Trampın yeni gömrük siyasəti

Hələ, ötən ay D. Tramp Meksika və Kanadadan gələn məhsullara 25 faiz məbləğində dövlət rüsumu təyin etdi və qərar 2 aprel tarixindən qüvvəyə mindi.
Venesueladan neft və qaz alan Ölkələrdən idxal olunan məhsullara da eyni məbləğdə dövlət rüsumu müəyyən edən Tramp bunlar azmış kimi Dünyanın əksər ölkəsinə yüksək faizli rüsum təyin etdi, ən yüksək rüsum Çin üçün müəyyən edilmişdir - 34 faiz.
Ümumilikdə baxsaq, yeni ABŞ hakimiyyəti özünün ziddiyyətli idarəetmə siyasəti və iqtisadi islahatları ilə gündəmə gəlir.
Avropa Ölkələrinin belə yüksək faizli rüsum ödəyəcək olması şübhə deyil ki, iki siyasi güc arasında münasibətləri poza bilər.
ABŞ da Tramp hakimiyyəti hazırda demək olar ki, onilliklərdir formalaşan iqtisadi sistemi yenidən qurur və tərkibinə yeni ərazilər daxil etmək üçün ritorik çıxışlara start verib.
Panama kanalının nəzarətini ələ almaq istəyi, Kanada və Qrenlandiyanı tərkibinə keçirmək planı və Meksika, Venesuela kimi neft və qaz yataqlarının bol olduğu ölkələrə maraq yaxın gələcəkdə ABŞ ın artıq 51 ştatlı ölkə deyil, daha çoxsaylı ştatlara malik federativ dövlətə çevriləcəyinə işarə edir.
Digər tərəfdən, ABŞ nin ərazisinə daxil olan mallara təyin etdiyi rüsumun yüksəkliyi bir neçə real hədəflərin olduğunu ortaya çıxarır.
Birincisi, ABŞ çox gözəl anlayır ki, Çin istehsalı olan mallar getdikcə qlobal iqtisadi bazarın daha böyük hissəsini təşkil edir və xüsusilə, Ukrayna müharibəsindən sonra Rusiyanın Çinlə iqtisadi siyasi əlaqələri gücləndirməsi Avrasiya materikində bu iki ölkənin ticari əməliyyatlara və valyuta axınına şərait yaradır. ABŞ buna cavab olaraq yüksək faizli rüsumları təyin etmişdir ki, öz daxilində Çin malları bazara yol az tapsın tapsa da baha olsun, çünki, az gələn məhsul yüksək tələb qarşılığında baha olur - tələb artdıqca qiymətlər bahalaşır - “ticari qızıl qayda. “
Həm də ABŞ xaricdən gələn məhsulların daxili istehsalla rəqabətə girdiyini, çox vaxt ucuz olduğunu, yüksək səviyyədə tələbatda olduğunu görür və sənayesinə təkan vermək, özünü qlobal və birnömrəli iqtisadi gücə çevirmək, kənardan az məhsul daxil olan və istehsalın böyük həcminin özünə məxsus olduğu ölkə olmaq istəyir.
Qrenlandiya, Meksika, Venesuela və Kanada zəngin sərvətləri və xammalı olan ölkələrdir. Panama da yüksək gəlir gətirən keçidə malik ölkədir. ABŞ bu əraziləri tərkibinə qatıb oradakı xammalı yeni iqtisadi sistemə uyğun olaraq istehsal prosesinə cəlb edəcək və daxili bazara digər beynəlxalq dairələrin təsirini mümkün qədər azaldacaq.
Yüksək rüsumların təyini ilə Meksika, Kanada məcbur olub ABŞ ın tərkibinə keçə də bilər, çünki, özlərinin əsas iqtisadi gəliri rəsmi Vaşinqtonun bazarlarına çıxış və ticari maliyyə əməliyyatları əsasında formalaşır. Rüsumlardan sonra mənfəət əvəzinə ziyana düşməkdənsə, federativ şəkildə iqtisadi əlaqələrə davam etmək daha sərfəli sayılır.
İsa İsmayılov, siyasi şərhçi