Sədərəkdə tarixi görüş: Bakıdan İrəvana qatar xətti açılacaq?

Ermənistan itirdiklərini bərpa etmək üçün Azərbaycanla münasibətlərinə sanki yeni prizmadan baxır. Uzun illər İrəvanla münasibətləri məhdud saxlayan Türkiyənin də mövqeyi bu məqamda diqqət çəkir.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan qeyd edib ki, iyun ayının əvvəlində Ermənistanda seçki keçiriləcək. Bu, mühüm addım olacaq: "Biz görürük ki, Nikol Paşinyan hazırda ictimai rəy sorğularında öndədir. Biz onun bu məsələdə oynadığı konstruktiv rolu səmimi şəkildə dəstəkləyirik. Bu yanaşma, bu iradə qorunub saxlanılmalıdır".

Bir türk diplomatın erməni siyasi liderinə dəstək ifadə etməsi özlüyündə ciddi tarixi hadisədir. Bu mənada belə bir açıqlama region üçün önəmli diplomatik siqnaldır. Belə ki, Ermənistanın baş nazirinin siyasi mövqeyi Türkiyə tərəfindən konstruktiv qiymətləndirilir. Nəzərə almaq lazımdır ki, Paşinyanın da son vaxtlar verdiyi bəyanatlar normallaşma prosesini irəli aparmağa yönəlib. Ermənistanın baş naziri sülh prosesinin önəmli komponentlərindən biri olan kommunikasiyaların açılması məsələsində olduqca maraqlı görünür. Əlbəttə, bu maraqların arxasında iqtisadi mənfəətlər də dayanır.

Nikol Paşinyan bildirib ki, Ermənistanda müəyyən dəmir yolu hissələrinin bərpası ilə bağlı məsələlər gündəmdədir. Konkret olaraq bu, İcevan, Yerasx və Axurik xətlərinə aiddir:

"Bunlar Ermənistanı Azərbaycan və Türkiyə ilə birləşdirən dəmir yollarıdır. Hazırda aktiv siyasi proseslər davam edir. Bu dəmir yollarının açılması ilə bağlı hansısa siyasi qərarların olduğunu deyə bilmərəm, amma hesab edirəm ki, vəziyyət o nöqtəyə çatıb ki, hazırlıq işləri aparılmalıdır".

Təsadüfi deyil ki, yaxın zamanda Azərbaycan və Ermənistan nümayəndələri Sədərək-Yerasx dəmir yolu sahəsinə birgə baxış keçiriblər. Ekspertlər bildirirlər ki, adıçəkilən xətt Zəngəzur dəhlizinin əhəmiyyətli seqmentidir. Bu dəmir yolu Ermənistanın Naxçıvanı blokadaya saldığı vaxtdan - 1993-cü ildən bu günə qədər işləməyib. Analitiklər güman edirlər ki, Ermənistan ərazisində yerləşən bu yol illər ərzində texniki cəhətdən yararsız vəziyyətə salınıb. Ekspertlərin fikrincə, Füzulidən Zəngilana, Zəngilandan Ordubada, Ordubaddan isə Naxçıvana qədər olan hissə nə qədər vacibdirsə, Sədərəkdən Yerasxa qədər olan hissə də Zəngəzur dəhlizinin vacib elementidir.

Politoloq Aydın Quliyevin sözlərinə görə, Sədərəkdən Yerasxa qədər olan dəmir yolu kiçik bir sahədir: "Bu, təxminən 50-60 kilometrlik hissədir. Bu hissənin bərpa edilməsi artıq Azərbaycandan, Ordubaddan birbaşa İrəvana qədər dəmir yolu ilə getməyin, yük daşımağın mümkünlüyü deməkdir. Sovet dövründə Bakıdan Naxçıvana işlədiyi kimi, Bakıdan İrəvana da dəmir yolu işləyirdi. Həmin qatar Naxçıvan üzərindən keçərək İrəvana gedirdi. Ona görə də Sədərək-Yerasx dəmir yolunun bərpası artıq o deməkdir ki, Ermənistana dünyanın istənilən yerindən, xüsusilə Rusiyadan gələn yükləri Azərbaycan və Naxçıvan üzərindən daşımaq mümkün olacaq".

Qeyd edək ki, Azərbaycan və Ermənistan nümayəndələri Sədərək-Yerasx dəmir yolu sahəsində infrastrukturun texniki vəziyyətinin qiymətləndirilməsi məsələləri üzrə fikir mübadiləsi aparıblar. Hələlik dəmir yolunun bərpası və açılması ilə bağlı hər hansı siyasi qərar qəbul edilməyib.