Tehranın cığallığı: İranın Zəngəzur etirazı davam etsə... AÇIQLAMA

“İran Zəngəzur dəhlizinin açılmasına əvvəldən razı deyildi”.

Bunu siyasi şərhçi Samir Hümbətov İrandakı radikal qüvvələrin ABŞ-də əldə olunan mühüm razılaşmaların əleyhinə səsləndirdikləri bəyanatlara münasibət bildirərkən Bakıvaxtı.az-a deyib.

Ekspert diqqətə çatdırıb ki, İran rejimi Ermənistan rəhbərliyinin dəhlizlə bağlı əvvəlki narazı, tərəddüdlü mövqeyini özü üçün fürsətə çevirə bilirdi. Onun sözlərinə görə, ancaq indi İranın işi çətinləşib. Çünki artıq Ermənistan hökuməti özü də Zəngəzur dəhlizinin açılmasına rəsmən razılıq verib:

“İrəvan artıq öz imzasını atıb. İranın narahatlığı bəllidir. Bütün kommunikasiyalar "Araz yolu"ndan keçəcəyi halda indi Zəngəzur dəhlizindən keçəcək. Özü də maneəsiz şəkildə gediş-gəliş təmin olunacaq. İran burada olmayacaq. Üstəlik, Çindən Avropaya qədər uzanan marşrutun başında artıq ABŞ durur. ABŞ Zəngəzur dəhlizinə nəzarət etməklə yanaşı, həm də Cənubi Qafqazda İrana "qonşu" olacaq. İranın qəbul etmək istəmədiyi məqam budur”.

Samir Hümbətov: ABŞ Zəngəzur dəhlizinə nəzarət etməklə yanaşı, həm də Cənubi Qafqazda İrana "qonşu" olacaq

Müsahibimiz qeyd edib ki, düzdür, İranda dəhlizlə bağlı fikirlər fərqlidir. Dediyinə görə, prezident Məsud Pezeşkian hesab edir ki, İranın suverenliyi pozulmursa, təhdid yaranmırsa, dəhlizin açılmasında problem görmür:

“Ancaq SEPAH və dini rəhbər buna açıq şəkildə qarşı çıxırlar. Məqsəd dəhlizin İran ərazisindən keçməsinə nail olmaq, bununla öz təsir rıçaqlarını saxlamaqdır. ABŞ isə açıq bəyan etdi ki, İranın etirazını davam etdirməsi Tehran üçün yaxşı olmayacaq. Artıq qatar gedib. İranın cığallığı mənasızdır. İran bundan sonra ancaq bu marşruta qoşula bilər".

Qeyd edək ki, İrandakı radikal dairələr ehtimal edildiyi kimi ABŞ-də əldə olunan mühüm razılaşmaların əleyhinə çıxdılar. İlk növbədə mühafizəkarların əsas təmsilçilərindən biri, ali dini liderin müşaviri Əli Əkbər Vilayəti Vaşinqton razılaşmasını qəbul edən tərəfləri hədələyib. Vilayətinin sözlərinə görə, guya İran Vaşinqton razılaşmasının Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı bəndinin yerinə yetirilməsinə imkan verməyəcək.

Ancaq Vilayəti bu prosesə İranın necə mane olacağını izah edə bilməyib. Sadəcə vurğulayıb ki, Tehran Zəngəzur dəhlizinin açılmasına qarşı çıxacaq və buna ya Rusiya ilə birlikdə, ya da təkbaşına mane olacaq. O iddia edib ki, layihə bölgənin geosiyasi balansını dəyişəcək, sərhədlərin yenidən çəkilməsinə səbəb olacaq və Ermənistanın parçalanması planının bir hissəsi kimi nəzərdə tutulub.

İran parlamentinin sədr müavini Əli Nikzad da Zəngəzur dəhlizi planını tənqid edərək bildirib ki, bu layihə sülh üçün deyil, müharibə məqsədi ilə nəzərdə tutulub. O, ABŞ prezidentinin 13 min kilometr uzaqdan bölgənin işlərinə müdaxiləsini və burada hərbi şirkətlərin yerləşdirilməsini sual altına alıb, tərəfləri əvvəlki razılaşmalara əməl etməyə çağırıb.

Parlamentin Xarici Siyasət Komissiyasının üzvü Əmir Moğəddəm də deyib ki, Azərbaycan ABŞ və İsrailin dəstəyi ilə Zəngəzur dəhlizini işə salmağa çalışır. İranın Qafandakı konsulu da iddia edib ki, "Zəngəzur dəhlizi sülh yox, müharibə dəhlizidir".

Maraqlıdır ki, İran prezidenti Məsud Pezeşkianın Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı mövqeyi radikallardan fərqlənib. İran prezidenti məsələ ətrafında yaradılan ajiotajın həqiqəti tam əks etdirmədiyini bildirib:

"Bu dəhlizlə bağlı deməliyəm ki, məsələ xəbərlərdəki kimi şişirdilmiş deyil və bizdə olan məlumata görə, İranın ərazi bütövlüyü ilə bağlı tələbləri yerinə yetirilib".

Pezeşkian məsələyə daha praqmatik yanaşaraq Tehran üçün əsas olan ərazi bütövlüyü prinsiplərinin qorunduğunu vurğulayıb.

Aydın Baxış