Rusiyanın BRİKS qeyrimüəyyənliyi: Türkiyəyə tələ qururlar?

Suriyada Əsədin devrilməsindən sonra Türkiyə-Rusiya münasibətlərinin gələcəyi müzakirə olunmağa davam edir. Ən maraqlı mövzulardan biri də Rusiya və Çinin Türkiyənin BRİKS üzvlüyünə münasibətidir.

Publika.az xəbər verir ki, Suriyada Əsəd və Baas rejiminin devrilməsindən sonra bütün gözlər Türkiyənin BRİKS-ə üzvlük prosesinə çevrilib. Moskva rəhbərliyinin Türkiyəyə növbəti münasibəti maraq doğuran mövzular sırasındadır. İctimai rəy və diplomatiya dəhlizlərində Türkiyə-Rusiya və Türkiyə-Çin əlaqələrinin gələcəyi müzakirə edilir.

Politoloq Umur Tuqay Yücel bildirib ki, Suriyadakı hadisələrin Türkiyənin BRİKS üzvlüyünə təsiri olduqca məhduddur:

“Çünki Suriya BRİKS üzvü deyil. Bundan başqa, İran və Birləşmiş Ştatlar kimi uzun müddətdir qarşıdurma yaşayan iki ölkə var. Ərəb Əmirlikləri BRİKS-ə üzv oldu, Türkiyənin BRİKS üzvlüyünün l bir çox qlobal faydası olacağı üçün bu mövzuda problem gözləməməliyik. Təbii ki, Çin, Rusiya və İran yeni reallıqdan məmnun olmasalar da, Türkiyənin regionun əsas güclərindən biri olduğunu gözdən qaçırmırlar. Trampın qayıdışı və qlobal qeyri-müəyyənliyin, müharibə və sanksiyaların artdığı bir vaxtda, Çinin Türkiyə ilə əməkdaşlığı artacaq”.

Yücel Tehran rəhbərliyinin Türkiyə ilə bağlı son açıqlamalarına belə cavab verib:

“Təbii ki, İranın Suriyada ən zəif mövqeyə düşdüyünü görürük. Bu vəziyyət Tehranda reaksiya yaradır. Halbuki Tramp və Netanyahu faktoru var. Türkiyə və İran üz-üzə gələcək, çünki Suriyada sülh, sabitlik və təhlükəsizlik qurmaq istəyirik. Buna nail olmağa çalışarkən, İranla üzləşmək həm regional, həm də qlobal səviyyədə qeyri-sabitlik, terrorizm və yoxsulluq deməkdir. Bu, həm bizim, həm də İran üçün real deyil. Hazırda Rusiya ilə sabit münasibətlər istəyən Türkiyə var. Suriyada terror təşkilatı YPG/PKK ilə bağlı problem olsa da, şübhəsiz ki, ABŞ-İngiltərə bloku ilə münasibətlərimiz qeyri-müəyyən olaraq davam edəcək. Ancaq Rusiya Suriya məsələsində Türkiyə ilə işləyir”.

Digər tərəfdən, BRİKS-də əks olunan rəqəmlər formalaşmanın gündən-günə artdığını göstərir. BRİKS alıcılıq qabiliyyəti paritetinə görə G7 ölkələrini geridə qoyub. 1995-ci ildə BRİKS ölkələrinin Qlobal Ümumi Milli Məhsulda payı 16,9 faiz, G7 ölkələrinin payı isə 44,9 faiz təşkil edib. 2023-cü ildə BRİKS-in payı 32,1 faizə yüksələrkən, G7-nin payı 29,9 faiz-ə düşüb.

Aysel Şahmar