Icma.az
close
up
RU
Təbiətin ağır çəkili zəhərli sakini insanlardan qorxur, amma…

Təbiətin ağır çəkili zəhərli sakini insanlardan qorxur, amma…

Konkret.az portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Gürzə dünyanın ən iri zəhərli ilanlarından biridir. Görünüşü qorxulu olsa da, əslində insandan uzaq durmağa üstünlük verir. Sadəcə bunu hər zaman nümayiş etdirmir.

Qorunma statusu: Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Birliyinin qiymətləndirməsinə görə, gürzə qlobal miqyasda “ən az narahatlıq doğuran” (LC) növlər sırasındadır. Lakin Rusiyanın bəzi ərazilərində, xüsusilə yayılma arealının şimal sərhədlərində onun sayı azalır və növ regional Qırmızı kitablara daxil edilib.

Ölçüləri ilə heyrətləndirir. Gürzənin quyruğu ilə birlikdə bədən uzunluğu iki metrə, çəkisi isə üç kiloqrama çata bilər. Üç kiloqramlıq ilan kifayət qədər ağır ev pişisi qədərdir, amma ondan fərqli olaraq nə pəncələri var, nə də insanlarla dostlaşmaq niyyəti. Qalın və iri gövdəsi, enli başı, yumru burun hissəsi onu digər ilanlardan fərqləndirir. Gürzələr arasında əsl ağır çəkilidir.

Geniş coğrafiyada yayılıb. Gürzəyə Şimal-Qərbi Afrikadan Aralıq dənizi adalarına, Ön, Mərkəzi və Cənubi Asiyaya, eləcə də Zaqafqaziyaya qədər geniş ərazilərdə rast gəlinir. Quru çölləri, səhraları və isti dağlıq əraziləri sevir. Dağlarda temperatur və qida ehtiyatlarından asılı olaraq yamaclar boyunca yerini dəyişə bilir.

Əsas təhlükə isə insandan qaynaqlanır. Torpaqların mənimsənilməsi, tikinti işləri, həddindən artıq otarılma və təbii yaşayış mühitinin məhv edilməsi gürzələrin sayına mənfi təsir göstərir. Bundan başqa, insanlar ilanla qarşılaşan kimi onu öldürməyə çalışırlar. Halbuki gürzə təbiətdə mühüm rol oynayır: gəmiricilərin sayını tənzimləyərək ekoloji tarazlığın qorunmasına kömək edir.

Əgər gürzə tərəfindən dişlənmisinizsə, vaxt itirmədən təcili tibbi yardım çağırmaq lazımdır. Zəhəri ev şəraitində zərərsizləşdirməyə çalışmaq, yaranı kəsmək, zəhəri sormaq və ya turniket bağlamaq olmaz. Müalicə mütləq tibbi müəssisədə aparılmalıdır.

Unutmayaq: zəhərli olmaq aqressiv olmaq demək deyil. Gürzə insanı ov hesab etmir və qarşılaşmadan yayınmağa çalışır. Onun əsas məqsədi yaşamaq, qidalanmaq və özünü qorumaqdır.

Təbiətdə hər canlının öz yeri və funksiyası var. Gürzəyə hörmət etmək, ondan məsafə saxlamaq və onu səbəbsiz yerə öldürməmək həm insan təhlükəsizliyi, həm də təbiətin qorunması baxımından vacibdir.

Bəs zəhəri nə qədər təhlükəlidir? Gürzənin zəhəri əsasən qan-damar sisteminə təsir göstərir. Damar divarlarını zədələyir, eritrositlərin parçalanmasına və qanın laxtalanma prosesində ciddi pozuntulara səbəb olur. Bu səbəbdən onun dişləməsi həm insanlar, həm də iri heyvanlar üçün həyati təhlükə yarada bilər.

Lakin ilan zəhərini səbəbsiz yerə sərf etmir. Bu, onun ovunu tutmaq və sağ qalmaq üçün əsas vasitələrindən biridir. Buna görə də təhlükə hiss etdikdə dərhal hücum etmək əvəzinə, çox vaxt əvvəlcə xəbərdarlıq edir. Bəzən dişləsə belə, yeritdiyi zəhərin miqdarı fərqli ola bilər.

Ən fəal vaxtı səhər və axşam saatlarıdır. İsti günorta saatlarında isə daşların kölgəsində, qayalıqlarda və yuvalarda gizlənməyə üstünlük verir. Torpaqdakı titrəyişləri yaxşı hiss etdiyi üçün insanın yaxınlaşdığını çox vaxt əvvəlcədən duyur və gözə görünmədən uzaqlaşır.

Buna görə də onun yaşadığı ərazilərdə ehtiyatlı olmaq vacibdir. Xüsusilə qayalıqlarda, hündür otların arasında və daşların altında diqqətli davranmaq lazımdır.

 Çoxalma xüsusiyyətləri də maraqlıdır. Gürzə yumurta qoymaqla çoxalan ilanlar qrupuna daxildir. Dişi adətən 8-25 yumurta qoyur. Yumurtalardan çıxan balalar artıq zəhərli olur və müstəqil yaşamaq qabiliyyətinə malikdirlər.

Əsas təhlükə isə insandan qaynaqlanır. Torpaqların mənimsənilməsi, tikinti işləri, həddindən artıq otarılma və təbii yaşayış mühitinin məhv edilməsi gürzələrin sayına mənfi təsir göstərir. Bundan başqa, insanlar ilanla qarşılaşan kimi onu öldürməyə çalışırlar. Halbuki gürzə təbiətdə mühüm rol oynayır: gəmiricilərin sayını tənzimləyərək ekoloji tarazlığın qorunmasına kömək edir.

Əgər gürzə tərəfindən dişlənmisinizsə, vaxt itirmədən təcili tibbi yardım çağırmaq lazımdır. Zəhəri ev şəraitində zərərsizləşdirməyə çalışmaq, yaranı kəsmək, zəhəri sormaq və ya turniket bağlamaq olmaz. Müalicə mütləq tibbi müəssisədə aparılmalıdır.

Unutmayaq: zəhərli olmaq aqressiv olmaq demək deyil. Gürzə insanı ov hesab etmir və qarşılaşmadan yayınmağa çalışır. Onun əsas məqsədi yaşamaq, qidalanmaq və özünü qorumaqdır.

Təbiətdə hər canlının öz yeri və funksiyası var. Gürzəyə hörmət etmək, ondan məsafə saxlamaq və onu səbəbsiz yerə öldürməmək həm insan təhlükəsizliyi, həm də təbiətin qorunması baxımından vacibdir.

Hazırladı: Ağagül Mürsəlov,

KONKRET.az

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:66
embedMənbə:https://konkret.az
archiveBu xəbər 20 Noyabr 2026 08:18 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see383

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see352

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see302

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see278

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see275

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see267

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see257

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see249

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see248

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see234

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see225

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see224

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see221

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see217

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see216

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see212

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see211

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see207

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see205

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see197
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri