Icma.az
close
up
RU
Menu

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Rusiyada açıq aşkar dil və milli kimlik soyqırımı həyata keçirilir ŞƏRH

Rusiyada açıq aşkar dil və milli kimlik soyqırımı həyata keçirilir ŞƏRH

Sherg.az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Bu, təkcə təsadüfi proses deyil, dövlətin ən yüksək səviyyədə idarə etdiyi planlı siyasətdir

Rusiya məktəblərində 76 milli dil tədris olunur. Bununla belə, bu dillərin üçdə birindən çoxu yox olmaq təhlükəsi altındadır.

Bu barədə Qazaxıstanın “Orda” portalı Rusiya mənbələrinə istinadla məlumat yayıb.

Nəşr bildirib ki, bura qazax dili də daxildir. Bu, “məhdud kənd dilləri” qrupuna daxildir: kənd yerlərində bu dil fəal işlənsə də, uşaqlara ötürülməsi zəifdir.

Rusiya Elmlər Akademiyasının Dilçilik İnstitutu dilləri qorunma səviyyəsinə görə bir neçə qrupa ayırıb.

“Nəsli kəsilməkdə olan dillər”ə vod, ijora, saam, enets, itelmen və tofa daxildir. Onların hər birində yalnız 1-dən 40-a qədər səlis danışan var. “Ünsiyyət kəsilmiş” dillərə, məsələn, idiş, karel, fin və veps daxildir. Bu dillərdə danışanların sayı 10-15 min arasında dəyişir və bunlar məktəblərdə yalnız məhdud dərəcədə tədris olunur.

Məktəb proqramında canlandırılmağa çalışılan rəsmən yox olmuş yeganə dil soyotdur. Cənubi Sibirin soyot xalqı arasında danışılırdı, amma 1970-ci illərdə tamamilə yox olub.

Rusiya Federal Ana Dilləri İnstitutunun direktor müavini Sarqilana Brızqalovanın sözlərinə görə, 76 dildən 64-ü üçün məktəb fənləri xüsusi hazırlanıb. Bu dillərdən bəziləri Şimal, Sibir və Uzaq Şərqin 20 bölgəsində tədris olunur və 46 dildə uşaq bağçası proqramları işə salınıb.

Ekspertin fikrincə, məktəbdə dilin tədrisi gənc yaşda öyrənilməsə, dilin qorunub saxlanmasını təmin edə bilməz. Uşaqlar çox vaxt məktəbə ancaq rus dilində gəlirlər. Rusiya Elmlər Akademiyasının Dilçilik İnstitutunun direktoru Andrey Kibrik xəbərdarlıq edib: “Valideynlərin iştirakı olmadan və erkən yaşda sistemli dil tədrisi olmadan bir çox dillər tədricən yox olacaq”.


Mövzunu şərh edən siyasi şərhçi Azər Həsrət Sherg.az-a açıqlamasında deyib ki, Rusiyada bu gün açıq-aşkar dil və milli kimlik soyqırımı həyata keçirilir: 


"Bu, təkcə təsadüfi proses deyil, dövlətin ən yüksək səviyyədə idarə etdiyi planlı siyasətdir. Son vaxtlar Vladimir Putinin ideoloqu kimi tanınan Aleksandr Duqin açıq mətnlə müsəlmanları xristianlığı qəbul etməyə, qeyri-rus xalqlarını isə özlərini rus elan etməyə çağırdı. Bu, sadəcə bir şəxsin şəxsi mövqeyi deyil, dövlətin rəsmi mövqeyinin ideoloji ifadəsidir. Çünki Duqinin Putinə bağlılığı heç kimə sirr deyil. Deməli, dövlət bu adamın dili ilə danışır, onun vasitəsilə öz düşüncələrini xalqlara çatdırır.

21-ci əsrdə, dünyanın gözü qarşısında Rusiya açıq şəkildə xalqlara dindən və etnik kimlikdən imtina etməyi şərt qoyur: əgər Rusiyada “normal adam” kimi yaşamaq istəyirsənsə, dinini, dilini, kimliyini at, rus ol! Bu, orta əsrlərin zorakı assimilyasiya siyasətindən fərqli olaraq indi qanuniləşdirilmiş, institutlaşmış bir forma alıb.

Əvvəllər tatar, başqırd, çuvaş, qumıq və digər azsaylı xalqlar məktəblərdə öz ana dillərini öyrənirdilər. "Ana dili" dərslikləri vardı. Amma indi Rusiyanın yeni qanunları ilə sentyabrın 1-dən etibarən bütün federasiya ərazisində yalnız rus dili "ana dili" kimi keçilir. Heç bir başqa xalqın dili artıq “ana dili” statusu daşımır. Tatarca, başqırdca, çuvaşca və digər dillər sadəcə əlavə məşğələ səviyyəsinə endirilib. Milli dil dərsi keçmək istəyən valideynlər isə rəsmi müraciət etməli, daha sonra nazirlik Moskvadan icazə almalıdır. Bu, faktiki olaraq xalqları öz ana dillərindən uzaqlaşdırmaq və ruslaşdırmaq planıdır". 


A.Həsrət həmçinin qeyd edib ki, Ukrayna müharibəsinə də əsasən rus olmayan xalqlar – türklər və müsəlmanlar göndərilir. Çünki bu siyasətin məqsədi də aydındır: həm dilini, kimliyini əlindən al, həm də cəbhələrdə qanını tökdür: 

"Rusiya faktiki olaraq 21-ci əsrdə dil və kimlik soyqırımı həyata keçirir. Əgər bir xalqın dilinə, mədəniyyətinə, dininə qadağa qoyulursa, bu, həmin xalqın məhv edilməsi deməkdir. Bu gün tatara, çuvaşa, başqırda, qazax dilinə edilən, sabah bütün türk dünyasına ediləcək.

Azərbaycan və bütün türk dövlətləri bu prosesə laqeyd qalmamalıdır. Çünki söhbət təkcə Rusiyadakı xalqlardan getmir, söhbət ümumtürk irsindən, bizim ortaq kimliyimizdən, milli-mənəvi varlığımızdan gedir. Biz bu “dil soyqırımı”na, milli kimliyimizə yönəlmiş təcavüzə qarşı birləşməli, dirəniş göstərməliyik. Əks halda, yüz illər sonra dilimizi, kimliyimizi unutdurmaq istəyənlər öz məqsədlərinə nail ola bilərlər. Bu gün Rusiya dünyaya göstərir ki, onun üçün xalqların kimliyi, dili, dini yoxdur, yalnız rus var. Amma biz türk xalqları olaraq dünyaya göstərməliyik ki, bizim üçün də var olmaq, kimliyimizi qorumaq, dilimizi yaşatmaq, imanımıza sahib çıxmaq ən böyük mübarizədir".

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:164
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 16 Sentyabr 2025 22:09 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see280

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see277

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see262

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see256

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see248

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see240

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see237

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see232

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see231

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see231

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see224

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see220

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see217

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see217

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see214

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see206

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see203

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see198

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see196

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see192
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri