Uşağı uğursuz edən 5 İFADƏ

Hər bir valideyn istəyir ki, övladı özünə inamlı, cəsarətli və uğurlu böyüsün. Lakin bəzən bizə zərərsiz görünən sadə sözlər uşaq psixikasına zərər verir. Bu sözlər uşağın özünəinamını sarsıdır, marağını öldürür və hər addımında şübhə etməyi öyrədir.

Bu ifadələr hər ailədə, uşaq bağçaları və məktəblərdə tez-tez səslənir. Hətta ən qayğıkeş valideynlər belə bilmədən övladlarını uğursuzluğa  "proqramlaşdırır". Siz də bunu nə qədər tez-tez etdiyinizə təəccüblənəcəksiniz.

Lent.az bu mövzu ilə bağlı maraqlı faktları təqdim edir:

1. “Sən həmişə hər şeyi səhv edirsən"

Bu ifadə sadəcə əsəbinizi ifadə edir kimi görünə bilər, amma uşaq üçün bu, sanki hökm kimidir. Onun beynində belə bir fikir yaranır:

“Mən bacarıqsızam. Heç vaxt alınmayacaq.”

Zamanla yeni şeylər sınamağa qorxar, çünki nəticənin yenə “səhv” olacağını düşünür.

Nə etmək lazımdır?

Uşaq suyu tökdü, boşqabı sındırdısa və ya yeni gödəkçəni çirklətdisə, “Sən həmişə belə edirsən” demək əvəzinə, belə söyləyin:

“Gəlin bunu necə düzəldə biləcəyimizi düşünək. Mən sənə kömək edərəm".  

Bu yanaşma uşağa səhvlərdən qorxmamağı və problemləri həll etməyi öyrədəcək.

2. “Qarışma, mən özüm edərəm"

Valideynlər bu ifadəni adətən vaxt itirməmək, qarışıqlıq yaratmamaq və ya uşağı təhlükədən qorumaq üçün deyirlər. Amma hər belə məqam uşağın içində köməksizlik hissi yaradır. Uşaq düşünür: “Mən heç nəyə yaramıram. Ən yaxşısı heç nə etməyim”.

Nə etmək lazımdır?

Uşaq qab yumaq və ya ayaqqabının bağını bağlamaq istəyəndə onu dayandırmayın.

Əvəzində deyin: “Görək sən bunu necə edəcəksən. Əgər çətinlik olsa, mən kömək edərəm".

Nəticə ideal olmasa da, cəhdini mütləq qiymətləndirin: “Çox çalışdın! Növbəti dəfə daha yaxşı alınacaq".

3. “Bax, qonşunun maşası artıq oxuyur, sən isə hələ yox..."

Başqaları ilə müqayisə etmək uşağı motivasiya etmir, əksinə, onun özünəinamını sarsıdır. Uşaq belə düşünür:

“Mənə yalnız nailiyyətlərimə görə dəyər verirlər, mən özüm vacib deyiləm".

Bu isə ya mükəmməllik axtarışına (hər şeydə ən yaxşı olmağa çalışmaq), ya da ümidsizliyə (heç vaxt digərlərinə çata bilməyəcəyini düşünmək) səbəb olur.

Nə etmək lazımdır?

Uşağı başqaları ilə deyil, onun dünənki versiyası ilə müqayisə edin. Məsələn: “Bu gün dünənkindən iki söz daha çox oxudun! Görürəm, necə çalışırsan".

Bu, uşağı öz inkişafını izləməyə və kiçik uğurları qiymətləndirməyə öyrədəcək.

4. “Ağlama, bu boş şeydir"

Böyüklər üçün sınmış oyuncaq və ya dizdəki yara cüzi bir problem ola bilər. Amma uşaq üçün bu, həyatında ilk dəfə yaşadığı böyük bir faciədir. Onun hisslərini kiçiltməklə siz uşağa belə bir mesaj verirsiniz:

“Sənin hisslərin vacib deyil. Sənə kədərlənmək və ya əsəbləşmək olmaz".

Bu isə gələcəkdə uşağın emosiyalarını boğmasına və nəticədə həyəcan, stress və ya aqressiyaya səbəb ola bilər.

Nə etmək lazımdır?

Uşağı qucaqlayın və deyin: “Başa düşürəm ki, sənə acıdı. Gəlin əl-ələ tutub sakitləşək".

Bu, uşağa hisslərinin vacib olduğunu və sizin onun üçün etibarlı dayaq olduğunuzu göstərəcək.

5. “Səndə alınmayacaq"

Bu ifadə çox vaxt uşağı qorumaq məqsədi ilə deyilir - pilləkəndən yıxılmasın, isti çaydan yanmasın və ya çətin bir tapşırıqda uğursuz olmasın deyə. Amma uşaq bu sözləri belə qəbul edir: “Heç cəhd etmə”.

Zamanla belə uşaqlar risk etməyə qorxurlar və yeni imkanlardan qaçırlar.

Nə etmək lazımdır?

Uşağa təhlükələrdən xəbər verin, amma ona sınaq imkanı yaradın. Məsələn: “Bu sürüşkən bir az hündürdür. Sənə yaxın dayanaram. Qorxsan, qucağıma alaram”.

Yaxud: “Bu bıçaq iti kəsir. Gəlin əvvəl mən göstərim, sonra sən cəhd edərsən”.

Nəticə

Bu cümlələr sadəcə söz deyil, onlar uşağın şəxsiyyətini formalaşdırır. Bu ifadələr qorxu, özünəinamın zəifləməsi və tez təslim olma vərdişini yaradır. Amma yaxşı xəbər odur ki, danışıq tərzini dəyişmək mümkündür.

Bu gündən başlayın:

Tənqidi - dəstəyə çevirin.

Müqayisələri - fərdiliyin qəbuluna dəyişin.

Qadağaları - imkanlara çevirin.