The Telegraph: Putin uzun müddət gülməyəcək...

...Avropa ilə ABŞ prezidenti Donald Tramp arasında soyuqluğun müvəqqəti olacağı ehtimal edilir. Amerika “Vəhşi Qərbə” qayıdır – cəsarətli, fərdi və praqmatizmdə barışmaz...

Eyni zamanda, Avropa texnokratik yanaşma istiqamətində səylərini ikiqat artırır.

SİA-nın məlumatına görə, bunu The Telegraph qəzetinin köşə yazarı Mark Brolin yazır.

ABŞ və Avropa arasındakı fərqlər aşılmaz görünə bilər. Bu gün NATO-nun qaçılmaz dağılması ilə bağlı kifayət qədər proqnozlar var ki, bu da Rusiya lideri Vladimir Putin üçün faydalıdır. Ancaq bu gərginliyin müvəqqəti olacağı ehtimalı var.

...Avropa ölkələri qismən ABŞ-ın dəstəyini saxlamaq üçün Rusiya təhlükəsini vurğulamağa davam edirlər. Amerika ordusu və kəşfiyyatı da öz növbəsində bu ideyanı dəstəkləməkdə maraqlıdır - axı onların işi təhlükələri müəyyən etməkdir.

Bununla belə, vəziyyətin yenidən nəzərdən keçirilməsi çoxdan gecikib..?

Rusiya, şübhəsiz ki, Ukrayna, Gürcüstan və Moldova üçün təhlükə yaradır, lakin qlobal miqyasda onun təsiri son əsrlərdə heç vaxt olmadığı qədər zəifdir.

Kreml Belarusdakı müştəri rejimi ilə birlikdə 19-cu əsrin qalığıdır. Putin və onun ətrafı yaxşı bilirlər ki, Ukrayna uğur qazanarsa və iqtisadiyyatı artıq Moskvanın təsirindən çıxmış digər Şərqi Avropa ölkələri ilə ayaqlaşarsa, onların qüdrəti xeyli zəifləyə bilər.

Qeyd edilməlidir ki, Putinin vəziyyətə tam nəzarət etmək barədə ritorikasına baxmayaraq, bu, əsasən illüziyadır. Avropanın iki nüvə gücü və ÜDM-i Rusiyadan yüksək olan ən azı dörd ölkə var. Beləliklə, ABŞ Avropanı daha çox məsuliyyət götürməyə məcbur edərsə, qitə müstəqil şəkildə Moskvadan gələn təhdidlərə qarşı dura bilər.

Bu arada ABŞ-ın əsas geosiyasi rəqibi olan Çinə diqqət yetirməsi daha strateji məna kəsb edir. Tayvan üzərində münaqişənin qarşısının alınması təkcə Amerikanın deyil, həm də Avropanın maraqlarına uyğundur.

Mövcud böhrana baxmayaraq, ABŞ və Avropa İttifaqı iqtisadi cəhətdən bir-birindən dərin asılı olaraq qalırlar. Avropa Amerikanın ən böyük ticarət tərəfdaşlarından biridir. Hərbi baxımdan Vaşinqton, xüsusilə NATO daxilində etibarlı müttəfiq olaraq qalır.

Beləliklə, Tramp müdafiə yükünün yenidən bölüşdürülməsində israr etsə belə, o, ABŞ-ın strateji maraqlarına zərər vermədən avropalı tərəfdaşları tamamilə uzaqlaşdıra bilməz. Üstəlik, cəhd etsə belə, Konqres çətin ki, NATO-dan çıxmaq kimi radikal addımlara icazə versin.

...Və bu arada Avropa ölkələri öz müdafiələrinə getdikcə daha çox sərmayə qoyurlar ki, bu da onların ABŞ üçün dəyərini artırır.

...İqtisadiyyata gəlincə, Trampın tariflər və Ukrayna ilə bağlı mövqeləri çox vaxt nüfuzlu respublikaçıların mövqeləri ilə toqquşur.

...Atlantikanın hər iki tərəfindəki siyasi dinamika da yaxınlaşmağa təkan verir. Avropada merkelizm erası tədricən keçmişə çevrilir, milli-populist hərəkatlar güclənir. Bu arada, ABŞ-da Trampın gücü artıq pik həddə çatıb və 2026-cı il aralıq seçkilərindən sonra zəifləyə bilər. Tez-tez olduğu kimi, prezidentlər ikinci müddətində siyasi təsirlərini tədricən itirirlər. Beləliklə, Avropa ilə Amerika arasında mədəni uçurum daralır.

...Aydındır ki, hazırkı parçalanmadan uduzanlar qısa müddətdə olacaq və onların arasında əsas olan Ukraynadır. Qarşıdakı illərdə biz Atlantik okeanının hər iki tərəfində nə üçün münaqişədə qələbəni təmin etmək üçün kifayət qədər iş

görülmədiyinə dair ictimai qınaq oyunu gözləmək lazımdır.

Avropanın tərksilahı, Rusiya təbii qazından asılılığını artırması və ABŞ-ın Asiyaya strateji döngəsinin zəruriliyindən açıq şəkildə danışan üç ABŞ prezidentinə (Obama, Tramp və Bayden) məhəl qoymaması axmaqlıq idi.

ABŞ-ın hazırkı administrasiyasının başqa bir axmaqlığı, Rusiyaya fövqəlgüc kimi yanaşmaq və hətta sülh danışıqları başlamamışdan əvvəl də Rusiyanın böyük ərazi alımlarına razılıq verməkdir.

Bunu Brolin yazır.

...Lakin toz çökəndə biz transatlantik ittifaqın Soyuq Müharibə dövründə olduğundan daha güclü olmadığını görə bilərik. Lakin bu dəfə keçmişin dogmalarına deyil, praqmatik hesablamalara əsaslanacaq.

Bunu da politoloq təkid edir..?

...Üstəlik, yaxın illərdə Avropa yəqin ki, Rusiya ilə daha böyük inamla qarşı-qarşıya gələ biləcək. Kreml öz əhalisinə necə başa salacaq ki, yoxsulluq və müharibə şəraitində yaşamaq Polşa, Çexiya və ya Estoniyanın iqtisadi rifahından yaxşıdır?

Əli Babayev