Icma.az
close
up
RU
Sofi Şoll və dörd gün…

Sofi Şoll və dörd gün…

Icma.az bildirir, Qaynarinfo saytına əsaslanaraq.

22 yaşlı antifaşist Sofi Şoll qardaşı Hans ilə birlikdə 1943-cü ilin 18 fevralında gestapo tərəfindən həbs olunur. İstintaq üç gün, məhkəmə üç saat çəkir. Həbsdən cəmi dörd gün sonra bacı və qardaş Münhendə gilyotində edam edilir.

Onlar nasist Almaniyasında fəaliyyət göstərən «Ağ qızılgül» təşkilatının üzvləri idi. Hitlerə qarşı əldə silah yox, vərəqələrlə mübarizə aparırdılar. Stalinqrad döyüşündə uduzmuş Reyxin rəhbərlərinin hansı panik qorxuya düşdüyünü adi mətnə görə tələm-tələsik edam edilən gənclərin dəhşətli sonluğu əyani sübut edir.

Onların məhkəməsində Reyxin Məhkəmə palatasının sədri, ən amansız cəlladlardan biri olan Roland Fraysler hakimlik edirdi. Fraysler gəncliyində kommunist partiyasının üzvü olmuşdu, neofitlər isə hər an yeni sahiblərinin gözündən düşə bilmək qorxusu ilə yaşadıqlarından ən çirkli işləri həvəslə yerinə yetirməkləri ilə seçilirlər. Frayslerin sonu da simvolik oldu - 1945-ci ilin fevralında Hitlerə qarşı sui-qəsddə iştirak etmiş müttəhimlərə hökm oxumağa hazırlaşanda məhkəmə binası bombalandı. Və Fraysler hökmü səsləndirməmiş öz ölüm hökmünü aldı. Ancaq onun sonu qayda yox, daha çox istisna oldu.

Sofi Şollun məhkəməsində isə müttəhimləri hər imkanda alçaltmaqdan özünü saxlaya bilməyən bu isterik tipin oxuduğu ittiham bu cür səslənirdi: «Müttəhimlər Reyxin düşmənlərinin xeyrinə fəaliyyət göstərərək ölkəmizin müdafiə qabiliyyətini zəiflədiblər. Bu cinayəti öz həyatları ilə yumalıdırlar. Onlar çoxdan öz vətəndaş qürurlarını itiriblər».

Üstündən illər keçdi, 2003-cü ildə Almaniyada 300 namizəd arasından «Ən böyük alman»ı seçdilər. Sofi və Hans Şoll həmin nominasiyada Konrad Adenauer, Martin Lüter və Karl Marksdan sonra dördüncü yeri tutdu. Elə həmin vaxt alman jürnallarından birinin sorğusunun nəticələrinə görə Sofi Şoll «XX əsrdə ən məşhur alman qadın” seçildi. 1980-cı ildən başlayaraq Almaniyada Sofi və Hans Şollun adına ədəbiyyat mükafatı təqdim olunur.

Sofi Şollu yoxluqdan və unudulmaqdan ilk növbədə kinematoqraf qurtardı. Hələ 1980-cı illərdə "Ağ qızılgül” təşkilatının fəaliyyəti haqda iki bədii film çəkildi. Daha bir film isə 2005-ci ildə ekranlara çıxdı. Rejissor Mark Rotemundun çəkdiyi sonuncu film "Sofi Şollun son günləri” adlanır. Əvvəlki filmlərdən fərqli olaraq, burada hadisələr yalnız antifaşistlərin həbsindən edamına qədərki dörd günü əhatə edir.

***   

Film 1943-cü ilin 17 fevral günündən başlayır. Onlar Münhen universitetindən təhsil alırlar - Hans həkim, Sofi isə bioloq olmağa hazırlaşır. Yeniyetməlik illərində hər ikisi nasist gənclər təşkilatının üzvü olublar. Ancaq Hansın müharibədə gördükləri, Sofinin ətrafında cərəyan edən hadisələrdən çıxardığı nəticələr sonunda onları antifaşist edir. Stalinqrad döyüşlərində 300 min alman gəncinin həlak olması isə onları Hitlersiz Almaniya uğrunda təbliğatı gücdəndirməyə vadar edir. 

Fevralın 18-də universitetdə vərəqələr yayarkən ələ keçirlər. Baş verənlər ilk anda elə də dəhşətli final vəd etmir. Vaxtilə Hitleri tənqid etdiyinə görə onların ataları da, Hans da bir neçə aylıq həbs yaşayıblar. Ancaq indi vəziyyət tamamilə başqadır. Gestaponun gözünə hər yerdə millətin düşmənləri və casuslar görünür.

Sonra bizə Sofi Şoll ilə müstəntiq Morun ağıl savaşı təşdim olunur. Ümumiyyətlə, filmdə dialoqlar və mimikaların zənginliyi var. Və o vaxt ki qəhrəmanlar susur, baxışlar danışır. Bu, filmə müəyyən pafos qatsa da, taleyinin son akkordlarını dik baxışları ilə ifa edən Sofiyə inanmaq istəyirsən - hər şey məhz bu cür də olub.

Müstəntiqlə dustağın dialoqları cəmiyyətdə və düşüncələrdə ifrat qütbləşməni illüstrasiya edir. Bir tərəfdə gənc qız əməl oriyentiri kimi vicdanı göstərirsə, digər tərəf irqçiliyə, millətçiliyə, hətta qazla boğularaq öldürülən uşaqların kütləvi qətlinə inamla haqq qazandırır. Fasiləsiz təbliğat və gündəlik mövcudluğun diqtə etdiyi şərtlər kütləvi psixozu normal (hətta "mütərəqqi”) davranış formasına çevirib. İçini sarsıdan üşütmə ilə hiss edirsən ki, burada vərəqələrlə mübarizə ən qeyri-effektiv metoddur, əks tərəfin qeyri-məhdud gücü həm də nasizmin müddəalarına ifrat inamla möhkəmlənib.

«Sən 1920-ci illərdəki səfalətdən xəbərsizsən. Fürer alman xalqını xilas edib”, - müstəntiq deyir. "Parazitlər! Fürerin sayəsində təhsil alırsınız”, - məhkəmədə hakim Fraysler qışqırır. Və son sözündə "Bu gün bizi edam edirsiniz, sabahsa özünüzü edam edəcəklər” deyən Hans Şollun cümlələri gələcəyə əsassız bir ümid kimi səslənir. Çünki, onları satan Yakob Şmid müharibədən sonra bir müddət həbsdə qalır, sonra isə sərbəst buraxılır, təqaüdü də, hüquqları da bərpa olunur. Onların cəlladı Yoxan Rayxxart heç həbs də olunmur, 80 il yaşayır, 1972-ci ildə ölür, müsahibəsində üç mindən çox insanı edam etdiyini təsdiqləyir. Və əgər Fraysleri təsadüfən bomba tapmasaydı, bəlkə müharibədən sonra bundestaqın deputatı olacaqdı, ya da ABŞ-da sakitcə mövcudluq keçirəcəkdi.

Odur ki, filmin son kadrı simvolikdir: qapqara ekranda gilyotinin enən bıçağının səsi. Onillər sonra ekran yenə qaradır, dirçələn neonasizm isə yeni hökmlərə hazırlaşır.

Ancaq yenə də Sofi Şollun son sözü qulaqlardadır: «Günəş hələ batmayıb».

Və filmi seyr edənlərə utancaqlıqla arzulamaq qalır - bəlkə nə vaxtsa tarix yenə qəhrəmanlıq tələb edəcək. Bu «nə vaxtsa»nın nə vaxt gələcəyini düşünmək istəməyənlər Sofi kimi təklərdən bəhs edən filmlərlə «iradə»lərini möhkəmlədir və onların nümunəsindən riqqətə gəlirlər. Guya ki, bunun bir mənası var. Sadəcə və vəssalam…

Məmməd Süleymanov

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:192
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 19 Fevral 2025 11:06 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see363

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see340

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see279

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see273

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see270

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see269

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see263

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see256

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see253

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see249

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see241

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see238

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see238

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see236

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see235

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see228

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see224

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see224

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see208

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see206
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri