Səudiyyə Ərəbistanı səhrada 159 milyon ağac əkdi: 5 il ərzində nə dəyişdi?

Səudiyyə Ərəbistanı deqradasiyaya uğramış 1 milyon hektar torpağı bərpa edib və 159 milyondan çox ağac əkib. Bu, 2021-ci ildə başladılan Səudiyyə Yaşıl Təşəbbüsünün ən mühüm nailiyyətlərindən biri hesab olunur. Hazırda proqram bütün krallıq ərazisində 40 milyon hektar torpağın bərpasını və 10 milyard ağacın əkilməsini hədəfləyir. Layihə beş ildən də az müddət ərzində 1 milyon hektar bərpa edilmiş torpaq göstəricisinə çatıb. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Antena 3 CNN" yazır.

BMT-nin Səhralaşmaya qarşı mübarizə Konvensiyasının (UNCCD) nümayəndələri bildiriblər ki, bu nailiyyət dünyanın ən quraq bölgələrindən birində belə genişmiqyaslı torpaq bərpasının mümkün olduğunu göstərir. Onların fikrincə, Səudiyyə Ərəbistanı su çatışmazlığı, quraqlıq və səhralaşmadan əziyyət çəkən digər ölkələr üçün praktiki nümunə ola bilər.

Səudiyyə Yaşıl Təşəbbüsü 2021-ci ildə krallığın daha geniş "Vision 2030" planının bir hissəsi kimi başladılıb. Layihənin uzunmüddətli məqsədi 40 milyon hektar deqradasiyaya uğramış torpağın bərpası və 10 milyard ağacın əkilməsidir.

Səudiyyə Yaşıl Təşəbbüsünə əsasən, 10 milyard ağacın əkilməsi qarşıdakı onilliklərdə 74 milyon hektardan çox ərazinin bərpasına bərabər hesab olunur. Çünki plan yalnız meşə salınmasını deyil, həm də quraq zonalarda daha geniş ekoloji bərpa tədbirlərini nəzərdə tutur.

İrəliləyiş kəskin sıçrayışla deyil, ardıcıl şəkildə əldə olunub. Proqram 2024-cü ilə qədər bərpa olunan ərazini 250 min hektara çatdırıb, 2026-cı ilin əvvəlində isə bu göstərici 1 milyon hektarı keçib.

Rəsmi şəxslər artıq növbəti hədəfi müəyyənləşdiriblər — 2030-cu ilə qədər 2,5 milyon hektar torpağın bərpası. Bu məqsədə çatmaq üçün bəndlərdən alınan sudan və yağış sularının toplanması sistemlərindən istifadə edən layihələr həyata keçirilir ki, yeni əkilən ərazilər quraq mövsümdə də davamlı qala bilsin.

UNCCD bu nailiyyəti su çatışmazlığı olan bölgələrdə belə genişmiqyaslı torpaq bərpasının mümkünlüyünün sübutu kimi qiymətləndirib. Bu, quraqlıqların daha intensivləşdiyi və torpaq deqradasiyasının dünya əhalisinin təxminən yarısına təsir etdiyi bir dövrdə xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Təşkilatın icraçı katibi bildirib ki, bu mərhələ aydın mesaj verir: düzgün siyasət, elmi yanaşmalar və uzunmüddətli öhdəliklər sayəsində ölkələr ətraf mühitə olan təzyiqi daimi problem kimi deyil, davamlılığın artırılması üçün fürsət kimi qiymətləndirə bilərlər.

Bu nailiyyət diplomatik baxımdan da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Səudiyyə Ərəbistanı 2026-cı ilin avqustunda Monqolustanda keçiriləcək UNCCD Tərəflər Konfransının 17-ci sessiyasında iştirak etməyə hazırlaşır.

Torpaqların bərpası sahəsində əldə olunan nəticələr krallığa qlobal müzakirələrdə torpaqların bərpasının sürətləndirilməsi və quraqlığa davamlılığın artırılması ilə bağlı konkret nümunə təqdim edir.

Ağacəkmə fəaliyyətləri başlanğıcdan etibarən Səudiyyə Yaşıl Təşəbbüsünün əsas elementlərindən biri olub və layihələrin miqyası diqqət çəkir.

Səudiyyə və Yaxın Şərq Yaşıl Təşəbbüslərinə əsasən, bəzi layihələr avtomobil yolları boyunca milyonlarla ağacın əkilməsini, eləcə də onlarla ərazidə otlaq sahələrinin bərpasını nəzərdə tutur. Bu tədbirlərin bir hissəsində şirin su ehtiyatları əvəzinə təmizlənmiş tullantı sulardan istifadə olunur.

Həmçinin Ər-Riyad kimi şəhərlərdə şəhər yaşıllaşdırılması layihələri həyata keçirilir. Burada yeni parklar və yaşıl zonalar yaradılır, eyni zamanda genişmiqyaslı ağacəkmə kampaniyaları aparılır.

Bu yerli təşəbbüslər milli məqsədlərə çatmağa kömək edir. Rəsmi şəxslər bildiriblər ki, dövlət qurumları, özəl şirkətlər və qeyri-kommersiya təşkilatları arasında koordinasiyalı əməkdaşlıq 1 milyon hektar həddinə ilkin proqnozlardan daha tez çatmağa imkan verib. Bunun səbəbi resursların və təcrübənin ayrı-ayrı layihələr arasında bölünmək əvəzinə birləşdirilməsidir.

Torpaqların bərpası və ağacəkmə ilə yanaşı, Səudiyyə Yaşıl Təşəbbüsü krallığın daha geniş ekoloji məqsədlərinin bir hissəsidir.

Səudiyyə və Yaxın Şərq Yaşıl Təşəbbüslərinə əsasən, plan 2030-cu ilə qədər ölkədə istehsal olunan elektrik enerjisinin yarısının bərpa olunan mənbələr hesabına əldə edilməsini, eləcə də quru və dəniz ərazilərinin daha böyük hissəsinin qorunmasını nəzərdə tutur.

Torpaqların bərpası bu enerji və təbiətin mühafizəsi məqsədləri ilə paralel şəkildə həyata keçirilməlidir və ayrıca layihə kimi nəzərdə tutulmur.

Uzun müddət neft hasilatı ilə əlaqələndirilən ölkə üçün Səudiyyə Yaşıl Təşəbbüsü rəsmi şəxslər tərəfindən ətraf mühitin bərpası ilə iqtisadi inkişafın bir-birinə zidd məqsədlər olmadığını göstərən nümunə kimi təqdim olunur.

Səudiyyə Ərəbistanının 2030-cu il və sonrakı hədəflərə qədər bu tempi qoruyub saxlaya biləcəyi hələ məlum deyil. Lakin 2024-cü ildəki 250 min hektardan 2026-cı ildə 1 milyon hektara yüksəliş proqramın ciddi sürət qazandığını göstərir.

Növbəti mərhələ kimi 2,5 milyon hektarın bərpası müəyyən edilib. Qarşıdakı illər Səudiyyə Ərəbistanının elan etdiyi iddialı məqsədlərə çatmaq üçün torpaqların bərpası layihələrini lazımi sürətlə genişləndirə bilib-bilməyəcəyini göstərəcək.

Aydın