Rusiyanın regional büdcə kəsirləri 3,6 dəfə artıb

Büdcə kəsiri əvvəlki ildəki 50 bölgə ilə müqayisədə 74 bölgədə qeydə alınıb. Mütləq ifadədə ən böyük kəsir Moskvada (299 milyard rubl) qeydə alınıb.
Tammiqyaslı müharibə və sanksiyalar səbəbindən yaranan iqtisadi problemlər Rusiya regionlarının maliyyə sabitliyinə təsir göstərib. 2025-ci ilin sonuna qədər regional büdcə kəsirinin ümumi məbləği əvvəlki illə müqayisədə 3,6 dəfə artaraq 1,478 trilyon rubla çatıb. Rusiya mediasının məlumatına görə, bu, bütün müşahidə dövrü üçün rekord göstəricidir.

Kəsirin kəskin artmasının səbəbi ümumi gəlirlərinin 22,6 trilyon rubl (2024-cü illə müqayisədə 4% artım) olduğu halda, regional xərclərin 24,1 trilyon rubl (9% artım) təşkil etməsi olub. Nəticədə, əvvəlki ildəki 50 bölgə ilə müqayisədə 74 bölgədə büdcə kəsiri qeydə alınıb. Ən böyük mütləq kəsir Moskvada (299 milyard rubl) qeydə alınıb, ardınca Yamalo-Nenets (84 milyard) və Xantı-Mansi Muxtar Dairələri (72 milyard) gəlir.

Şəxsi gəlir vergisi gəlirlərinin (12% və ya 732 milyard rubl), ümumi gəlir vergisinin (11% və ya 119 milyard) və əmlak vergisinin (6% və ya 99 milyard) artmasına baxmayaraq, regionlar əsas vergi yığımlarında - korporativ mənfəət vergisində (9% və ya 493 milyard) azalma ilə üzləşiblər. Ümumilikdə, 2025-ci ildə korporativ maliyyə göstəricilərinin pisləşməsi səbəbindən bu vergi 55 regionda azaldılıb. Ən böyük azalmalar iqtisadiyyatı mineral hasilatından asılı olan regionlarda baş verib. Xüsusilə, gəlirlər Komi Respublikasında 50%, Orenburq vilayətində 40% və Yamalo-Nenets Muxtar Dairəsində 39% azalıb.

Kəsirin əsas ödənilmə mənbəyi büdcə hesablarında qalan müvəqqəti mövcud vəsaitlər olub.

Daha əvvəl Rusiya Maliyyə Nazirliyi 2025-ci ilin sonuna qədər federal büdcə kəsirinin 5,645 trilyon rubla qədər artdığını bildirmişdi. 2024-cü illə müqayisədə xəzinədəki "boşluq" 1,6 dəfə artıb və nisbi olaraq ÜDM-in 2,6%-i ilə 2020-ci ildən bəri rekord qırıb (ÜDM-in 3,8%-i). Fevralın 25-də Rusiyanın Baş naziri Mixail Mişustin, Vladimir Putin və Mərkəzi Bankın sədri Elvira Nabiullina büdcə kəsirinin həlli yollarını müzakirə etmək üçün "çox saat" sərf etdiklərini açıqladı. Mişustin həll yolunun tapılıb-tapılmadığını və ya hansı tədbirlərin müzakirə olunduğunu dəqiqləşdirməyib.

Bu arada, regionlar 2026-cı il üçün təsdiq edilmiş büdcələrini azaltmağa başlayıblar. Məsələn, fevralın 25-də Primorsk diyarı hakimiyyəti xərcləri 3 milyard rubl azaldıb. Regional hökumətin rəhbəri Vera Şerbinanın sözlərinə görə, təhsil, mədəniyyət, turizm və kənd təsərrüfatına ayrılan maliyyələşdirmə azaldılıb. Daha əvvəl Çelyabinsk vilayəti xərcləri 2,2 milyard rubl azaldıb.

Xatırladaq ki, Rusiya bu il enerji gəlirlərinin yarısını itirə bilər.

VƏLİ