Icma.az
close
up
RU
Şuşadan yüksələn güc iqtisadi inteqrasiyanın yeni mərhələsidir

Şuşadan yüksələn güc iqtisadi inteqrasiyanın yeni mərhələsidir

Modern.az portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

2021-ci il iyunun 15-də Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı Şuşa şəhərində imzalanmış “Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında Şuşa Bəyannaməsi” iki qardaş dövlət arasında münasibətlərin tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən imzalanan bu sənəd yalnız siyasi və hərbi əməkdaşlığın deyil, həm də iqtisadi inteqrasiyanın, regional inkişafın və yeni geoiqtisadi reallıqların hüquqi-siyasi əsasını formalaşdırdı.

Prezident cənab İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, Şuşa Bəyannaməsi tarixi köklərə, Mustafa Kamal Atatürkün “Azərbaycanın sevinci sevincimiz, kədəri kədərimizdir” və Ümummilli Lider Heydər Əliyevin “Bir millət, iki dövlət” prinsipinə əsaslanır. Bu baxımdan sənəd yalnız dövlətlərarası münasibətlərin deyil, eyni zamanda ortaq tarixə, milli maraqlara və gələcək inkişaf strategiyasına söykənən müttəfiqliyin təzahürüdür.

Şuşa Bəyannaməsi çox vaxt hərbi-siyasi aspektlərdən qiymətləndirilsə də, sənədin ən mühüm istiqamətlərindən biri iqtisadi əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi və regional inteqrasiyanın sürətləndirilməsidir. Müttəfiqlik münasibətlərinin hüquqi çərçivəyə salınması iki ölkə arasında investisiya axınının artmasına, yeni iqtisadi layihələrin reallaşmasına və ticarət əlaqələrinin genişlənməsinə əlavə zəmin yaradıb.

Bu gün Azərbaycan və Türkiyə regionun ən mühüm enerji, nəqliyyat və logistika tərəfdaşları kimi çıxış edirlər. Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri, TANAP, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu kimi strateji layihələr artıq Avrasiyanın enerji və nəqliyyat xəritəsini dəyişdirən təşəbbüslər sırasındadır. Şuşa Bəyannaməsi isə bu əməkdaşlığı daha yüksək səviyyəyə qaldıraraq yeni layihələrin həyata keçirilməsini təşviq edir.

44 günlük Vətən müharibəsindən sonra yaranmış yeni regional reallıqlar Şuşa Bəyannaməsində də öz əksini tapıb. Bu kontekstdə Zəngəzur dəhlizi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dəhliz Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvanı birləşdirməklə yanaşı, Türkiyə ilə Azərbaycan arasında birbaşa quru bağlantısı yaradacaq.

Bu layihə təkcə iki ölkənin maraqlarına xidmət etmir. Zəngəzur dəhlizi Orta Dəhlizin mühüm elementi kimi Mərkəzi Asiya, Cənubi Qafqaz, Türkiyə və Avropa arasında yükdaşımaların həcmini artırmaq potensialına malikdir. Xüsusilə Qars-İğdır-Naxçıvan dəmir yolu layihəsinin həyata keçirilməsi regionun tranzit imkanlarını genişləndirəcək, logistika xərclərini azaldacaq və beynəlxalq ticarətin sürətlənməsinə töhfə verəcək.

Müasir geoiqtisadi proseslər fonunda nəqliyyat dəhlizləri yalnız iqtisadi deyil, həm də siyasi təsir alətinə çevrilir. Bu baxımdan Azərbaycan və Türkiyənin birgə təşəbbüsləri Avrasiya məkanında yeni iqtisadi mərkəzlərin formalaşmasına xidmət edir.

Şuşa Bəyannaməsinin iqtisadi baxımdan mühüm müddəalarından biri qarşılıqlı investisiyaların təşviq edilməsidir. Son illərdə Türkiyə Azərbaycanın qeyri-neft sektoruna ən çox investisiya yatıran ölkələrdən biri kimi çıxış edir. Eyni zamanda Azərbaycan da Türkiyə iqtisadiyyatına milyardlarla dollar sərmayə qoyaraq qardaş ölkənin ən böyük xarici investorlarından birinə çevrilib.

Bu investisiyalar enerji, sənaye, logistika, kənd təsərrüfatı, tikinti və xidmət sektorlarında yeni imkanlar yaradır. Qarşılıqlı kapital axını iqtisadiyyatların şaxələndirilməsinə, yeni iş yerlərinin yaradılmasına və regional rəqabət qabiliyyətinin yüksəlməsinə xidmət edir.

Şuşa Bəyannaməsi həmçinin milli iqtisadiyyatların ixrac potensialının artırılması, ticarət dövriyyəsinin genişləndirilməsi və iqtisadi təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi baxımından da mühüm əhəmiyyət kəsb edir. İşğaldan azad olunmuş ərazilərin bərpası prosesində Türkiyə şirkətlərinin fəal iştirakı Şuşa Bəyannaməsinin praktik nəticələrindən biridir.

Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı infrastruktur layihələri, yolların, tunellərin, hava limanlarının, enerji və kommunal sistemlərin qurulması Türkiyə-Azərbaycan əməkdaşlığının real göstəricisidir. Şuşanın və ətraf bölgələrin turizm potensialı da iqtisadi inkişafın yeni istiqamətlərini formalaşdırır.

Gələcəkdə bu ərazilərin regional turizm mərkəzinə çevrilməsi, yeni investisiyaların cəlb olunması və xidmət sektorunun genişlənməsi gözlənilir. Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, davamlı iqtisadi inkişafın əsas şərtlərindən biri təhlükəsizlikdir.

Şuşa Bəyannaməsində müdafiə sahəsində əməkdaşlığın ayrıca yer tutması da bu reallıqdan irəli gəlir. Azərbaycanın və Türkiyənin müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlığı, hərbi texnologiyaların inkişafı və təhlükəsizlik mexanizmlərinin gücləndirilməsi regionda sabitliyə xidmət edir.

Sabitlik isə öz növbəsində xarici investorlar üçün əlverişli mühit yaradır, uzunmüddətli iqtisadi layihələrin həyata keçirilməsinə şərait formalaşdırır və biznes risklərini minimuma endirir.

Şuşa Bəyannaməsi yalnız ikitərəfli sənəd deyil. Bu sənəd Türk dünyasında inteqrasiya proseslərini sürətləndirən, regional əməkdaşlığı dərinləşdirən və yeni iqtisadi platformaların formalaşmasına təkan verən strateji yol xəritəsidir.

Azərbaycan və Türkiyənin koordinasiyalı xarici siyasəti, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstəyi və birgə təşəbbüsləri hər iki ölkənin qlobal nüfuzunu artırır. Xüsusilə Türk Dövlətləri Təşkilatının inkişafı, Orta Dəhliz layihəsinin genişlənməsi və enerji təhlükəsizliyi sahəsində əməkdaşlıq Şuşa Bəyannaməsinin beynəlxalq əhəmiyyətini daha da artırır.

Hesab edirəm ki, Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin zirvə nöqtəsini ifadə edən tarixi sənəd olmaqla yanaşı, yeni geoiqtisadi reallıqların əsasını təşkil edən strateji platformadır.

Bu sənəd iki qardaş ölkənin siyasi iradəsinin, iqtisadi maraqlarının və ortaq gələcək baxışının təcəssümüdür. Müttəfiqlik münasibətlərinin dərinləşməsi, nəqliyyat və enerji layihələrinin genişlənməsi, qarşılıqlı investisiyaların artması, Qarabağın bərpası və Türk dünyasının inteqrasiyası istiqamətində atılan addımlar göstərir ki, Şuşa Bəyannaməsi yalnız bugünün deyil, həm də gələcək onilliklərin inkişaf gündəliyini müəyyənləşdirən mühüm strateji sənəddir.

Azərbaycan və Türkiyənin iqtisadi gücünün birləşməsi isə regionda sülhün, sabitliyin və dayanıqlı inkişafın ən mühüm təminatlarından biri olaraq qalır.

Tahir Mirkişili
Milli Məclisin deputatı

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:183
embedMənbə:https://modern.az
archiveBu xəbər 10 İyun 2026 11:21 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see387

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see365

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see352

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see314

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see293

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see275

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see264

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see262

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see259

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see254

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see238

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see238

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see237

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see231

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see226

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see224

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see206

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see206

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see203

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see200
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri