Uşağın sosiallaşmasında valideynlərin rolu

"Hər bir uşağın sosiallaşmasına valideyn birbaşa təsir edir və bu, ən çox birgə ünsiyyətdə, daha dəqiq, birgə oyunlarda özünü daha açıq-aydın göstərir". Bu fikirləri SİA-ya açıqlamasında Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin müəllimi, psixologiya üzrə fəlsəfə doktoru Yeganə Əsgərova bildirib. O, bildirib ki, valideynlərin uşaqlarla oyun oynaması sosial inkişafda xüsusi əhəmiyyət daşıyır və aşağıdakı duyğuları inkişaf etdirir:
- Güvən duyğusu inkişaf etdirir: valideynlər uşaqları ilə oynayarkən onlara vaxt ayırdıqlarını və dəyər verdiklərini göstərir. Bu da uşaqların özlərini daha güvənli hiss etməsinə və valideynləri ilə güclü bir emosional əlaqə qurmasına kömək edir;
- Müsbət davranışları gücləndirir: valideynlərin oyunda uşaqlarına müsbət davranışlar nümayiş etdirməsi, uşaqların da bu davranışları təqlid etməsinə səbəb olur. Məsələn, paylaşmağın, gözləməyin və başqalarına qarşı nəzakətli olmağın nə qədər əhəmiyyətli olduğunu öyrənirlər;
- Valideynlərdən geri bildirim almaq: oyun zamanı uşaqlar valideynlərindən dərhal geri bildirim alır. Bu, onların davranışlarını düzəltmələrinə və sosial vəziyyətlərdə necə davranmalı olduqlarını öyrənmələrinə kömək edir.
Oyunların tipləri və sosial inkişafa təsirləri
Oyunların növünə görə uşaqların sosial inkişafına olan təsiri də fərqlənə bilər:
- Simvolik və rol oyunları: uşaqların fərqli sosial rolları oynadığı bu oyunlar onların empati və sosial anlayışını artırır;
- Konstruktiv oyunlar: uşaqların birgə tikinti oyunu və ya lego kimi oyunlar oynayaraq komanda halında işləməyi öyrənməsi onların əməkdaşlıq bacarığını artırır;
- Açıq hava oyunları: çöl oyunları, uşaq meydançalarında oynanan oyunlar onların fiziki bacarıqlarını artırmaqla yanaşı, birgə oyun zamanı növbə gözləmə, başqalarına hörmət və qaydalara riayət etməyi öyrənir;
• Musiqi və rəqs oyunları: uşaqların birgə rəqs və musiqi oyunları vasitəsilə qrup içində ritmə uyğun hərəkət etməyi öyrənməsi onların sosial uyğunlaşma və ritmə bağlı əməkdaşlıq bacarıqlarını inkişaf etdirir.
"Beləliklə, oyun, uşaqların sosial bacarıqlarını inkişaf etdirmək üçün ən təbii və təsirli vasitələrdən biridir. Oyunlar vasitəsilə uşaqlar təkcə əylənmirlər, həm də digər insanlarla necə ünsiyyət qurmağı, qarşılıqlı əməkdaşlığı, paylaşmağı, özlərini ifadə etməyi və empati qurmağı öyrənirlər. Bu bacarıqlar uşaqların sosial həyatda uğurlu və xoşbəxt olmasına zəmin yaradır. Valideynlər və təhsil verənlər isə uşaqlara bu oyun mühitini təmin etməklə onların inkişafına müsbət təsir göstərə bilərlər", - deyə psixoloq Y.Əsgərova fikrini tamamlayıb.

Afət Tahirqızı