Trampın Qəzza siyasəti: yeni prezident nə etmək istəyir?

Son aylarda Yaxın Şərqdəki gərginlik daha da artıb və Qəzza sektoru ətrafında baş verənlər beynəlxalq siyasətin əsas müzakirə mövzularından birinə çevrilib.

ABŞ prezidenti Donald Trampın Qəzza sektorunun ələ keçirilməsi ilə bağlı maraq göstərdiyinə dair iddialar İsrail mətbuatı tərəfindən gündəmə gətirilib. Onun bu ideyanı artıq bir neçə aydır nəzərdən keçirdiyi bildirilir.

Bu açıqlamalar fonunda Trampın əvvəllər də Fələstin məsələsinə münasibətinin sərt və birtərəfli olması diqqət çəkir. O, prezidentliyi dövründə İsrailin mövqeyini açıq şəkildə dəstəkləyən addımlar atmış, məsələn, ABŞ-nin İsraildəki səfirliyini Qüdsə köçürməklə mübahisəli bölgədə gərginliyi artırmışdı. İndi isə onun Qəzza ilə bağlı irəli sürdüyü fikirlər regionda mövcud münaqişənin daha da dərinləşəcəyinə dair narahatlıqları artırır.

Trampın Qəzzaya qarşı həyata keçirdiyi iddialar nə dərəcədə reallığa əsaslanır?

Sualla cavab tapmaq üçün Bakıvaxtı.az politoloq Elşad Mirbəşiroğluna müraciət edib. Onun sözlərinə görə, Donald Tramp İsrailin baş naziri ilə görüşü zamanı da bu istiqamətdə fikirlər səsləndirib:

"ABŞ liderinin Qəzza bölgəsini nəzarətə götürməyə hazır olduğunu özünəməxsus formada ifadə etməsi birmənalı deyil. Bu o deməkdir ki, bölgədə olan bütün məsuliyyəti Birləşmiş Ştatlar öz üzərinə götürüb. Söylənilən iddialar dünya mediasında geniş tirajlanıb. Qeyd etmək lazımdır ki, sözügedən fikirlər müxtəlif dövlətlərin siyasətçiləri tərəfindən sərt iddialarla qarşılandı. Hətta demokratların təmsilçiləri də Trampın bu mövqeyini kəskin tənqid edib. Həqiqətən də, onun bu cür qərəzli yanaşmaları Yaxın Şərqdə münaqişə ocağını daha da alovlandırır, problemli geosiyasi durumu mümkün olduğu qədər pis vəziyyətə salır".

Elşad Mirbəşiroğlu: Beynəlxalq hüquq normaları Tramp tərəfindən kəskin şəkildə pozulur

Onun sözlərinə görə, Donald Trampın qəzzalıları köçürməsi ilə bağlı iddialar da siyasi gediş hesab edilməlidir. Həmsöhbətimiz bildirib ki, 2 milyondan çox qəzzalının yaşadıqları ərazidən məcburi şəkildə köçürdülməsi etnik təmizlənmə siyasətinin bir növü hesab edilir:

"Həmin ərazidə məskunlaşmış insanların taleyi sual altındadır. Donald Tramp onların hüquqlarını beynəlxalq sistem normalarını kəskin şəkildə pozaraq tapdalayır. BMT TŞ-nin bu barədə müvafiq qətnaməsi də var. Xatırladım ki, həmin sənəddə iki dövlət ideyası dəstəklənir. İki dövlət ideyası İsrail-Fələstin münaqişəsinin həlli üçün irəli sürülən beynəlxalq təkliflərdən biridir. Başlıca yanaşma ondan ibarətdir ki, yəhudilərlə müsəlman xalqı birlikdə humanitar qaydalara uyğun olaraq, münaqişəsiz regionda yaşaya bilsin. Yəni, bu qədər insanın öz yurd-yuvalarından köçürülməsi olduqca mənfi nəticələrə gətirib çıxaracaq. Artıq Trampın bu gedişi Almaniya Bundestaqında sərt tənqid atəşinə tutulub, Türkiyənin XİN rəhbəri Hakan Findan da bu fikirləri qəbuledilməz adlandırıb. Beynəlxalq reaksiyaların olması hər şeyi açıq-aydın ortaya qoyur".

Müsahibimizin fikrincə, Amerika Birləşmiş Ştatlarının Qəzzanı hansı şərtlər altında ələ keçirəcəyi müxtəlif versiyaları ortaya qoyur:

"Maraqlı və ən böyük sual doğuran məqam odur ki, Tramp Qəzzaya ordu göndərəcək, yoxsa, proksi yollara əl atacaq. Bunu isə zaman göstərəcək. Ümumi yanaşma isə həm beynəlxalq, həm yerli arealda çox kəskindir. Əslində, Donald Tramp seçki zamanı kampaniyalarında bu istiqamətdə mesajlar verib. Xalqın ümidi isə daha çox onun ABŞ-nin daxili məsələlərinə yönələcəyi istiqamətində idi. Özünü bir müddət xalqın istədiyi kimi göstərməyə çalışsa da, hakimiyyətə gəldiyi andan etibarən sərt manevr edərək hər şeyin fərqli olduğunu göstərdi. Nəticə olaraq bunu demək olar ki, həyata keçiriləcək deportasiya böyük faciələrin başlanğıcına gətirib çıxara bilər. Beynəlxalq hüquq normalarının ən kobud şəkildə pozulması yolverilməzdir".

Əli Hüseynov