Ukrayna üçün 7 “ölüm” ssenarisi: o yerlər Rusiyaya birləşir İki dövlət yaranır

Rusiya-Ukrayna müharibəsinin bitməsi yönündə danışıqlar intensivləşdikcə Kiyevin taleyi də geniş müzakirə olunur. Ekspertlərin fikrincə, Ukraynanın bir dövlət kimi mövcudluğunu qoruması hazırda sual altındadır.

Artıq bu ölkənin ərazisinin müxtəlif güc mərkəzləri arasında bölünəcəyinə dair fikirlər səsləndirilir. Hətta ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Rusiya Prezidenti Vladimir Putin arasında baş tutması gözlənilən danışıqlarda bu məsələnin müzakirə oluna biləcəyi deyilir. Vaşinqton-Moskva münasibətlərindəki yumşalma bir növ belə bir planın anonsu kimi dəyərləndirilir.

Mövcud proseslərin fonunda Ukraynanın parçalanması nə dərəcədə mümkündür? Bu məsələ hansı şəkildə həyata keçirilə bilər?

Globalinfo.az-a danışan politoloq Əlimusa İbrahimov deyib ki, Ukrayna ətrafında baş verən son proseslər gec-tez onun müxtəlif hissələrə parçalanması ilə nəticələnə biləcəyini göstərir:

“Həqiqətən, mütəxəssislər Vaşinqton-Kiyev və ya prezidentlər Donald Tramp-Volodimir Zelenski duelinin nə ilə nəticələnəcəyindən asılı olmayaraq Ukraynanın bölünməsi prinsipləri haqqında öz proqnozlarını irəli sürürlər. Maraqlı fakt odur ki, getdikcə bu iddianın tərəfdarlarının sayı artmaqdadır, hər iddiaçı bu istiqamətdə öz vizyonunu ortaya qoyur. Ukrayna üçün təklif olunan bölünmə planları onları müdafiə edən mənbələrdən və perspektivlərdən asılı olaraq dəyişir. Beləliklə, bizim əlimizdə bu bölünmə ilə bağlı artıq müxtəlif ssenarilər var. Onlardan daha çox müzakirə olunanlarını nəzərdən keçirək:

1.Ukraynanın bir neçə regiona bölünmə ssenarisi

-Bəzi proqnozlar Ukraynanın iki və ya daha çox bölgəyə bölünməsini ortaya qoyur.

Ən çox yayılmış bölgü ssenarisi əhəmiyyətli dərəcədə rusdilli əhalisi olan şərq və cənub bölgələrinin Ukraynanın qalan hissəsindən ayrılmasını nəzərdə tutur.

2.Ukraynanın cənubu və şərqinin Rusiyaya birləşdirilməsi

– Bu proqnozlara görə, Rusiyanın 2014-cü ildən bəri Krımla birlikdə sahibləndiyi Donetsk, Luqansk, Zaporoje, Xerson vilayətləri onun tərkibinə daxil edilir.

Qeyd edilən proqnozlarda Rusiya tərəfindən Ukraynanın dənizə çıxışının məhdudlaşdırılacağı da öz əksini tapıb. Moskva Odessa da daxil olmaqla Qara dəniz sahillərinə nəzarəti bütünlüklə əlinə keçirir.

3.Neytral status və ya bufer zona ssenarisi

-Bəzi ssenarilərə görə, Ukrayna NATO-ya qoşulmayan və ya Qərblə sıx əlaqədə olmayan neytral, silahsızlaşdırılmış ölkəyə çevrilir.

– Hissələrə bölünmüş Ukraynanın qərb hissəsində qərbyönümlü, şərqində isə Rusiyanın nəzarətində olan dövlət mövcud ola bilər.

Əlimusa İbrahimov

4.Qərbin Ukraynanın qərb hissəsinə nəzarəti və Rusiyada olan bəzi politexnoloqların açıqlamaları göstərir ki, Polşa, Macarıstan və Rumıniya Qərbi Ukraynadakı (Lvov, Zakarpatiya və Bukovina kimi) tarixi ərazilərə iddia irəli sürə və bu ölkəni faktiki olaraq ləğv edə bilərlər

Bu versiya daha çox Ukraynanın Qərb müttəfiqləri arasında parçalanmasını önə çəkmək üçün Rusiyanın təbliğatı kimi qiymətləndirilir.

5.Tam parçalanma deyil, federal ölkəyə çevrilmə ssenarisi

– Bəzi mütəxəssislər Ukraynanın tam bölünməsi əvəzinə, onun rusdilli əhali yaşayan bölgələrinə daha çox muxtariyyət verərək federal strukturun qəbul edilməsi fikrini irəli sürürlər.

Bu ssenari 2014-cü ildən müzakirə olunur, lakin Ukrayna bunu Rusiyanın nəzarətinə doğru atılan addım kimi qiymətləndirərək qəti şəkildə ona qarşı çıxıb.

6.”Koreya ssenarisi” (De Facto Bölmə)

– Bir sıra analitiklər Kiyevin üzləşdiyi vəziyyəti Koreya yarımadası ilə müqayisə edərək, mövcud prosesin ölkənin de-fakto bölünməsi ilə nəticələnə biləcəyini, Rusiyanın şərqə, Ukraynanın isə Qərbə nəzarət etdiyi hərbiləşdirilmiş zonalara çevriləcəyini proqnozlaşdırırlar.

7.Vasitəçilərin iştirakilə danışıqlar və kompromis ssenariləri

Ukrayna istənilən bölgü planına uyğun olaraq sərhədlərin və ya təhlükəsizlik zəmanətlərinin müəyyən edilməsi üçün potensial olaraq BMT və ya digər vasitəçilərin nəzarəti altında beynəlxalq danışıqları tələb edə bilər.

Bütün bunlarla yanaşı, rəsmi Kiyev razılaşmadığı ərazi güzəştləri ilə bağlı istənilən planları qətiyyətlə rədd edə, alternativ variantlar irəli sürə bilər”.