Türkiyə tarixinin dönüş nöqtəsindən 107 il ötür

Bu gün, 19 may, Türkiyə öz tarixində ən mühüm hadisələrdən birinin 107-ci ildönümünü qeyd edir.

Modern.az xəbər verir ki, bu tarix Türkiyə İstiqlal Müharibəsinin başlanğıcı ilə bağlı olan ən önəmli dövlət bayramlarından biridir.

1919-cu il 19 mayda Mustafa Kamal Mustafa Kemal Atatürk Qara dəniz sahilində yerləşən Samsun limanına “Bandırma” paroxodu ilə eniş etmişdi. Həmin dövrün tarixi şəraiti keçmiş Osmanlı İmperiyası üçün son dərəcə ağır idi: ölkə Birinci Dünya müharibəsində məğlub olmuş, Antanta qüvvələri İstanbul və İzmir də daxil olmaqla əsas bölgələri işğal etmiş, ordu demək olar ki, buraxılmış, sultan hökuməti isə xarici nəzarəti faktiki olaraq qəbul etmişdi. Samsuna eniş isə dağınıq yerli müqavimətin tədricən təşkilatlanmış milli hərəkata çevrildiyi dönüş nöqtəsi sayılır.

Bu addımın siyasi əhəmiyyəti tamamilə yeni bir kursun başlanğıcı idi - kapitulyasiyadan mübarizəyə keçid və “Ya istiqlal, ya ölüm” şüarı ilə milli müqavimətin formalaşması. Mustafa Kamal paşa Anadoluya geniş səlahiyyətlərlə hərbi müfəttiş kimi göndərilmişdi, lakin sonradan özü də etiraf edirdi ki, İstanbul hakimiyyəti onun həqiqi niyyətlərini tam anlamadan bu səlahiyyətləri təsdiqləmişdi. O, bölgəyə çatdıqdan sonra xalqı və ordunun qalıqlarını birləşdirməyə başladı və gələcək müstəqil dövlət planını tədricən, mərhələli şəkildə həyata keçirməyə çalışdı.

Xarici auditoriya üçün 19 may müasir Türkiyəni anlamaq baxımından əsas tarixlərdən biridir. Məhz Samsundakı hadisələrdən sonra yüzillərlə mövcud olmuş Osmanlı İmperiyasının dağılması prosesi sürətləndi (bu proses Birinci Dünya müharibəsində məğlubiyyətdən və Mudros müqaviləsindən sonra artıq başlamışdı) və Türkiyə Cümhuriyyətinin indiki sərhədləri formalaşdı.

Müasir Türkiyədə bu tarix rəsmi olaraq “Atatürkü Anma, Gənclik və İdman Bayramı” kimi qeyd olunur və türk cəmiyyəti üçün müasir milli kimliyin başlanğıc nöqtəsini simvolizə edir.