Sabitlikdən bərabərliyə: KONKRET

Azərbaycan müstəqillik qazandıqdan, xüsusilə də 1994-cü ildən başlayaraq ölkədə sabitliyin bərqərar olması qadınların da ictimai-siyasi həyatda fəaliyyətinin artırılmasına yol açdı. Bununla bağlı ölkədə dövlət səviyyəsində bir sıra qanun və qərarlar qəbul edildi. Azərbaycanın konstitusiyası da kişilərə və qadınlara eyni hüquqları verib. Həmçinin Azərbaycan gender bərabərliyinin təmini üçün bəzi beynəlxalq konvensiyalara qoşulub. Belə ki, Azərbaycan 1995-ci ildə BMT-nin “Qadınlara Qarşı Ayrı-Seçkiliyin bütün növ formalarının ləğv edilməsi haqqında” Konvensiyanı ratifikasiya edib. 1979-cu ildə qəbul edilən, iki il sonra qüvvəyə minən konvensiyanın digərlərindən fərqi burda sadəcə cinsi əlamətə görə, qadınlara qarşı ayrı-seçkiliyin bütün formalarının ləğvi nəzərdə tutulur. Başqa sözlə, gender neytrallığı tələbinin əvəzinə, konvensiya qadınların bərabərsizliyinin saxlanılmasına xidmət edən hər hansı fəaliyyəti qadağan edir.

2001-ci ildə isə Azərbaycan ona aid Fakültətiv Protokolu ratifikasiya edib. 1998-ci ildə mərhum Prezident Heydər Əliyev Qadın Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin(indiki Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi) yaradılması, “Azərbaycanda qadınların rolunun artırılmasına dair tədbirlər haqqında” sərəncamlar verib. Bu isə gender siyasətinin dövlətin vacib strategiyalarından biri olduğunu göstərirdi. 2000-ci ildə prezident “Dövlət qadın siyasətinin həyata keçirilməsi haqqında” fərman imzalayıb. Fərman bütün dövlət strukturlarında qadınların təmsil olunma faizinin kişilərlə eyni səviyyədə olmasını nəzərdə tutur. Sonra isə Qadın Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin bazasında Ailə, Qadın, Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi yaradılıb. Nazirlik və idarələrdə gender siyasətinə məsul koordinatorlar-fokal mərkəzlər fəaliyyət göstərir.

Respublikamızda məqsədyönlü gender siyasəti aparılır və bu mühüm sahə dövlətin daim diqqət mərkəzindədir. Bununla əlaqədar xüsusi Dövlət Proqramı qəbul olunub, bu gün Azərbaycanda qadın hüquqlarının təmin olunmasına, onların cəmiyyətdə və dövlət idarəçiliyində rolunun artmasına yönəlmiş siyasət Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla həyata keçirilir

Gender, ailə və demoqrafiya məsələlərinin cəmiyyətdə rolu və əhəmiyyəti daim aktual mövzulardandır.

Mövzu ilə bağlı KONKRET.az-a danışan sosioloq Nailə İsmayılova bildirib ki, Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra qadınların ictimai-siyasi həyatda rolu nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb və bu proses bu gün də davam edir.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycan qadını tarixən fədakarlığı, ailəyə bağlılığı və onu qorumaq bacarığı ilə seçilib:

“Azərbaycan ailəsi dedikdə ilk növbədə gözümüzün önünə fədakar Azərbaycan qadını gəlir. Ailə qadın və kişidən ibarətdir və ailənin təməl daşı məhz bu cütlüklərdir. Zamanla ailədə övladlar dünyaya gəlir və valideyn–övlad münasibətləri formalaşır”.

Sosioloq qeyd edib ki, Azərbaycan bir sıra beynəlxalq konvensiyalara, o cümlədən qadınlara qarşı ayrı-seçkiliyin bütün formalarının ləğvi ilə bağlı sənədlərə qoşulub:

“Bu gün Azərbaycanda qadın və kişi hüquqlarının bərabərliyi təmin olunur. Bu, gender bərabərliyinin əsas göstəricisidir. Eyni zamanda Konstitusiyada ailənin dövlət tərəfindən himayə olunduğu, uşaqların isə dövlətin xüsusi diqqətində olduğu təsbit edilib”.

Nailə İsmayılova vurğulayıb ki, sağlam ailə münasibətləri ailə institutunun möhkəmliyinə birbaşa təsir göstərir:

“Biz gender bərabərliyindən danışarkən ailə daxilində qadın və kişinin bərabərliyini də nəzərə almalıyıq. Ailə üzvləri arasında münasibətlər nə qədər sağlam olarsa, ailə institutu da bir o qədər güclü olar”.

Demografik məsələlərə də toxunan sosioloq bildirib ki, bəzi yeni qurulan ailələrdə uzun müddət uşaq dünyaya gətirilməməsi halları müşahidə olunur:

“Bəzən ailələr uşaqla bağlı planları təxirə saldıqlarını deyirlər. Halbuki demoqrafik baxımdan ailələrin sağlam və davamlı olması həm dövlətin, həm də cəmiyyətin marağındadır”.

Onun fikrincə, gender bərabərliyi, ailə dəyərlərinin qorunması və demoqrafik inkişaf bir-biri ilə sıx bağlıdır və bu sahədə maarifləndirmə işi davamlı aparılmalıdır.

Aynurə İsmayıl
KONKRET.az

Qeyd: Məqalə Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə və müsabiqə şərtlərinə uyğun olaraq “gender, ailə və demoqrafiya məsələlərinin işşıqlandırılması” mövzusunda hazırlanıb.