Şəxsi həyatımız TƏHLÜKƏ ALTINDADIR Ekspert AÇIQLADI

"Gizli müşahidə, şantaj, izlənmə və kibertəhlükəsizlik boşluqları əsasən şəxsi həyatın toxunulmazlığının pozulması və kibertəhlükəsizlik zəncirinin qırılması ilə bağlıdır. Məsələn, gizli kameralar və razılıqsız çəkilişlər insanların evində, ofisdə, hoteldə və hətta soyunub-geyinmə otaqlarında onların şəxsi həyatına ciddi müdaxilə yaradır. Bu vəziyyət qurbanın həm reputasiyasına, həm də psixoloji durumuna ağır zərbə vura bilər. Bəzən belə görüntü və ya səs yazılarından istifadə edərək insanlara şantaj edilir, pul və ya digər tələblərlə hədələnirlər. Eyni zamanda, GPS izləmə cihazları vasitəsilə şəxsin harada olduğu, evdə olub-olmaması və gündəlik rutini izlənilir ki, bu da zorakılıq, təqib və oğurluq kimi real təhlükələri artırır. İş yerlərində isə qanunsuz nəzarət və sui-istifadə halları əmək mübahisələrinə və kollektivdə etimadın pozulmasına səbəb olur".
Bunu Demokrat.az-a açıqlamasında informasiya texnologiyaları üzrə mütəxəssis Natiq Məmişov deyib.
O, bildirib ki, zəif qorunan texnoloji qurğular, xüsusən IP kameralar, DVR sistemləri və digər müşahidə avadanlıqları kibertəhlükəsizlik baxımından böyük risk yaradır:
"Bu cihazların çoxu köhnə proqram təminatı ilə işləyir və standart parollardan istifadə olunur, nəticədə üçüncü şəxslər tərəfindən uzaqdan müdaxilə asanlaşır. Bu isə yalnız görüntü və səs məlumatlarının ələ keçirilməsinə deyil, həm də obyekt daxilində hərəkətlərin izlənməsinə və hətta botnet şəbəkələrinə qoşularaq DDoS hücumları və digər cinayətkar fəaliyyətlərdə istifadə olunmasına gətirib çıxara bilər".
Ekspert bildirib ki, eyni zamanda insanlar saxta tətbiqlər və linklər vasitəsilə aldadılır:
"Məsələn, “kameraya qoşulmaq üçün tətbiq yüklə” adı altında göndərilən proqramlar istifadəçi tərəfindən təsdiqləndikdə, hesablar və messencerlər ələ keçirilir, maliyyə məlumatları sızır. Saxta onlayn mağazalar, ödəniş linkləri və tanışlıq tətbiqlərindəki saxta bilet mesajları da bu cür aldatmanın nümunələridir. Görünüşcə orijinal olsa da, əslində məqsəd məlumatları ələ keçirməkdir".
Onun sözlərinə görə, nəticədə insanların şəxsi təhlükəsizlik hissi və sosial etimadı zəifləyir:
"Artıq istifadəçilər hər bir mesaj və linkə şübhə ilə yanaşır, özlərini daim risk altında hiss edirlər. Şirkətlər və dövlət qurumları üçün isə bu, təhlükəsizlik xərclərinin davamlı artması deməkdir. Hər yeni texnologiya tətbiq ediləndə əlavə qorunma sistemləri, böyük büdcələr və nəzarət mexanizmləri tələb olunur. Bu isə həm müdafiəni, həm də hücum sənayesini böyüdür, xərcləri artırır və cəmiyyətdə qarşılıqlı etimadı zəiflədir".
Əfsanə Kamal
Demokrat.az