Tramp Putin görüşü: “Siçan pişik oyunu”nda kim udub, kim qazanacaq?

Rusiya prezidenti Vladimir Putin növbəti dəfə ABŞ lideri Donald Trampı məyus etdi. Bundan öncə Putin Trampla istər telefon danışıqlarında, istərsə də avqustun 15-də Alyaskada keçirilən görüşündə Rusiya-Ukrayna müharibəsində atəşkəsin əldə edilib münaqişənin bitməsi istiqamətində ciddi addımlar atacağını bəyan etsə də, hər dəfə də Kreml müəyyən vaxt qazanmaq şansı əldə etməklə verdiyi sözə əməl etməyərək geri çəkilib.

Alyaska görüşünün ardınca Trampın Zelenski və avropalı liderlərlə sammitində Putin hətta Zelenski ilə görüşə hazır olduğunu bəyan edib yaxın iki həftə ərzində görüşün baş tutacağını desə də, sonda bundan boyun qaçırıb. Bu dəfə də elə oldu. Oktyabrın 16-da baş tutan telefon danışığı zamanı Putin Macarıstan paytaxtı Budapeştdə iki həftə ərzində Trampla görüşməyə razılıq versə də, yenə də Ağ Ev rəhbərini aldatdı.

Prosesin belə xarakter alması isə “siçan-pişik” oyununu xatırladır. Belə ki, Kreml oktyabrın 17-də Trampın Ukrayna lideri Zelenski ilə görüşündən sonra Kiyev və Moskvanı cəbhə xəttində olduqları mövqelərdə hərbi əməliyyatları dayandırmasını bəhanə edərək Budapeşt danışıqlarından imtina etdi. RF XİN başçısı Sergey Lavrov bəyan etdi ki, Ukraynada dərhal atəşkəs çağırışları Trampla Putin arasında Alyaskada əldə olunmuş razılaşmalara ziddir.

“Bu yanaşma prezidentlər Trampla Putinin Ankoricdə münaqişənin əsas səbəbləri üzərində fokuslanmağa razılaşdıqlarının tam əksidir.

İndi biz Vaşinqtondan eşidirik ki, biz dərhal dayanmalıyıq, daha heç nəyi müzakirə etməməliyik. "Dayan və qoy tarix mühakimə etsin". Sadəcə dayanmaq bu münaqişənin əsas səbəblərini unutmaq deməkdir”, – Lavrov deyib.

Məhz bundan sonra iki ölkə liderinin görüşünə hazırlıq məqsədilə ABŞ dövlət katibi Marko Rubio ilə Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov arasında nəzərdə tutulan danışıqlar təxirə salındı və bununla da danışıqlar dayandırıldı. Çünki Putin hazırkı məqamda Ukraynadakı müharibəni indiki sərhədlərində bitirmək niyyətində deyil. Kreml Rusiya ordusunun mövqeyini yaxşılaşdırmaq və danışıqlar masasında əlini gücləndirmək üçün hər dəfə sülh danışıqlarını təxirə salır. Kreml həm də hesab edir ki, bu yolla Qərbi Kiyevi dəstəkləməkdə yormaqla məqsədinə nail ola bilər.

Kreml belə bir mövqe sərgilədikdən sonra ABŞ Prezidenti Donald Tramp Vladimir Putinlə Budapeştdə keçiriləcək sammitin ləğv edildiyini bəyan edib. “Mən sadəcə olaraq bunun düzgün olduğunu düşünmürdüm. Bizə lazım olanı əldə edə biləcəyimizi hiss etmirdim. Ona görə də görüşü ləğv etdim. Amma bunu gələcəkdə əldə edəcəyik”, – Tramp deyib.

İstədiyi nəticəni əldə edə bilməyən Tramp artıq Putini danışıqlara vadar etmək üçün sərt sanksiyalar yolunu seçib. Tramp bundan əvvəl Putini sanksiya hədəsi ilə görüşə vadar etməyə çalışırdı və gördü ki, bu, lazımi nəticəni vermir. İndi isə Ağ Ev Moskvanı danışıqlara vadar edəcək genişmiqyaslı, daha sərt sanksiyaları real olaraq həyata keçirmək yolunu seçib.

Bu səbəbdən də sammitin ləğvi ilə eyni vaxtda Tramp Rusiyanın iki ən böyük neft şirkəti olan “Rosneft” və “Lukoyl”a qarşı sanksiyalar tətbiq edib. ABŞ prezidentinin sözlərinə görə, sanksiyaların tətbiqinin vaxtı yetişib. “Biz kifayət qədər uzun müddət gözlədik. Düşünürdüm ki, biz Ukraynadakı müharibəni bitirmək üçün Yaxın Şərqdən çox əvvəl edə bilərik”, – Tramp deyib. O, Putinin bundan sonra “daha ağıllı olacağına” ümid etdiyini bildirib.

ABŞ Maliyyə Nazirliyinin Xarici Aktivlərə Nəzarət İdarəsi bildirib ki, “Rosneft” və “Lukoyl”a qarşı sanksiyalara onların Rusiyada yerləşən törəmə şirkətləri də daxildir. Siyahıya ümumilikdə 34 şirkət daxildir. Məhdudiyyətlərə ABŞ-dakı aktivlərin dondurulması daxildir. ABŞ Maliyyə Nazirliyi zərurət yaranarsa, Prezident Trampın Ukraynadakı müharibəni sona çatdırmaq səylərini dəstəkləmək üçün əlavə tədbirlər görməyə hazır olduğunu bəyan edib. Nazir eyni zamanda avropalı müttəfiqləri də bu sanksiyalara qoşularaq onun şərtlərinə əməl etməyə çağırıb. “İndi qətli dayandırmağın və dərhal atəşkəs elan etməyin vaxtıdır”, – ABŞ maliyyə naziri Skot Bessant deyib.

Brüssel də artıq Rusiyaya qarşı 19-cu sanksiya paketini rəsmən təsdiqləyib.
Aİ-nin 19-cu sanksiya paketi əsasən Rusiyanın enerji sektorundan gəlirlərini məhdudlaşdırmaq, maliyyə məhdudiyyətlərini gücləndirmək və üçüncü ölkələr vasitəsilə yan keçid sxemlərinə nəzarəti gücləndirmək məqsədi daşıyır.

Bu taktika nə qədər effektiv olacaq, bunu zaman göstərəcək. Amma ABŞ və Aİ sanksiyaların icrasına ciddi şəkildə əməl edərsə, o zaman istənilən halda bu məhdudiyyətlər Rusiya iqtisadiyyatına öz təsirlərini göstərəcək.

Mürtəza
Ölkə.Az