Trampın ümidləri puç oldu: Dizel niyə ucuzlaşmadı?

Dünya bazarlarında dizel yanacağının qiymətlərinin yaxın gələcəkdə əhəmiyyətli dərəcədə düşməsi gözlənilmir.

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, Ekspertlər iddia edirlər ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Rusiya Prezidenti Vladimir Putin arasında əldə edilən son təchizat razılaşmasına baxmayaraq, mənfi tendensiya davam edəcək.  

Kölndəki Alman İqtisadiyyat İnstitutunun (IW) xarici ticarət üzrə eksperti Samina Sultan dizel yanacağının yüksək qiymətlərinin səbəbini belə izah edib: 

"Yüksək dizel qiymətlərinin səbəbi İrandakı müharibə və Hörmüz boğazı ilə Bab əl-Məndəb boğazının eyni vaxtda bağlanmasıdır".

Onun sözlərinə görə, bu, istehsal itkilərinə səbəb olur və yanacaq nəqlini "daha bahalı, daha təhlükəsiz və daha çətin" edir.

Sultan həmçinin Trampın Rusiya ilə "razılaşmasının" başqa bir geosiyasi ölçüsü olduğunu deyib:

"Bu, Ukraynadakı müharibə ilə İrandakı müharibənin tamamilə bir-birinə qarışmasına gətirib çıxarır". 

Yük və dəniz nəqliyyatı təhlili şirkəti “Kpler”in məlumatlarına görə, Hörmüz boğazından yenidən gündəlik təxminən 13,5 milyon barel xam neft keçir. Lakin dizel kimi emal olunmuş neft məhsulları üçün bu miqdar gündə cəmi 677 min bareldir. Müharibədən əvvəl bu rəqəm 3,6 milyon barel idi.

“Commerzbank”ın əmtəə analitiki Karsten Fritş də qiymət artımlarının səbəbini müharibələrdə görür:

"Ukrayna və Yaxın Şərqdəki vəziyyətdə dəyişiklik olmadığı təqdirdə, bu maneələri aradan qaldırmaq üçün çox fürsət görmürəm". 

Oktyabrın 9-da Donald Tramp bir paylaşımda Rusiyaya qarşı sanksiyaları müvəqqəti olaraq dayandıracağını və Rusiya dizelini idxal edəcəyini açıqlayıb.

O, bunun qiymətlərin "rekord səviyyələrdə və sürətlə amerikalılar, hətta bütün dünya üçün düşməsinə” səbəb olacağını iddia edib.

Rusiya da razılaşmanı təsdiqləyib. Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov 13 oktyabrda Rusiyanın dövlət xəbər agentliyi “TASS”-a açıqlamasında deyib:

"Dizel yanacağının tədarükü Rusiyanın, ABŞ-ın və qlobal enerji bazarlarının maraqlarına uyğundur".

ABŞ-da və bir çox Aİ ölkələrində dizel qiymətləri son 12 ayda həqiqətən əhəmiyyətli dərəcədə artıb. ABŞ Enerji İnformasiya Administrasiyasının (EIA) məlumatlarına görə, ABŞ-da dizel yanacağının qiyməti təxminən 60 faiz artaraq qallon üçün 6,30 dollara çatıb.

Bu, litr üçün təxminən 1,49 avroya bərabərdir. Rusiya dünya bazarına ucuz dizel yanacağı tədarük edə bilsə belə, qiymətlərin əvvəlki tempdə düşməsi gözlənilmir.

Digər mühüm dəyişiklik isə Rusiyanın artıq dünyanın ən böyük dizel ixracatçısı olmamasıdır. Üstəlik, Rusiya əhalisi də yanacaq çatışmazlığından əziyyət çəkir.

ABŞ hazırda qlobal miqyasda birinci yerdədir. 2025-ci ildə ABŞ gündə orta hesabla 1.264.000 barrel dizel ixrac edib. Bu miqdar dünya dizel ixracatının təxminən 15,4 faizini təşkil edir. Rusiya 9,5 faizlik payla ikinci yerə düşüb.

ABŞ dizel ixracına məhdudiyyətlər qoysa, idxal edən ölkələr, xüsusən də Latın Amerikası və Aİ-də, ciddi şəkildə təsirlənə bilər. Rusiyanın Ukraynaya hücumundan sonra tətbiq edilən iqtisadi sanksiyalar səbəbindən Aİ Rusiya əvəzinə ABŞ-dən getdikcə daha çox dizel idxal edir.

Nigar
“Cebheinfo.az”
 

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin