Türkiyənin süni intellekt məqsədləri

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

Türkiyənin süni intellekt infrastrukturunu genişləndirmək məqsədləri, artan elektrik enerjisi tələbatını ödəmək üçün enerji istehsalı və şəbəkə infrastrukturunun bu transformasiyaya uyğun olaraq planlaşdırılmasını tələb edir, eyni zamanda aşağı karbonlu resurslardan istifadəni artırmağı və süni intellekt investisiyaları ilə əlaqələndirilmiş şəkildə enerji infrastrukturunu inkişaf etdirməyi hədəfləyir.

Anadolu Agentliyi müxbirinin Türkiyənin Süni İntellekt Fəaliyyət Planından topladığı məlumata görə, enerji süni intellekt ekosisteminin əsas təbəqələrindən biri hesab olunur və məqsəd süni intellekt infrastrukturu tərəfindən tələb olunan aşağı karbonlu və miqyaslı enerji mənbəyi yaratmaqdır. Plan çərçivəsində hazırlanacaq hesablama strategiyası həmçinin süni intellekt tutumundan asılı olan elektrik enerjisi və aşağı karbonlu elektrik enerjisinin payının müəyyən edilməsini nəzərdə tutur.

Süni intellekt infrastrukturunun artan enerji tələbatının milli enerji sistemi ilə uyğun olaraq davamlı və proqnozlaşdırıla bilən şəkildə ödənilməsinin təmin edilməsi Milli Süni İntellekt Şurasının prioritet gündəm maddələrindən biri olacaq.

Enerji ehtiyaclarının proqnozları, şəbəkəyə qoşulma tutumları, bərpa olunan və nüvə enerji mənbələrinin uyğunlaşdırılması ssenariləri və tullantı istiliyinin bərpası potensialı qiymətləndiriləcək və nəticələr birbaşa Süni İntellekt İnkişaf Zonalarının yer seçimi və tutum planlaşdırmasında nəzərə alınacaq.

Bundan əlavə, məqsəd 2030-cu ilə qədər ildə ən azı 1 gigavatt quraşdırılmış Süni İntellekt məlumat mərkəzi tutumuna və ən azı 10 teravatt-saat aşağı karbonlu elektrik enerjisi alış müqaviləsi həcminə çatmaqdır. Bu müqavilələr uzunmüddətli elektrik alış müqavilələri vasitəsilə ən azı 60 faiz aşağı karbonlu bərpa olunan və nüvə elektrik enerjisinə zəmanət verəcək.

Digər tərəfdən, 2030-cu ilə qədər özəl sektor tərəfindən idarə olunan ən azı 10 milyard dollarlıq resursların məlumat mərkəzi, bulud və süni intellekt infrastrukturlarına səfərbər ediləcəyi proqnozlaşdırılır.

Enerjidə Rəqəmsallaşma Assosiasiyasının baş katibi Gökberk Bilgin, istifadə nisbətindən və tutumun necə təyin olunmasından asılı olaraq, 1 gigavatt məlumat mərkəzi tutumunun ildə 7,5 ilə 10,4 teravatt-saat elektrik enerjisi istehlakı yarada biləcəyini bildirib və əlavə edib: "Milli miqyasda baxdıqda, 1 gigavatt Türkiyənin elektrik sisteminin illik enerji balansı daxilində idarə edə bilməyəcəyi bir miqdar deyil."

Bilgin, məlumat mərkəzi investisiyalarının enerji və şəbəkə infrastrukturu ilə əlaqələndirilərək planlaşdırılmasının vacibliyini vurğulayaraq daha sonra qeyd edib: "Əsl sual Türkiyənin 1 gigavatt təmin edə biləcəyi deyil, hansı bölgədə nə qədər tutumun mövcud olmasıdır."

O, bir bölgədə mövcud infrastrukturla qarşılana bilən bağlantı tələbinin başqa bir bölgədə yeni bir transformator yarımstansiyası və ya bağlantı xətti investisiyası tələb edə biləcəyini və investisiyaların müxtəlif bölgələrə yayılması tək bir bağlantı nöqtəsində yarana biləcək təzyiqi azalda biləcəyini izah edib.

Bilgin, Türkiyədəki müxtəlif bölgələrin məlumat mərkəzi investisiyalarında fərqli üstünlüklər təklif etdiyini, yüksək bərpa olunan enerji potensialına malik bölgələrin enerji üstünlüyü təmin edə biləcəyini, lakin bu üstünlüyün fiber optik investisiyalar və ixtisaslı kadrlara ehtiyac kimi amillərlə birlikdə qiymətləndirilməli olduğunu bildirib.

O, Akkuyunun istifadəyə verilməsi ilə yeni bərpa olunan enerji təchizatı müqavilələrinə, bərpa olunan enerji sertifikatlarının istifadəsinə və nüvə elektrik enerjisi üçün müqavilə və yoxlama mexanizmlərinin yaradılmasına ehtiyac olduğunu vurğulayaraq deyib: "Burada vacib olan sadəcə mövcud aşağı karbonlu istehsalı kağız üzərində başqa bir istehlakçıya ötürmək deyil, mümkün qədər yeni istehsalı təşviq edən bir təchizat strukturunun yaradılmasıdır".

Bilgin, aşağı karbonlu elektrik enerjisi tələbatının illik istehlakla, yoxsa saatlıq istehlakla uyğunlaşdırılacağının da vacib olduğunu bildirərək, "İllik uyğunluğa əsaslanan 60 faiz tələbi mümkün başlanğıc nöqtəsidir, lakin bu, aşağı karbonlu elektrik enerjisinin 24/7 istifadə edildiyi anlamına gəlmir" deyə söyləyib.

Bilgin, 2030-cu ilə qədər süni intellekt sahəsinə yönəlmiş 10 milyard dollarlıq özəl sektor investisiyasının enerji sektoru üçün əhəmiyyətli imkanlar yarada biləcəyini də vurğulayaraq əlavə edib: "Bu investisiyalar elektrik enerjisinə uzunmüddətli tələbat yaradacaq. Belə bir tələbat yeni günəş, külək və saxlama layihələrinin maliyyələşdirilməsini asanlaşdıra bilər. Müxtəlif bölgələrdə yaradılacaq kampuslar transformator yarımstansiyalarından yüksək gərginlikli xətlərə, fiber optik marşrutlardan yerli xidmət infrastrukturuna qədər geniş infrastruktur təmin edəcək".

M.MİRZƏ
XQ