Tramp Ukraynanı buna görə qurban verir Gizli hədəf superölkəyə zərbədir

ABŞ Prezidenti Donald Trampın Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə yaxınlaşması, Ukraynaya təzyiq göstərməsi fərqli rakurslardan dəyərləndirilir. Yerli və beynəlxalq təhlilçilərin fikrincə, ABŞ Ukraynanı sıxışdırmaqla Rusiyanı Çindən ayırır, iki supergücün müttəfiqliyini pozur.

Bu, nə qədər tutarlı yanaşmadır? Rusiya nəyin müqabilində Çin kimi nəhəng müttəfiqdən uzaqlaşa bilər?

Globalinfo.az-a danışan politoloq Züriyə Qarayeva deyib ki, ABŞ rəsmiləri Moskva ilə əlaqələrin artırılmasını Rusiya və Çin arasında nifaq yaratmaq, nüvə rəqibi ilə münasibətləri düzəltmək və saysız-hesabsız insanın ölümünə səbəb olan münaqişəyə son qoymaq üçün cəsarətli cəhd kimi təsvir edirlər:

“Ər-Riyaddakı danışıqlarda Ukrayna ilə bağlı konkret təkliflər yoxdur. ABŞ və Rusiyanın sülh planı atəşkəs, Ukraynada seçkilər və daha sonra yekun razılaşmanı əhatə edən üçfazalı prosesi əks etdirir. Rusiyanın Ukraynada seçkilərin keçirilməsini istəməsinin əsas səbəblərindən biri Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskiyə legitimliyini şübhə altına alaraq təzyiq göstərməkdir. Rusiyanın Ər-Riyad görüşündə gündəmə gətirdiyi məsələlərdən biri də sülh danışıqları ilə paralel olaraq iqtisadi sanksiyaların ləğvi və dondurulmuş Rusiya aktivlərinin sərbəst buraxılması olub. İlk iclasda belə bir tələbin səsləndirilməsi Rusiyanın bu müharibəyə görə iqtisadi çətinliklərlə üzləşdiyini göstərir.

Birləşmiş Ştatlar belə qənaətə gəlib ki, Trampın rəhbərliyi altında Ukraynada hərbi əməliyyatlar davam edə bilməz. Rusiya üçün belə bir sülh NATO-nun məğlubiyyəti demək olardı. Kremli razı salmağın əsas yolu ona qələbə hissi verməkdir ki, bu da sülhü Rusiya üçün məqbul edəcək. Çünki Rusiya əldə etdiyi sülhü öz xalqına qələbə kimi əks etdirə biləcək. Əgər sülh əldə olunarsa, dünyanın əksər hissəsi Rusiyanı qalib kimi qəbul edəcək. Rusiya üçün Kiyevin ərazisinin 20 faizinə nəzarəti ələ keçirməsini nəzərdə tutan razılaşma məqbul görünür. Rusiyanın yeni dünya nizamının səbəbi kimi göstərdiyi NATO-nun genişlənməsi yəqin ki, hələlik bitib. Demək olar ki, Rusiya belə uzunmüddətli münaqişəyə hazır deyildi və bunun üçün ağır iqtisadi bədəl ödədi”.

Züriyə Qarayeva

Ekspert deyib ki, Ukraynanın bundan sonra edə biləcəyi şey sülh masasında mümkün olan ən yaxşı nəticəyə nail olmaqdır:

“Bu səbəbdən Ukraynanın Türkiyə, Fransa, İngiltərə kimi dövlətləri sülh masasına oturtmaqla dəstəyini almağa çalışdığını söyləyə bilərik. Ukrayna özünü Rusiya “təhlükəsindən” qorumaq üçün təhlükəsizlik zəmanəti istəyir. Rusiya isə Ukraynanın neytrallığının təmin olunmasını tələb edir. Bu məqamda razılaşma həm ABŞ, həm də Rusiya üçün kifayət qədər siyasi və iqtisadi gəlirlər verəcəkdi.

Avropa və Kiyevin dəvət olunmadığı Ər-Riyad görüşü beynəlxalq münasibətlərdə yeni eranın başlanğıcını göstərir. Avropa liderləri Paris görüşündə vahid Avropa strategiyasının zəruriliyindən başqa heç bir konkret addım elan etmədilər. Hələ ki onların Ukrayna ilə bağlı planları yoxdur. Dünya dönməz şəkildə çoxqütblülük dövrünə qədəm qoyur. Çin və Rusiyanın gözlənilməz yüksəlişi ABŞ-ın liderlik mövqeyini şübhə altına alır. Bu mənada Tramp-Putin görüşü Çin, İran və bütün Yaxın Şərqə təsir edə bilər. Bir sözlə, mümkün sülh yalnız Ukrayna ilə məhdudlaşmayacaq”.

Turan Rzayev
Globalinfo.az