyil, dövlətin ən yüksək səviyyədə idarə etdiyi planlı siyasətdir. Son vaxtlar Vladimir Putinin ideoloqu kimi tanınan Aleksandr Duqin açıq mətnlə müsəlmanları xristianlığı qəbul etməyə, qeyri-rus xalqlarını isə özlərini rus elan etməyə çağırdı. Bu, sadəcə bir şəxsin şəxsi mövqeyi deyil, dövlətin rəsmi mövqeyinin ideoloji ifadəsidir. Çünki Duqinin Putinə bağlılığı heç kimə sirr deyil. Deməli, dövlət bu adamın dili ilə danışır, onun vasitəsilə öz düşüncələrini xalqlara çatdırır.

21-ci əsrdə, dünyanın gözü qarşısında Rusiya açıq şəkildə xalqlara dindən və etnik kimlikdən imtina etməyi şərt qoyur: əgər Rusiyada “normal adam” kimi yaşamaq istəyirsənsə, dinini, dilini, kimliyini at, rus ol! Bu, orta əsrlərin zorakı assimilyasiya siyasətindən fərqli olaraq indi qanuniləşdirilmiş, institutlaşmış bir forma alıb.

Əvvəllər tatar, başqırd, çuvaş, qumıq və digər azsaylı xalqlar məktəblərdə öz ana dillərini öyrənirdilər. "Ana dili" dərslikləri vardı. Amma indi Rusiyanın yeni qanunları ilə sentyabrın 1-dən etibarən bütün federasiya ərazisində yalnız rus dili "ana dili" kimi keçilir. Heç bir başqa xalqın dili artıq “ana dili” statusu daşımır. Tatarca, başqırdca, çuvaşca və digər dillər sadəcə əlavə məşğələ səviyyəsinə endirilib. Milli dil dərsi keçmək istəyən valideynlər isə rəsmi müraciət etməli, daha sonra nazirlik Moskvadan icazə almalıdır. Bu, faktiki olaraq xalqları öz ana dillərindən uzaqlaşdırmaq və ruslaşdırmaq planıdır". 


A.Həsrət həmçinin qeyd edib ki, Ukrayna müharibəsinə də əsasən rus olmayan xalqlar – türklər və müsəlmanlar göndərilir. Çünki bu siyasətin məqsədi də aydındır: həm dilini, kimliyini əlindən al, həm də cəbhələrdə qanını tökdür: 

"Rusiya faktiki olaraq 21-ci əsrdə dil və kimlik soyqırımı həyata keçirir. Əgər bir xalqın dilinə, mədəniyyətinə, dininə qadağa qoyulursa, bu, həmin xalqın məhv edilməsi deməkdir. Bu gün tatara, çuvaşa, başqırda, qazax dilinə edilən, sabah bütün türk dünyasına ediləcək.

Azərbaycan və bütün türk dövlətləri bu prosesə laqeyd qalmamalıdır. Çünki söhbət təkcə Rusiyadakı xalqlardan getmir, söhbət ümumtürk irsindən, bizim ortaq kimliyimizdən, milli-mənəvi varlığımızdan gedir. Biz bu “dil soyqırımı”na, milli kimliyimizə yönəlmiş təcavüzə qarşı birləşməli, dirəniş göstərməliyik. Əks halda, yüz illər sonra dilimizi, kimliyimizi unutdurmaq istəyənlər öz məqsədlərinə nail ola bilərlər. Bu gün Rusiya dünyaya göstərir ki, onun üçün xalqların kimliyi, dili, dini yoxdur, yalnız rus var. Amma biz türk xalqları olaraq dünyaya göstərməliyik ki, bizim üçün də var olmaq, kimliyimizi qorumaq, dilimizi yaşatmaq, imanımıza sahib çıxmaq ən böyük mübarizədir".

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:192
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 16 Sentyabr 2025 22:09 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see343

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see329

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see325

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see306

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see300

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see298

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see289

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see280

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see268

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see264

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see252

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see251

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see246

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see242

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see237

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see229

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see225

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see222

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see221

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see217
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri