Sosial medianı ən aktiv kimlər istifadə edir?

Sosial media istifadə tezliyi kifayət qədər yüksəkdir. Yetkinlər sosial medianı daha şüurlu şəkildə istifadə edir. Sosial medianın psixoloji vəziyyət və görünüş üzərində təsirləri var. 

Ölkə.az xəbər verir ki, Akdeniz Universitetindən Dr. Fahrettin Kayanın 500 nəfərlə apardığı araşdırmaya görə, xüsusilə qadın istifadəçilər süni intellekt və filtrlərlə rəqəmsal platformalarda özlərini daha “yaxşı” göstərməyə meyllidir. Təhsil və gəlir səviyyəsi sosial media şüurunu və görünüş narahatlığını birbaşa təsirləyir.

Dr. Fahrettin Kaya tərəfindən aparılan akademik araşdırmada insanların sosial media platformalarında zahiri görünüşə verdikləri önəm, bu platformalardan istifadə şüuru və rəqəmsal özlərini təqdim etmə formaları geniş şəkildə təhlil edilib. 

Akademik məqalədə sosial medianın insanların kimlik təqdimatı, zahiri görünüşlə bağlı qavrayışları və psixoloji təsirləri üçün yeni ölçmə vasitəsi hazırlandığını bildirən Dr. Kaya, istifadəçilərin sosial medianı hansı şüur səviyyəsində istifadə etdiklərini, paylaşımlarına nə qədər diqqət göstərdiklərini, filtr və süni intellektlə hazırlanmış görüntülərin psixoloji olaraq necə qarşılandığını araşdırdıqlarını deyib. Dr. Kaya bildirib: “Ölçək hazırlanarkən sosial media istifadə sıxlığı, filtr istifadəsi, süni intellektlə edilmiş vizual dəyişikliklər, paylaşım öncəsi görünüş hazırlığı, sosial təsdiq gözləntisi, estetik müdaxilə ehtiyacı kimi meyarlar nəzərə alındı”.

Qadınların sosial media istifadəsində daha aktiv olduğunu qeyd edən Dr. Kaya deyib: “Yaş artdıqca sosial media istifadəsi azalır, lakin şüurlu istifadə səviyyəsi artır. Gənclər sosial mediada daha uzun vaxt keçirir, yaş artdıqca bu müddət azalır. Lakin istifadəçilər platformalardan daha seçici və şüurlu istifadə etməyə başlayır. Qadınlarda görünüş narahatlığı daha güclüdür. Qadınlar filtr və süni intellekt tətbiqlərindən daha çox istifadə edir, sosial mediada daha yaxşı görünmək istəyi kişilərlə müqayisədə daha yüksəkdir”.

Araşdırmada təhsil və gəlir səviyyəsinin əhəmiyyətli rol oynadığını deyən Dr. Kaya:
“Təhsil səviyyəsi yüksəldikcə sosial media şüuru artır. Universitet məzunları sosial mediada daha şüurlu davranır. Filtrlərə daha tənqidi yanaşırlar. Orta məktəb məzunlarında isə görünüş narahatlığı daha çox olur. Gəlir səviyyəsi azaldıqca görünüş narahatlığı və rəqəmsal müdaxilə artır. Daha aşağı gəlir qrupuna aid şəxslərin filtr, görüntü tənzimləmə və süni intellekt tətbiqlərinə yönəlməsi daha yüksəkdir”.

Araşdırma zamanı fərqli qruplardan 500 nəfərin fikirlərindən faydalandıqlarını bildirən Kaya bildirib ki, artıq insanlar sosial mediada necə göründüklərinə, başqalarının onları necə gördüyünə daha çox önəm verir. Bu isə sosial baxımdan mühüm bir dəyişimin göstəricisidir. İnsanlar filtrlərlə özlərini daha yaxşı hiss edir, lakin bu vəziyyət narahatlıq səviyyəsini artırır. Bəzən estetik müdaxilə istəyinə qədər gedib çıxır. Aynaya baxmaq əvəzinə özünü çəkib görüntüsünü qiymətləndirən istifadəçi tipi yaranıb.

Araşdırmada yalnız insanların deyil, rəqəmsal marketinq edən şirkətlərin də diqqətini çəkəcək məlumatların olduğunu deyən Dr. Fahrettin Kaya qeyd edib ki, şirkətlər də bu dəyişiklikdən yararlanır. Sadəcə pulsuz filtr deyil, pullu proqramlar və rəqəmsal estetik alətlər də bu bazarda mühüm yer tutur”.

Həmidə İbrahimova