Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Soğan doğrayanda niyə ağlayırıq?

Soğan doğrayanda niyə ağlayırıq?

Icma.az, Azpost saytına istinadən bildirir.

Soğan doğrayarkən gözlərin yaşarması demək olar ki, hər kəsə tanışdır. Maraqlıdır ki, bunun səbəbi sadəcə “soğanın kəskin qoxusu” deyil. Göz yaşarmasının arxasında kifayət qədər mürəkkəb kimyəvi proses dayanır.

ABŞ Konqres Kitabxanasının məlumatına görə, soğan kəsildikdə gözləri qıcıqlandıran syn-Propanethial-S-oxide adlı maddə yaranır. Məhz bu maddə gözün yaş vəzilərini stimullaşdıraraq göz yaşının ifrazına səbəb olur.

Proses necə başlayır?

Soğanın bütövlüyü pozulduqda, yəni bıçaqla kəsildikdə onun hüceyrələrindəki müxtəlif maddələr bir-biri ilə reaksiyaya girir.

Elmi araşdırmalar nəticəsində məlum olub ki, burada lachrymatory-factor synthase adlı ferment mühüm rol oynayır. Bu ferment soğandakı müəyyən kükürdlü birləşmələrin çevrilməsinə səbəb olur və nəticədə göz yaşarmasına gətirib çıxaran uçucu maddə əmələ gəlir.

Həmin maddə havaya yayılır və gözün səthinə çatır. Göz bunu qıcıqlandırıcı kimi qəbul edir və müdafiə reaksiyası başlayır: göz yaşları yaranır.

Başqa sözlə, biz soğanı doğrayarkən onunla sadəcə “mübarizə aparmırıq”. Əslində bitkinin öz müdafiə mexanizmi işə düşür.

Bəs soğan niyə belə mexanizmə malikdir?

Soğanın kəsilməsi onun üçün bir növ hüceyrə zədələnməsidir. Kükürdlü birləşmələr və fermentlərin reaksiyası nəticəsində yaranan maddələrin bitkinin zərərvericilərinə qarşı müdafiə mexanizmlərindən biri olduğu düşünülür. Elmi mənbələr bunu bitkinin kimyəvi müdafiə sisteminin nümunəsi kimi izah edir.

Yəni mətbəxdə göz yaşına səbəb olan proses əslində bitkinin milyonlarla il ərzində formalaşmış müdafiə mexanizminin nəticəsidir.

Niyə bəzən bir soğan çox, digəri az ağladır?

Bütün soğanlar eyni miqdarda qıcıqlandırıcı maddə yaratmır. Soğanın tərkibi, sortu və yetişdirilmə şəraiti fərqlənə bilər. Buna görə bir soğanı doğrayarkən gözlər güclü yaşara, digərində isə bu təsir daha zəif ola bilər.

Soğanın temperaturu və saxlanma şəraiti də kəsilərkən baş verən proseslərə təsir göstərə bilər.

Soyuducu kömək edə bilərmi?

Soğanı kəsməzdən əvvəl soyutmaqla uçucu maddələrin yaranması və yayılması prosesinin müəyyən qədər zəiflədilməsi mümkündür. Bundan əlavə, iti bıçaqla işləmək də hüceyrələrin daha az əzilməsinə kömək edir.

Lakin əsas fakt dəyişmir: soğan bizi qəsdən ağlatmır, gözlərimiz onun yaratdığı kimyəvi qıcıqlandırıcıya qarşı müdafiə reaksiyası verir.

Növbəti dəfə soğan doğrayarkən gözləriniz yaşarsa, bunu sadəcə mətbəx narahatlığı kimi yox, kiçik bir kimya təcrübəsi kimi düşünmək olar.

AzPost.az

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:73
embedMənbə:https://azpost.info
archiveBu xəbər 18 Avqust 2026 17:57 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see268

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see261

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see257

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see255

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see250

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see244

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see241

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see236

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see224

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see215

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see211

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see205

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see203

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see200

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see200

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see198

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see197

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see194

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see191

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri