Türk dövlətləri ailəsi yeni güc mərkəzi

"Bizim üçün TDT əsas beynəlxalq təşkilatdır, çünki bu, bizim ailəmizdir. Bizim başqa ailəmiz yoxdur. Bizim ailəmiz Türk dünyasıdır”.

Söhbət Türk Dövlətləri Təşkilatından gedir.

İndi kimsə deyəcək, prezident İlhm Əliyevin 2024-cü il fevralın 14-də Milli Məclisdəki inaqurasiya çıxışında dediyi bu sözləri bəlkə ən azı yüz dəfə eşitmişik, oxumuşuq.

Bu da təbiidir: biz hələ bu sözləri bir yerlərdən çox oxuyacağıq, çox eşidəcəyik. Qismət olsa, tarix boyu söyləyəcəyik, dinləyəcəyik. Çünki bu, millətin manifestidir.

Bu cümlələrdə əsas fikir budur: Azərbaycan çox təşkilatlara üzv ola bilər, ancaq bir təşkilata mənsubdur. Azərbaycan üçün TDT, sadəcə, bir təşkilat deyil, bir ailədir. Ailəyə mənsub olmaq doğmalıq hissindən gəlir.

Mən TDT haqqında uzun-uzadı danışmayacam. Çünki bu təşkilat haqqında məlumatlar hər kəs üçün əlçatandır. Qurucu üzvlər hansı dövlətlərdir, hansılar sonradan qoşulub, kimlər müşahidəçi qismindədir, bunların hamısı internet informasiya resurslarında var. Burada önəmli olan başqadır: bu dövlətlər etnik kök üstündə - bir ağacın budaqları kimi birləşsələr də, bir ailə doğmalığı yaşasalar da, öz təhlükəsizlik və rifah maraqlarını da üzvi olaraq uzlaşdıra bilirlər. Bunu indiyədək keçirilmiş zirvə görüşləri, eləcə də, hökumətlərarası, idarələrarası əlaqələr də aydın göstərir. Bu günlərdə Qəbələdə keçirilən növbəti zirvə görüşü də bunu bir daha nümayiş etdirir. TDT-nin bu dəfəki zirvəsində dövlət başçıları regional sülh və təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə edəcək, birgə hərəkət üçün yol xəritəsi cızacaqlar.

TDT üzvü olan ölkələrin əksəriyyətinin ya həmsərhəd olduğu, ya yaxınlığında olduğu, bəzilərinin hətta hərbi müttəfiq olduğu ölkə -Rusiya Ukraynada müharibə aparır. Rusiyanın əsas müttəfiqlərindən biri isə Çindir. TDT-nin coğtafiyasına baxsaq, Ağ dənuzdən, Anadoludan Cənubi Qafqaza, Şərqi Avropadan Mərkəzi Asiyaya qədər uzanır. Bu siyasi coğrafiya dünyanın üç qlobal güc mərkəzinin (Avropa İttifaqı, Rusiya və Çin) arasında yerləşir. Üstəlik son onilliklərdə özünü yeni bir güc mərkəzi kimi təqdim edən və Türk dünyasına qarşı qeyri-dost davranışlar sərgiləyən Hindistan da var. Belə bir coğrafiyada türk dövlətlərinin, sadəcə, dost olmaqları, hətta təkcə strateji müttəfiq olmaqları da yetərli deyil; bir Ailə olmaq gərəkdir. Ailə olaraq düşünmək və qərar vermək, ailə olaraq davranmaq qaçılmaz zərurətdir. Burda, təbii ki, sülh və təhlükəsizlik gündəliyi öncəlik halına gəlir. Ailə öz varlığını və maraqlarını birlikdə qorumağa məcburdur. Əlbəttə, sözün yaxşı mənasında.

Azərbaycan, məlum olduğu kimi, bu Ailənin - Türk dünyasının ən passionar üzvlərindən biridir. Qəbələ zirvəsində isə yeni bir status qazanır - TDT-yə sədrlik Azərbaycana keçir. Bu təşkilatda dönəm sədri kimi Azərbaycan önəmli işlərə imza atacaq. Buna heç şübhə yoxdur ki, Azərbaycanın sədrliyinin özü TDT üçün növbəti uğur sayıla bilər. Bu, TDT-nin yeni qlobal güc mərkəzi kimi formalaşması yolunda mühüm addımlardan biri olacaq. TDT-nin öz coğrafiyasını, öz varlığını və maraqlarını qorumaqdan ötrü önəmli gücə çevrilməsi şərt oldu artıq.

Yazıçı-publisist, əməkdar jurnalist Bahəddin Həzi, bizimyol.info