Tıxaclı küçələrdə ödəniş, yoxsa ödənişsiz ictimai nəqliyyat... Bakının tıxacını hansı bitirər? Ekspert şərhi

Nyu York, yollarda nəqliyyatın hərəkətini asanlaşdırmaq və yerli tranzit üçün milyardlarla dollar toplamaq məqsədi daşıyan mübahisəli sxem illərlə gecikmələr və qanuni çətinliklərlə üzləşdikdən sonra tıxaclar üçün ödəniş zonasını işə salan ilk ABŞ şəhəri oldu. Pik saatlarda Manhettenin ən işlək məhəllələrindən bəzilərinə girən sürücülər 9 dollar tıxac haqqı ödəyəcəklər.

Balkan ölkəsi Serbiyanın paytaxtı Belqradda yanvarın 1-dən ictimai nəqliyyat pulsuz olub. Bildirilib ki, ictimai nəqliyyatın subsidiyasına hər il 250 milyon avro ayrılıb. Belqrad Avropada 500 mindən çox əhalisi olan pulsuz ictimai nəqliyyat təklif edən yeganə şəhərdir.

Bəs Bakıda tıxacın qarşısını almaq üçün nə etməli?

Nəqliyyat məsələləri üzrə ekspert Rauf Ağamirzəyev Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycanda bu sahədə işlərə artıq start verilib: Bu işlərin ardı olmalıdır. “Relsli nəqliyyatın inkişafına gətirib çıxaran daha sərt islahatlar aparılmalıdır. Bu da daha çox investisiya tələb edən ictimai nəqliyyatın daha çox sərnişin daşıyan növü, şəhərin daxilində və şəhər ətrafında elektrik qatarıdır. Bu nəqliyyat vasitəsi yerüstü metro funksiyasını daşıya bilər. Gələcəkdə tramvayların çəkilməsi də planlaşdırılmalıdır”.

Rauf Ağamirzəyev

Rauf Ağamirzəyev deyir ki, bununla yanaşı artıq çəkindirən alətlər də fəaliyyət göstərir və onların da ilkin elementləri müşahidə edilir.

“Saatlı parkinq sistemi işə salınıb. Hər zonaya uyğun saatlı qiymətlər və cərimələr tətbiq olunub. Paralel olaraq, ictimai nəqliyyatın üstünlüyünü təşkil edən təkmilləşdirici elementlər də şəhər küçələrində artıq müşahidə olunur. Həmçinin, şəhərin mərkəzində artıq 30 kilometrlik zona və piyada zonalarının genişlənməsi işləri də keçən il davam etdirib. Bu da çəkindirən alətlərdəndir.

Düşünürəm ki, buna qədər olanlarla yanaşı səkilərin abadlaşdırılmasına ehtiyac var. Baryerlərin aradan qaldırılmasına və ictimai nəqliyyatın fərqli növlərinə ciddi investisiyalar olunmalıdır. Buna qədər elan olunmuş, amma, hələ təsdiq olunmayan brutto müqavilələrə keçid daşıyıcıları maliyyə dayanıqlığını təmin edir”-deyə ekspert əlavə edib.

Rauf Ağamirzəyev qeyd edib ki, metro şəbəkəsini genişləndirməklə yanaşı, dəmiryol şəbəkəsində də ciddi islahatlar aparılmalıdır.

“Şəhərin daxilində əlavə stansiyaların açılması, sərnişin axınının parçalanmasına gətirib çıxara bilər. Ümumi olaraq dəmir yoluna baxsaq, şəhər ətrafı 26-27 kilometrlik məsafədə olan Binə və Maştağa istiqamətində dəmir yolunun bərpası, o istiqamətdə yerləşən çoxluğun mobilliyinə təsir edər və şəhər istiqamətində avtomobil gəlişinin bir hissəsini alternativ ictimai nəqliyyata yönəldər. Həmçinin, Bakıdan 100 kilometr radiusa baxsaq, bu da böyük şəhərlərin sərhədi sayıla bilər. O istiqamətdə də dəmir yolumuz var, amma intensiv qatarların fəaliyyətinin təmin olunması həmin istiqamətdən şəhərə gələn avtomobil axınına birbaşa alternativ sayılar. Yəni, insanlar üçün artıq qeyri-qanuni sərnişin daşıyan növlərdənsə, çoxluğun mobilliyini təmin edən dəmir yolu ilə gəlmək imkanı yaranar. Nəqliyyat əlçatanlığı təmin olduğu halda, insanların həmin ərazilərə meyl etməsinə, yəni, orada yaşayıb Bakıda işləməsinə gətirib çıxarar.

Üzü cənub istiqamətinə baxsaq, yaşayış məntəqələri var: Sahil qəsəbəsi Səngəçal, Qobustan, Ələt, Hacıqabul, Salyan, Şirvan şəhəri. Amma, bu gün qatarlar o istiqamətdə hərəkət etmir. Yəni, ciddi sifarişlərə ehtiyac var və bu sahədə, həmçinin paralel olaraq əlimizdə olan nəqliyyat vasitələrinin hərəkət tərkibini əgər təmir edib tez xətdə buraxmaq mümkün olarsa, bu variantları da sınamaq və yeni sifarişlərlə də bu mobilliyi təmin etmək lazımdır”-deyə ekspert vurğulayıb.

Bir çox şəhərlərdə pulsuz nəqliyyat, ictimai nəqliyyatın təklifi ilə bağlı Rauf Ağamirzəyev qeyd edib ki, bunun da subsidiya məbləğini formalaşdıran yerli biznes olur.

“Bir tərəfdən pulsuz edirlərsə, bunu əvəzinə pulu ödəyən bir biznes var. Yəni, şəhərin mərkəzində və ictimai nəqliyyatın keçdiyi ərazilərdə olan biznesin vergisi qaldırılır və bunun hesabına həmin subsidiyalar formalaşır. Azərbaycanda hələ ki, ümumi olaraq görülən islahatların tamamlanmasına ehtiyac var. Yəni, buna qədər olan işləri tamamlamaq lazımdır. Nağdsız ödənişə tam - 100% faizlik keçid təmin olunmalıdır. Azərbaycandakı avtobuslarda bu rəqəm hələ ki, 77% faizdir”-deyə Rauf Ağamirzəyev qeyd edib.

İradə Cəlil, Bizimyol.info