Tramp Zelenski gərginliyi: ABŞ nin yeni Ukrayna xətti və Kiyevin narahatlıqları

ABŞ Prezidenti Donald Trampın son açıqlaması Ukrayna ətrafında gedən diplomatik proseslərə yeni gərginlik qatdı.

Tramp bildirib ki, Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski hələ də ABŞ administrasiyasının təqdim etdiyi sülh razılaşması layihəsini oxumayıb və bu, Vaşinqtonda ciddi narazılıq doğurub. Trampın fikirləri təkcə Kiyevin deyil, bütövlükdə Qərbin müharibə strategiyasının yenidən qiymətləndiriləcəyinə işarə kimi dəyərləndirilir. Ukraynanın planı niyə qəbul etmədiyi, mövcud vəziyyətin dəyişib-dəyişməyəcəyi və Tramp administrasiyasının hansı mesajı verdiyi suallar doğurur.

Mövzuyla bağlı Bakıvaxtı.az-a danışan politoloq Züriyə Qarayeva bildirib ki, Trampın narazılığı ilk növbədə onun təqdim etdiyi sülh planına Kiyevin laqeyd yanaşması ilə bağlıdır. Onun sözlərinə görə, ABŞ administrasiyası müharibəni daha tez və daha az xərclə bitirməyin mümkün olduğunu düşünür və buna görə Ukraynadan konkret reaksiya gözləyir:

“Zelenskinin sənədlə tanış olmaması Vaşinqton üçün siyasi iradə çatışmazlığı kimi görünür. Tramp komandasına görə, Ukraynanın indiki vəziyyətində uzunmüddətli müqavimət strategiyası real nəticə vermir. Ona görə də Kiyevin planı ən azı müzakirəyə açması gözlənilirdi. Bu addım baş vermədiyi üçün Tramp açıq şəkildə məyusluğunu ifadə edib”.

Müsahibimiz bildirib ki, hazırkı mərhələdə Ukraynanın mövqeyində radikal dəyişiklik ehtimalı azdır. Politoloqa görə, Kiyev kompromisə getməyin daxildə siyasi gərginlik yaradacağından ehtiyat edir:

“Eyni zamanda Ukrayna hələ də Avropanın dəstəyinin davam edəcəyinə ümid edir və vaxt qazanmağa çalışır. Lakin döyüş meydanında vəziyyət ağırlaşdıqca və ABŞ-ın tələbləri artdıqca Kiyev daha realist davranmağa məcbur qala bilər. Xüsusilə maliyyə və silah dəstəyi azalarsa, sülh planına baxış dəyişə bilər. Bu, yaxın aylarda siyasi gündəliyin əsas mövzusu olacaq”.

Züriyə Qarayeva: Tramp administrasiyası Ukraynanın yardım asılılığını nəzərə alaraq daha sərt şərtlər irəli sürə bilər

Z.Qarayeva hesab edir ki, beynəlxalq müstəvidə Trampın fikirləri müəyyən ikili reaksiya doğuracaq. Onun dediyinə görə, bir qrup dövlət bunu Ukraynanı masaya oturtmaq cəhdi kimi görəcək. Digərləri isə ABŞ-nin qlobal liderlik iddiasının sərt şəkildə ifadəsi kimi dəyərləndirəcək. Avropa ölkələri açıq şəkildə narahatdır, çünki bu yanaşma onları daha çox məsuliyyət daşımağa məcbur edir. Trampın ritorikası həm də Qərbin Ukrayna siyasətində koordinasiya problemini üzə çıxarır. Nəticədə onun açıqlaması siyasi təzyiq elementi kimi qəbul ediləcək.

Bu vəziyyətin ABŞ-Ukrayna münasibətlərini necə dəyişə biləcəyinə gəlincə, həmsöhbətimiz qeyd edib ki, Ukraynanın planı oxumaması iki ölkə arasında psixoloji məsafəni bir qədər artırıb. Vaşinqton artıq Kiyevdən daha çevik və real vəziyyətə uyğun qərarlar gözləyir.

“Tramp administrasiyası Ukraynanın yardım asılılığını nəzərə alaraq daha sərt şərtlər irəli sürə bilər. Bu isə münasibətlərdə müəyyən gərginlik yaratmaq potensialına malikdir. Zelenski hökuməti balansı qorumağa çalışsa da, ABŞ-nin yeni yanaşması onu seçim qarşısında qoya bilər. Əgər Kiyev Vaşinqtonun siyasi mesajını düzgün oxumasa, münasibətlərdə yeni çətinliklər yarana bilər”, - deyə Züriyə Qarayeva qeyd edib.

Zülfü Məmmədov