Ukrayna müharibədə canlı qüvvənin əvəzinə robot texnikadan istifadə edəcək Hərbi ekspert

Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ölkədə dron əleyhinə vasitələrin istehsalına başlanıldığını və bu sahəyə 6 milyard dollar həcmində investisiya yatırıldığını bildirib.

Ukraynanın dron əleyhinə sistemlərin yerli istehsalına başlaması ölkənin müdafiə strategiyasında hansı keyfiyyət dəyişikliyinə səbəb ola bilər? Bu addım müasir döyüş meydanında artan dron təhdidinə qarşı effektiv cavab kimi qiymətləndirilə bilərmi və bunun Rusiya ilə davam edən müharibədə real təsirləri nə ola bilər?

Mövzu ilə bağlı Redaktor.az-a açıqlamasında hərbi ekspert Azad İsazadə bildirdi ki, İkinci Qarabağ müharibəsində də biz pilotsuz uçuş aparatlarının (PUA), yəni dronların rolunu gördük:

"Amma, sözsüz ki, əsas döyüş işini görən quru qoşunları, toplar, raketlər və sair idi. Bununla belə, dronların rolu kifayət qədər yüksək idi və biz bu rolu çox qiymətləndiririk. Xarici media da İkinci Qarabağ müharibəsini dronların döyüş əməliyyatlarında uğurlu istifadəsinin ilk nümunəsi kimi dəyərləndirir. Bəzi ekspertlər isə bu müharibəni tarixdə dronla qazanılmış ilk savaş adlandırırlar.

Ukrayna müharibəsi isə dronların təsirini daha yüksək səviyyəyə qaldırdı. Faktiki olaraq, mülki həyatda istifadə edilən kiçik dronlardan silah düzəldilib istifadə olunması, müharibədə tankların rolunu tam ləğv etməsə də, xeyli azaldıb. İndi tanklardan daha çox top səviyyəsində istifadə edilir və çalışırlar ki, dronların zərbəsi altına düşməsinlər".

Ekspertin sözlərinə görə, 2023-cü ilin sonu və 2024-cü ilin əvvəlindən etibarən Ukrayna dronlardan quru qoşunlarına və piyadalara qarşı da istifadə etməyə başlayıb:

"Bu, faktiki olaraq kiçik qrupların ləğv edilməsi və irəliləmənin qarşısının alınması kimi məqsədlərə xidmət edir. Beləliklə, dronların keyfiyyəti, taktiki və strateji əhəmiyyəti ildən-ilə artmağa başladı.

Bu o demək deyil ki, Rusiya dronlardan istifadə etmir. Lakin biz görürük ki, Rusiya dronları daha çox mülki əhaliyə qarşı istifadə edir. İranda istehsal olunmuş "Şahid" dronlarından mülki əhaliyə qarşı geniş şəkildə istifadə edilir. Sözsüz ki, Ukrayna da buna qarşı çıxış yolları axtarır və bu antidron tədbirləri ilk növbədə Ukraynanın hava məkanını və mülki şəhərləri qorumaq, vurulan zərbələri zərərsizləşdirmək məqsədi güdür.

6 milyard dollar ilk baxışdan bu, böyük rəqəm kimi görünə bilər. Ancaq reallıq onu göstərir ki, bu, çox güman ki, ilkin investisiyadır. Çünki ABŞ kimi tərəfdaşlar Ukraynanın dron istehsalını dəstəkləmək üçün milyardlarla dollarlıq yardım paketləri ayırır".

Ekspertin fikrincə, sonralar bu investisiyalar və maliyyə əlavələri get-gedə çoxalacaq.

"Başa düşməliyik ki, istər dron, istərsə də dron əleyhinə avadanlıq çox tez məhv olunur. Bəzən "kamikadze" dronlar bir dəfə istifadə olunur, partlayır və ləğv edilir. Ona görə də bu, daimi bir proses olmalıdır. Bu proqram ilk növbədə Ukrayna üçün çox vacibdir. Proqram genişləndirilsə, ilk və ən vacib nəticə o olacaq ki, Ukrayna canlı qüvvənin əvəzinə robot-texnikadan istifadə edəcək. Faktiki dron bir uçan robotdur. Ukrayna artıq dəniz robotlarından (dəniz dronları) da Qara dənizdə istifadə edir. Hətta bəzi kadrlarda zirehli texnika kimi kiçik, pilotsuz maşınlardan da istifadə olunduğu görünür.

Dronlar gələcəyin müharibəsinin əsas silahına çevrilə bilər və çox güman ki, çevriləcək. Ukrayna da çox vaxtında, bəlkə də bir az gec, bu proqrama başlayıb. Onlar dronları çoxdan buraxırlar, amma bir dövlət proqramı kimi çox vacib məqamda istifadə etməyə başlayıb", - deyə Azad İsazadə qeyd etdi.

Xədicə BAXIŞLI