Uşağı necə düzgün tərbiyə etmək olar?

Qorxu uşağın müəyyən qidalara qarşı nifrətini vitaminlərin faydası haqqında uzun söhbətlərdən daha sürətli formalaşdıra bilər. Buna görə uşaqlarda sağlam qidalanma vərdişlərini yaradarkən valideynlərin yanaşması böyük əhəmiyyət daşıyır.

Lent.az bu səhvləri təqdim edir:

Qorxu əvəzinə izah edin

Uşaqlarda qidalanma davranışının əsasları erkən yaşlarda formalaşır. Sonradan bu vərdişləri dəyişdirmək daha çətin ola bilər. Sadəcə “bunu yemək olmaz” demək isə uşağın həmin məhsula marağını daha da artıra bilər. Valideynlərin şəxsi nümunəsi uşağın qidalanmasına uzun-uzadı nəsihətlərdən daha çox təsir edir. Sağlam qidalanma mədəniyyəti yalnız faydalı məhsullar seçmək deyil. Uşağın tox olduğunu hiss etdikdə yeməyi dayandırmağı öyrənməsi də vacibdir.

Uşağı cəzalandırmaqla brokoli yeməyə məcbur etmək onun bu tərəvəzi sevməsinə səbəb olmayacaq. Əksinə, uşaq həmin an yaşadığı qorxu və narahatlığı qida ilə əlaqələndirə bilər. Sonradan valideyn nəzarəti aradan qalxdıqda isə qadağan edilən çips, qazlı içki və şirniyyatlara həddindən artıq maraq yarana bilər. Uşaqları yeməyi sona qədər yeməyə məcbur etmək və məhsulları daim “yaxşı” və “pis” olaraq bölmək də qida ilə sağlam münasibətin formalaşmasına mane ola bilər.

Şəkillərlə izah etmək nəsihətdən daha təsirli ola bilər

Məktəbəqədər yaşlı uşaqlara sağlam qidalanmanı sadə və əyani nümunələrlə izah etmək mümkündür. Məsələn, uşağa filin şəklini göstərib onun nə yediyini soruşun. Uşaq ot, yarpaq və meyvə cavabını verə bilər. Daha sonra pələngin nə ilə qidalandığını soruşun. Belə nümunələr uşağın müxtəlif qidaların orqanizm üçün fərqli funksiyalar daşıdığını özü anlamasına kömək edə bilər. Qazlı içkilərlə bağlı da oxşar yanaşmadan istifadə etmək mümkündür. Uşağa güclü bir aslanın kola içib-içmədiyini soruşmaq ilk baxışdan gülməli görünə bilər, lakin belə suallar uşağı düşünməyə vadar edir. Məqsəd uşağı qorxutmaq deyil, qida ilə onun nəticələri arasında sadə və aydın əlaqə yaratmaqdır.

Tam qadağa əvəzinə kompromis

Fastfud və şirniyyatı tamamilə qadağan etmək çox vaxt gözlənilən nəticəni vermir. Bunun əvəzinə müəyyən qaydalar qoymaq daha praktik yanaşma ola bilər. Məsələn, ailədə həftənin müəyyən bir gününü pizza və ya digər sevilən yeməklər üçün ayırmaq olar. Uşaq qaydanın sabit olduğunu bildikdə digər günlərdə həmin qidanı israrla tələb etmək ehtimalı azala bilər.

Burada valideynlərin davranışı da vacibdir.

Əgər valideyn özü daim çips, fastfud və digər az faydalı məhsullar yeyir, amma uşağından yalnız sağlam qidalanma tələb edirsə, bu yanaşma inandırıcı görünməyəcək. Uşaqlar valideynlərinin davranışını diqqətlə müşahidə edir. Buna görə sağlam qidalanma ailənin ümumi vərdişinə çevrilməlidir.

Uşağa zərərli qidaları neçə yaşdan izah etmək olar?

Məqalədə üç yaşdan etibarən uşaqlara qidaların faydası və zərəri barədə sadə formada məlumat verməyin mümkün olduğu qeyd edilir. Bu yaşda səbəb və nəticə arasındakı əlaqəni izah etmək üçün şəkillərdən, nağıllardan və heyvanlarla bağlı nümunələrdən istifadə etmək olar. Mürəkkəb tibbi terminlərdən istifadə etməyə ehtiyac yoxdur.

Uşaq tərəvəz yeməkdən imtina edirsə, nə etməli?

İlk növbədə təzyiqi azaltmaq tövsiyə olunur. Eyni tərəvəzi müxtəlif formalarda təqdim etmək olar: çiy, sobada bişirilmiş, şorbada və ya başqa yeməyin tərkibində. Bəzi uşaqların yeni bir qidanı qəbul etməsi üçün onu dəfələrlə dadması lazım gələ bilər. Buna görə valideynlərin səbirli olması vacibdir.

Uşağa hər gün şirin yemək vermək olarmı?

Meyvə və giləmeyvələr gündəlik rasionun bir hissəsi ola bilər. Şirniyyat və digər qənnadı məhsullarının isə daha məhdud şəkildə verilməsi tövsiyə olunur. Uşağa şəkərin diş sağlamlığı və artıq çəki ilə əlaqəsini sadə şəkildə izah etmək olar. Bunu qorxutmaqla deyil, başa salmaqla etmək daha məqsədəuyğundur. Uşağın qidalanma vərdişləri çox vaxt ailədə gördüyü davranışların əksidir. Buna görə uşağa qadağan etdiyiniz məhsulları evdə daim saxlamaq düzgün yanaşma olmaya bilər. Birlikdə yemək hazırlamaq, ailəlikcə masa arxasında əyləşmək və yemək zamanı televizor və telefon kimi diqqəti yayındıran vasitələrdən uzaq durmaq sağlam qidalanma mədəniyyətinin formalaşmasına kömək edə bilər.