Trampın tarif xəbərdarlığı: Qlobal iqtisadi risklər artır

İranla ticarət edən ölkələrin ABŞ-yə ixrac etdiyi məhsullara 25% tarif tətbiq edəcək.

Bakıvaxtı.az xəbər verir ki, bu xəbərdarlığı ABŞ prezidenti Donald Tramp edib.

ABŞ-nin yeni tarif planları investorları təhlükəsiz aktivlərə yönəldib, nəticədə qızıl və gümüş qiymətləri rekord səviyyəyə yüksəlib. Dollar isə bazarlarda təzyiq altında qalıb.

Qlobal bazarlardakı bu dalğalanma uzunmüddətli iqtisadi risklərə səbəb ola bilərmi?

Mövzu ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a açıqlama verən sabiq maliyyə naziri Fikrət Yusifov bildirib ki, ABŞ-nin əsas müharibəsi dünya hegomonluğu yolunda onun qarşısına çıxa biləcək Çin ilədir.

Onun sözlərinə görə, Birləşmiş Ştatların xarici siyasətinin əsas hədəflərindən biri Avroasiya məkanında özündən qabağa kiminsə keçməsinə imkan verməməkdir:

"Bu gün dünyanın hansı bölgəsində baş verməsindən asılı olmayaraq, yaşanan qaşıdurmalar və qanlı müharibələr ABŞ və Çinin kommunikasiyalara və resurslara nəzarət etmək yolundakı çarpışmasının nəticəsində baş verən hadisələrdir. Yəni,  iki nəhəng arasında gedən müharibənin ayrı-ayrı epizodlarıdır. Bu epizodlardan biri Rusiya ilə Ukrayna arasında gedən və hələlik dayanmaq bilməyən müharibədirsə, digəri Venesuela, İranda və digər regionlarda baş verən hadisələrdir”.

Müsahibimiz qeyd edib ki, 2000-2023-cü illər ərzində Çin Venesuelanın iqtisadiyyatına 160 milyard dollardan çox kredit verib və digər yatırımlar edib. Bu günə olan məlumata görə, Çinin Venesuelaya verdiyi kreditlərin 20 milyard dollara qədəri hələ geri qaytarılmayıb:

“Digər tərəfdən bu kreditləri verərkən və Venesuela iqtisadiyyatına yatırımlar edərkən Çin dövləti, ilk növbədə, onun nəticələrindən bəhrələnəcəyini nəzərdə tuturdu və daha çox Venesuela neftindən uzun müddət yararlanmağa planlaşdırırdı. Lakin bu planlar alt-üst oldu, indi Çin nəinki bu imkanlardan məhrum oldu, hətta verdiyi  kreditin 20 milyard dollarını kimin qaytaracağını da bilmir".

F.Yusifov vurğulayıb ki, İranda son hadisələr baş verənə qədər Çin İran neftinin 80%-ə qədərini idxal edirdi. ABŞ-nin İran neftinin ixracına qoyduğu son qadağalar bu ixracı iflic halına saldı. Birləşmiş Ştatlar dünya hegemonluğunu əsaslı şəkildə əldə etməyin bir yolunu da beynəlxalq müstəvidə neft bazarına nəzarəti təmin etməkdə görür.

Fikrət Yusifov: ABŞ-nin hədəflərindən biri Avroasiya məkanında özündən qabağa kiminsə keçməsinə imkan verməməkdir

"ABŞ bu gün dünyanın ən böyük neft ehtiyatları olan Venesuelada neftin hasilatı və satışına nəzarəti əldə etdi, Kolumbiyaya nefti hara satmağın mümkün olduğunu "başa saldı", İran neftinə isə onun hücumları davam etməkdədir. Birləşmiş Ştatların İranla ticarəti olan ölkələrə və ilk növbədə, Çinə qarşı tətbiq etmək istədiyi 25% yeni rüsumlar əslində İrana qarşı yönəldilmiş sanksiyalardır. ABŞ bu yolla İrana xarici valyuta daxil olmasını əngəlləmək və daxildə milli valyutanın maksimum zəifləməsinə, qiymətlərin qalxmasına nail olmaq istəyir. O, artıq keçən ilin son günlərində buna nail oldu və İranda ixtişaşlar başladı", - deyə müsahibimiz qeyd edib.

Sabiq nazirin fikrincə, yeni rüsumlardan sonra bu kurs daha kəskin şəkildə davam edəcək:

"Hədəf bu yolla İranda rejimi çökdürmək və hakimiyyətə uyğun qüvvələri gəlməkdir. Bununla da Birləşmiş Ştatlara İran neftinin hasilatına və satışına nəzarət etmək imkanı əldə edə bilər".

Gülşən Şərif