Şayiələrdən uzaq, tibbi mənbələrə yaxın Duzun sağlamlığa təsiri və son günlər yayılan iddialara baxış

Son zamanlar Masazır və ətraf ərazilərdə yaşayan və ya oradan ev almağı düşünən vətəndaşlar arasında müəyyən narahatlıqlar yaranıb. Xüsusilə xroniki xəstəliyi və yüksək qan təzyiqi olan şəxslərin həmin ərazidə yaşamasının guya sağlamlıq üçün təhlükə yarada biləcəyi iddia olunur. Səsləndirilən fikirlərin əsas tezisi belədir: Masazırdakı duz gölü duzla zəngin olduğuna görə havaya müəyyən təsir göstərir və bu təsir hipertoniyası olan insanlara mənfi təsir edə bilər. Bununla yanaşı, bəzi müzakirələrdə duzun sümükləri zəiflətməsi, qığırdağı həssaslaşdırması və oynaqlarda müxtəlif dəyişikliklər yaratması kimi iddialar da yer alır. Lakin bu fikirlərin böyük hissəsi elmi baxımdan sübut olunmuş nəticələrə deyil, fərziyyələrə əsaslanır.

Əvvəla qeyd etmək lazımdır ki, duzun insan orqanizminə mənfi təsiri onun havadakı mövcudluğundan yox, qida ilə həddindən artıq qəbulundan qaynaqlanır. Yəni duzun təzyiqi yüksəltməsi yalnız yeyildikdə baş verən prosesdir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, havada olan duz hissəciklərinin tənəffüs yolu ilə bədənə daxil olaraq qanda natrium səviyyəsini artırması mümkün deyil. Bu səbəbdən duz gölünə yaxın yaşamağın yüksək təzyiqə birbaşa təsiri barədə yayılan fikirlər elmi mexanizmlə izah olunmur.

Digər tərəfdən, duz yalnız zərərlə deyil, bəzi sağlamlıq vəziyyətlərində müsbət təsirləri ilə də tanınır. Dünyanın müxtəlif ölkələrində tətbiq olunan haloterapiya, yəni duz terapiyası məhz duzun bədənə potensial faydalarından irəli gəlir. Duz mağaraları və duz otaqları xüsusi olaraq bu məqsədlə yaradılmış terapevtik məkanlardır və bəzi sağlamlıq problemləri olan insanlara rahatlıq gətirə bilir.

Tənəffüs sistemi xəstəlikləri duz terapiyasının ən çox tətbiq olunduğu sahələrdən biridir. Astma, allergik rinit, bronxit və sinüzitdən əziyyət çəkən şəxslər duzlu havanın iltihabı azaltması və seliyi durultması səbəbindən daha rahat nəfəs ala bilirlər. Bu təsir təbii duz buxarının hava yollarına antiseptik və iltihabazaldıcı şəkildə təsir etməsi ilə izah olunur. Bu səbəbdən astma xəstələri üçün duzlu hava müəyyən hallarda faydalı hesab edilir və əlavə müalicə vasitəsi kimi istifadə olunur.

Duzun faydası təkcə tənəffüs sistemi ilə məhdudlaşmır. Dəri xəstəlikləri psoriaz, ekzema, dermatit kimi problemlər yaşayan insanlar da duzlu su və duz buxarından müsbət nəticə görə bilirlər. Duzun antiseptik və təmizləyici təsiri dərinin təbii bərpa mexanizmini dəstəkləyə, qaşınma və iltihabı azalda bilir. Bu səbəbdən duz göllərində çimmək və ya duz terapiya otaqlarında olmaq bəzi dəri xəstələrinə tövsiyə olunan üsullardan biridir.

Duz həmçinin stressin azaldılması və ümumi psixoloji rahatlıq baxımından da fayda verə bilər. Bir çox insan duz otaqlarını nəfəsi açan, sakitləşdirici effekt yaradan bir mühit kimi təsvir edir. Bu, tibbi olaraq tam sübut olunmasa da, duz hissəciklərinin nəfəs yollarını təmizləməsi və rahatlıq hissi yaratması ilə izah edilir.

Beləliklə, Masazır kimi ərazilərdə yerləşən duz gölünün insan sağlamlığına ziyan verməsi ilə bağlı səslənən iddialar daha çox şayiə xarakterli olsa da, duzun müəyyən xəstəliklər üçün faydalı təsirləri elmi təcrübə və müşahidələrdə öz əksini tapmışdır.

Duzun sağlamlığa real təsiri onun qida yolu ilə həddindən artıq qəbulunda ortaya çıxır, havadakı duz buxarı isə əksinə bəzi xəstəliklərdə əlavə müalicə metodu kimi istifadə olunur. Məhz buna görə də duz gölünün yaxınlığında yaşamağın tənəffüs xəstəlikləri olan bəzi şəxslərə müəyyən qədər müsbət təsir göstərə biləcəyi belə nəzərə alınır.

Ən sağlam yanaşma məlumatları şayiələrdən deyil, tibbi mənbələrdən əldə etmək və fərdi sağlamlıq vəziyyətinə uyğun qərar verməkdir.

Leyla Mirzə, Bizimyol.info