Ukrayna müharibəsi bitmir: daha dəhşətlisi başlayır Hədəf bu ölkədir

Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ilə ABŞ lideri Donald Tramp arasında tezliklə görüş keçiriləcəyi bildirilir. Qeyd edilir ki, görüş Ukrayna müharibəsinin dayandırılması üzrə ABŞ-la birgə hazırlanan sülh planının yekunlaşdırılması üçün təşkil olunacaq.

Bu görüş nə ilə nəticələnə bilər? 

Globalinfo.az-a danışan Azərbaycan Ümid Partiyası İdarə Heyətinin üzvü, politoloq Bakir Həsənbəyli deyib ki, Rusiya–Ukrayna müharibəsi II Dünya müharibəsindən sonra təchizat zəncirini qıran yeganə münaqişədir:

“Bu müharibənin BMT-nin 2024-cü il hesabatında göstərdiyi 180 coğrafiyadakı münaqişələrdən fərqli cəhəti də məhz budur. Rusiya–Ukrayna münaqişəsi kontekstində yeni dünya düzəninin formalaşmasını tətikləyən kifayət qədər səbəblər var. Əvvəla, neoimperialist zehniyyətin əsirinə çevrilmiş Putin Rusiyası bu münaqişə əsasında yaranmış labirintə salınmaqla hərbi-iqtisadi sferada zəiflədilir. Siyasi müstəvidə çəki itirir. Artıq beynəlxalq birliklərdə Rusiya faktoru yoxdur. Bu ölkənin “məğlubedilməz ordusu var” mifi dağılıb. Resurslarına rəğmən, itirdiklərini toparlamaq kifayət qədər zaman alacaq. Lakin münaqişə bitdikdən sonra tam toparlamaq imkanlarının olması da sual altındadır. Avropa və Qərb bu faktorlarla bağlı ciddi bilgiyə sahibdirlər”.

Politoloq qeyd edir ki, nə qədər qəribə olsa da, Rusiya–Ukrayna münaqişəsi üçün təklif olunan “Tramp sülh planı” münaqişənin bitməsi üçün nəzərdə tutulmayıb:

“Çünki Rusiya ilə bağlı proyektdə hələ ki tam yekun mərhələ deyil. Çin Rusiyanın zəiflədilməsi üçün nəzərdə tutulan Avropa və Qərb layihəsinin pozulması üçün illərdir iradə ortaya qoyur. Bu ölkə fərqindədir ki, Rusiya layihəsinin Qərb və Avropa üçün uğurlu sonluğu nəticə etibarı ilə Çin üzərində də sınanacaq. Çin onillərlə formalaşdırmağı bacardığı iqtisadi imperiyasının təhlükə altına düşməməsi üçün Rusiyanın ayaqda qalmasına çalışır. Bu, dosta yardım deyil, özünüqoruma instinktidir”.

Bakir Həsənbəyli

Politoloq qeyd edib ki, Tramp və onun komandası hazırladıqları “sülh planı”nın istər Zelenski, istərsə də Avropa İttifaqı tərəfindən etirazla qarşılanacağını bilirdi:

“ABŞ administrasiyasına bu planın Rusiyada hazırlanması informasiyasının dövriyyəyə buraxılması lazım idi. Çünki Rusiyanın neoimperialist siyasəti beynəlxalq ictimaiyyətdə aqressiyaya səbəb olub. Rusiyanın hazırladığı hər hansı bir sənədin etirazla qarşılanması bu situasiyada normaldır. Əslində məsələyə münasibət bildirərkən qeyd etmək yerinə düşər ki, plan nəzərdə tutulan formatda davam edir.

Düzdür, münaqişənin sonluğu ilə bağlı bu günün prizmasında münasibət bildirsək, Ukrayna–Rusiya münaqişəsinin yeganə qazananı bütün mərhələlərdə ABŞ olacaq. Bəs münaqişə nə vaxt başa çatacaq? 2008-ci ilə qədərki Rusiyanı göz önünə gətirsək — vuruşan deyil, danışan; diktə edən deyil, müzakirəyə açıq olan; idarə edən deyil, idarə oluna bilən Rusiya obrazı yaranana qədər. Bunun tarixdə nümunələri var. Bu gün Ukrayna müharibəsinin əsas səbəblərindən birinin NATO-nun genişlənməsi olduğunu deyən Putin, 2008-ci ilə qədər Rusiyanın NATO-ya daxil olmasında problem görmürdü. Qərb Putinin fonunda həmin obrazı yenidən yaratmaq istəyir.

O baxımdan münaqişə tərəflərinin, sülh formatı və masası təklif edənlərin görüşləri şərti xarakter daşıyır. Məqsəd yeni düzəndə payçıların sayını azaltmaqdır. Rusiya artıq bu tələyə düşüb. Nə qədər acı olsa da, qeyd etməliyik ki, bu prosesdə Ukrayna laboratoriya kolbasıdır”.

Safura Bənnayeva
Globalinfo.az