Icma.az
close
up
RU
Türk dünyasının yüksəlişi və Azərbaycanın strateji rolu ŞƏRH

Türk dünyasının yüksəlişi və Azərbaycanın strateji rolu ŞƏRH

Ses qazeti saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Prezident cənab İlham Əliyevin Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə verdiyi son müsahibə ilk baxışda Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinə həsr olunmuş diplomatik söhbət təsiri bağışlasa da, əslində daha geniş siyasi mənzərəni ortaya qoyur. Müsahibənin əsas mesajı aydındır: Azərbaycan artıq yalnız Cənubi Qafqazın aparıcı dövləti kimi deyil, Mərkəzi Asiya ilə Avropanı birləşdirən, Türk dünyasının inteqrasiyasında fəal rol oynayan və yeni Avrasiya geosiyasi düzəninin formalaşmasına təsir göstərən dövlət kimi çıxış edir.

Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin son illərdə sürətlə inkişaf etməsi təsadüfi deyil. İki ölkə arasında strateji tərəfdaşlıq artıq müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlib. Bu münasibətlərin arxasında Prezident İlham Əliyev və Prezident Şavkat Mirziyoyev arasında formalaşmış yüksək siyasi etimadla yanaşı, möhkəm hüquqi və institusional baza dayanır. Ali Dövlətlərarası Şuranın fəaliyyəti də bu əlaqələrin şəxsi münasibətlərdən daha böyük, dövlətlərin uzunmüddətli maraqlarına əsaslanan sistemli tərəfdaşlığa çevrildiyini göstərir.

Müsahibənin ən mühüm siyasi mesajlarından biri Azərbaycanın Mərkəzi Asiyada artan roludur. Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət görüşlərinə tamhüquqlu iştirakçı kimi qoşulması “C5” formatının “C6”ya çevrilməsi deməkdir. Bu, sadəcə format dəyişikliyi deyil. Azərbaycanın regional proseslərdə çəkisinin artmasının, Bakının artıq Mərkəzi Asiya ilə əməkdaşlıq edən tərəf deyil, regional dialoqun iştirakçısı olmasının göstəricisidir.

Əslində Prezident İlham Əliyevin siyasətinin mühüm nəticələrindən biri Azərbaycanın coğrafi mövqeyini siyasi və iqtisadi üstünlüyə çevirməsidir. Xəzər Azərbaycanı Mərkəzi Asiyadan ayıran dəniz deyil, bu iki məkanı birləşdirən strateji körpüdür. Orta Dəhliz, Bakı–Tbilisi–Qars, Ələt limanı və yeni nəqliyyat layihələri Azərbaycanın bu körpüdəki rolunu daha da gücləndirir.

Prezidentin Çin–Qırğızıstan–Özbəkistan dəmir yolunun Orta Dəhliz və TRIPP ilə əlaqələndirilməsinə diqqət çəkməsi də məhz bu baxımdan əhəmiyyətlidir. Azərbaycan burada sadəcə tranzit ölkə deyil. Müxtəlif istiqamətlərdən gələn nəqliyyat xətlərini birləşdirən strateji mərkəzə çevrilir. Bu isə Azərbaycanın gələcəkdə Avrasiyanın ticarət xəritəsində rolunu daha da artıracaq mühüm üstünlükdür.

Eyni məntiq enerji siyasətində də özünü göstərir. Azərbaycan artıq yalnız ənənəvi enerji resurslarının ixracatçısı kimi deyil, yaşıl enerjinin regional və beynəlxalq bazarlara çıxarılmasında mühüm həlqə kimi mövqelənir. Azərbaycan, Özbəkistan və Qazaxıstan arasında yaşıl enerji sahəsində əməkdaşlıq Mərkəzi Asiyanın enerji potensialını Xəzər üzərindən Avropaya bağlamaq üçün yeni imkanlar yaradır.

Müsahibədə Türk Dövlətləri Təşkilatına dair fikirlər isə Azərbaycanın daha böyük strateji baxışını ortaya qoyur. Ölkə başçısı İlham Əliyevin TDT-nin siyasi, iqtisadi və hərbi gücünün artırılmasını vacib hesab etməsi göstərir ki, Azərbaycan Türk dünyasının yalnız mədəni birlik deyil, böyük siyasi və iqtisadi potensiala malik geosiyasi məkan kimi inkişafında maraqlıdır.

Bu baxımdan Azərbaycan–Özbəkistan müttəfiqliyi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Özbəkistan Mərkəzi Asiyanın ən mühüm dövlətlərindən biridir, Azərbaycan isə həmin regionu Qafqaz, Türkiyə və Avropa ilə birləşdirən əsas həlqədir. Bakı ilə Daşkəndin yaxınlaşması beləliklə, iki ölkənin münasibətlərindən daha böyük nəticə yaradır — Qafqazla Mərkəzi Asiya arasında yeni siyasi və iqtisadi bağlantı formalaşdırır.

Müsahibədə iqtisadi əməkdaşlığın xüsusi vurğulanması da təsadüfi deyil. Ticarət dövriyyəsinin artması, Azərbaycan–Özbəkistan İnvestisiya Şirkətinin fəaliyyəti, sənaye kooperasiyası, enerji, nəqliyyat və kənd təsərrüfatında birgə layihələr siyasi müttəfiqliyin real iqtisadi məzmun qazandığını göstərir. Güclü siyasi münasibətlər iqtisadi maraqlarla möhkəmləndikcə onların davamlılığı da artır.

Qarabağın bərpasında Özbəkistanın iştirakı isə münasibətlərin mənəvi-siyasi tərəfini tamamlayır. Füzulidə Özbəkistan tərəfindən məktəbin inşa edilməsi kimi layihələr iki ölkə arasında həmrəyliyin konkret əmələ çevrildiyini göstərir. Azərbaycan üçün bu, dostluğun və müttəfiqliyin real ifadəsidir.

Bütün bunlar bir həqiqəti ortaya qoyur: Azərbaycanın xarici siyasətində Mərkəzi Asiya istiqaməti artıq əlavə diplomatik xətt deyil, ölkənin böyük geosiyasi strategiyasının mühüm hissəsidir. Prezident İlham Əliyevin siyasəti nəticəsində Azərbaycan öz coğrafiyasını üstünlüyə, bu üstünlüyü isə regional təsir imkanına çevirir.

Cənab İlham Əliyevin Özbəkistan müsahibəsinin əsas siyasi mesajı da məhz budur: Azərbaycan dəyişən dünya nizamında proseslərin arxasınca gedən deyil, proseslərin formalaşmasında iştirak edən dövlətdir. Güclü müttəfiqlər, Orta Dəhliz, enerji layihələri, Türk dünyası ilə inteqrasiya və Mərkəzi Asiya ilə dərinləşən əlaqələr Azərbaycanın qarşıdakı mərhələdə regional çəkisini daha da artıracaq.

Bakı–Daşkənd münasibətlərinin bugünkü səviyyəsi isə bu strategiyanın ən uğurlu nümunələrindən biridir. Azərbaycan və Özbəkistan dövlətləri arasında formalaşan müttəfiqlik yalnız iki qardaş dövlətin münasibətlərini deyil, bütövlükdə Xəzərdən keçən yeni geosiyasi xəttin gələcəyini müəyyənləşdirən mühüm amillərdən birinə çevrilir.

Leyla Hüseynova

YAP Yasamal rayonu AMEA A.A.Bakıxanov adına

Tarix və Etnologiya İnstitutunun ərazi partiya təşkilatının sədr müavini

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:150
embedMənbə:https://sesqazeti.az
archiveBu xəbər 26 Avqust 2026 13:42 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see304

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see295

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see292

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see288

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see287

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see284

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see274

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see272

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see266

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see265

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see245

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see239

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see238

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see236

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see235

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see232

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see226

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see225

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see223

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see221
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri