Tablosu ABŞ dollarında əks olunan məşhur portret ustası

3 dekabr məşhur amerikalı rəssam Gilbert Stüartın doğum günüdür.

Kulis.az bu münasibətlə onun haqqında materialı təqdim edir.

Gilbert Çarlz Stüart Amerikanın ən tanınmış portret ustası kimi yaddaşlara həkk olunmuş sənətkarıdır.

1755-ci ilin 3 dekabrında Rhod İslandın Saunderstoun kəndində doğulan Stüart uşaq yaşlarından rəsm sahəsində qeyri-adi bir istedadı vardı.

Yeddi yaşında ailəsi Nyu-port şəhərinə köçdü və məhz burada onun rəssamlıq qabiliyyəti ilk dəfə özünü göstərməyə başladı.

Gilbert Stüart - "Avtoportret"

Gənc Gilbertin tale yolunu müəyyən edən ən önəmli insan şotland rəssamı Kosmo Aleksandr oldu. Stüart ondan dərs alaraq rəssamlığa ciddi şəkildə yiyələndi.

Cəmi on iki yaşında ikən çəkdiyi ilk uğurlu işlərindən biri – bu gün də Hunter House-da saxlanılan “Dr. Hunter’s Spaniels” – onun gələcəyini işıqlandıran əsər sayılır.

1771-ci ildə Alexander ilə birlikdə İskoçiyaya yollanan Stüart müəlliminin ölümündən sonra orada qalmaqda çətinlik çəkdi və maddi sıxıntılar səbəbindən 1773-cü ildə yenidən Nyu-porta qayıtdı.

Lakin Amerikanın müstəqillik uğrunda savaşdığı bu dövrdə sənət aləmində fəaliyyət göstərmək çətin idi.

Buna görə Stüart 1775-ci ildə İngiltərəyə gedərək şansını Avropada sınamağa qərar verdi. İlk illər uğur gətirməsə də, tezliklə dövrün ən böyük rəssamlarından biri sayılan Benjamin Vestin himayəsində altı il ərzində sənətini kamilləşdirdi.

Horatsio Qeytsin portreti

Stüart 1782-ci ildə çəkdiyi və Londonda böyük maraqla qarşılanan “The Skater” portreti ilə bir anda şöhrət qazandı. Bu müvəffəqiyyətdən sonra onun əsərləri Coşua Reynolds və Tomas Geinsboro kimi ustaların işləri ilə eyni dərəcədə qiymətləndirilməyə başladı.

Lakin şöhrət onun maliyyə məsələlərindəki məsuliyyətsizliyini aradan qaldırmadı; borcları artdı və hətta həbs təhlükəsi yarandı. Bunun qarşısını almaq üçün o, 1787-ci ildə Dublinə gedərək orada da həm müştəri tapdı, həm də yenə borc topladı.

1793-cü ildə Stüart yenidən Amerikaya qayıtdı və qısa müddət Nyu-Yorkda yaşadıqdan sonra 1795-ci ildə Filadelfiya yaxınlığında öz studiyasını açdı.

Bu şəhər dövrün siyasi mərkəzi olduğundan onun qarşısında yeni imkanlar açıldı. Burada Stüart təkcə incəsənət aləmində möhkəm yer tutmadı, həm də ölkənin tanınmış siyasi fiqurlarını portretləşdirməklə məşhurlaşdı. Onun həyatının ən mühüm sənət hadisəsi isə 1796-cı ildə baş verdi: Gilbert Stüart ABŞ-ın ilk prezidenti Corc Vaşinqtonun portretini çəkməyə başladı.

“The Athenaeum” adı ilə tanınan bu portret rəssamın ölümünə qədər tamamlanmadı, lakin məhz həmin yarımçıq qalmış təsvir bir əsrdən artıq müddətdə ABŞ-ın milli əskinasında yer aldı və beləliklə, Stüartın işi milyonların gündəlik həyatı ilə qovuşdu.

Corc Vaşinqtonun portreti

Gilbert Stüart uzun karyerası boyunca ABŞ-ın ilk altı prezidentinin portretini çəkdi və ümumilikdə min nəfərdən çox insanı təsvir etdi.

Onun fırçasından çıxan əsərlər bu gün dünyanın ən nüfuzlu muzeylərində – Nyu-Yorkdakı Metropolitan İncəsənət Muzeyində, Vaşinqtondakı Milli İncəsənət Qalereyasında, Londondakı Milli Portret Qalereyasında və Boston İncəsənət Muzeyində saxlanılır.

Stüart 1828-ci il 9 iyulda vəfat edib.