Icma.az
close
up
RU
“Süzəninin yaranışı. Bir tikmə ustasının hekayəsi”

“Süzəninin yaranışı. Bir tikmə ustasının hekayəsi”

Icma.az bildirir, Bizimyol portalına istinadən.

Martın 13-də Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyində “Süzəninin yaranışı. Bir tikmə ustasının hekayəsi” adlı sərgi açılıb. Azərbaycan Respublikası  Mədəniyyət Nazirliyi, Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin təşkilatçılığı və Özbəkistanın Azərbaycandaki səfirliyinin, Özbəkistan Respublikasının “Hunarmand” Assosiasiyasının dəstəyi ilə keçirilən layihə Daşkənd tikmə məktəbinin dirçəldilməsi və əsərləri böyük ənənənin müasir davamının nadir nümunəsinə çevrilmiş sənətkar Mədinə Kasımbayevayanın  həsr olunub.

Sərginin açılış mərasimində Azərbaycan Respublikası mədəniyyət nazirinin müavini Səadət Yusifova, Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru, sənətşünaslıq üzrə  fəlsəfə doktoru Şirin Məlikova, Özbəkistanın Azərbaycandakı səfiri Bahrom Aşrafxanov, sərginin kuratoru, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Binafşa Nodir, özbək tikmə sənətinin tanınmış nümayəndəsi Mədinə Kasımbayeva, Özbəkistan Respublikası "Hunarmand" Assosiasiyasının sədri Rasuljon Mirzaahmedov, Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti Aktotı Raimkulova çıxış ediblər. Çıxışlarda süzəni sənətinin Orta Asiya dekorativ-tətbiqi sənətində tutduğu mühüm yer,  Özbəkistanın zəngin tikmə ənənələrinin qorunması və təbliğinin əhəmiyyəti vurğulanıb. Qeyd olunub ki, bu sərgi Azərbaycan və Özbəkistan arasında yüksək mədəni əlaqələrin möhkəmlənməsinə, eləcə də iki xalqın ortaq sənət ənənələrinin təbliğinə öz töhfəsini  verəcək.

Sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Binafşa Nodirin kuratorluğu ilə təşkil olunan sərgi sadəcə sənətkarlıq haqqında nəql deyil. Bu, ənənənin mədəniyyətə muzey “keçmişi” kimi deyil, bu gün tamaşaçı ilə ünsiyyət quran canlı bədii dil kimi qayıdışının hekayəsidir.

Ekspozisiyanın mərkəzi eksponatı özbək tikmə sənəti tarixində ən iri əsərlərdən biri - ölçüsü 5,30 x 8 m olan “oy-palyak” süzənisidir. Belə əsərlər hər zaman xüsusi “dünya mənzərəsi” kimi qəbul olunub; burada ornament sadəcə bəzək yox, mənalar sistemidir. Kompozisiya kainat obrazı kimi qurulur: dairəvi medalyonlar kosmik xəritəyə çevrilir, mərkəzdəki iri rozetka-medalyon isə işıq və istilik mənbəyi olan günəşi simvolizə edir.

Sənətkar ənənəvi Daşkənd “palyak” üslubuna sadiq qalaraq incə müəllif motivləri əlavə edir, lakin ilkin kanonun harmoniyasını pozmur. Ənənələrə sədaqət və fərdi üslubun vəhdətində süzəninin əsas keyfiyyəti — eyni anda həm tanınan, həm də unikal olması yaranır.

Əsərin yaradılma prosesi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. “Oy-palyak” Mədinə Kasımbayeva və onun 15 şagirdi tərəfindən “ustoz–şogird” (usta və şagird) ənənəsi əsasında, üç il yarım müddətində kollektiv şəkildə işlənib. Burada ənənənin mahiyyəti aydın görünür: o, əldən-ələ ötürüldükcə  zəhmət, intizam və forma duyumu vasitəsilə yaşayır.

Sərgi süzəninin “pərdəarxası” yaranma mərhələlərini də açır. Ekspozisiyanı tikmənin fraqmentlərini əks etdirən 15 panno tamamlayır. Bu pannolar ornament və tikiş ritminin ideyadan gerçəyə çevrilmə prosesini izləməyə imkan yaradır (ideya müəllifi — B. Nodir).

On iki dəqiqəlik videoçarx (rejissor — Məhəmmədrəsul Yuldaşev, operator — İstedod Usmanov, prodüser — Mühiddin Əli) işin əsas mərhələlərini: sapların bitki boyaları ilə rənglənməsi, gələcək süzəni üçün naxış və kompozisiyaların hazırlanması, eləcə də qarmaqlı tikiş texnikasını nümayiş etdirir.

Sərginin xüsusi bir bədii xətti kimi “Mədinənin kainatı” animasiyası təqdim olunur (ideya müəllifi — Binafşa Nodir, rejissor — Şuxrat Kayumov). Burada süzəni motivləri sanki kaleydoskop kimi dağılır, yenidən toplanır və ornament təfəkkürünün sonsuz variasiyalarını xatırladır.

Sərgi çərçivəsində Mədinə Kasımbayevanın “yurma” tikiş texnikası üzrə ustad dərsi, həmçinin sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Binafşa Nodirin özbək tikməsinin tarixi, ənənəvi xüsusiyyətləri və ornamentlərinin semantikası haqqında mühazirəsi planlaşdırılır.

“Süzəninin yaranışı. Bir tikmə ustasının hekayəsi” layihəsi mədəni irsdən bu günü formalaşdıran mənbə kimi bəhs edir. O göstərir ki, ənənə yalnız keçmişin xatirəsi deyil, həm də gələcəyin resursudur — bədii məzmun, gözəllik və daxili mədəniyyət qaynağı kimi gündəlik həyatı zənginləşdirən və nəsildən-nəslə ötürən canlı xəzinədir.

Sərgi 30 aprel 2026-cı il tarixinədək davam edəcək.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:158
embedMənbə:https://bizimyol.info
archiveBu xəbər 14 Mart 2026 17:02 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see327

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see325

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see318

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see308

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see304

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see300

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see299

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see271

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see270

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see264

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see260

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see258

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see256

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see250

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see247

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see245

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see244

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see208

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see207

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see199
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri