USS Gerald R. Ford : Dünyanın ən böyük aviadaşıyıcısı haqqında nələri bilmək lazımdır?

Bu günə olan məlumata görə, ABŞ-ın "USS Gerald R. Ford” (CVN-78) gəmisi dünyanın ən böyük aviadaşıyıcısı hesab olunur. Gəminin uzunluğu təxminən 335 metrdir, çəkisi isə 100 min tondan çoxdur.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Slash Gear” resursunun yazdığına görə, bu aviadaşıyıcı eyni vaxtda 75-dən çox təyyarə daşıya bilir. Bildirilir ki, gəmidə müxtəlif modellər mövcuddur, o cümlədən iki nəfərlik "F/A-18F Super Hornet” qırıcılarından ibarət bir eskadrilya və birnəfərlik "F/A-18E Super Hornet” qırıcılarından ibarət üç eskadrilya yerləşdirilir.

Hazırda "USS Gerald R. Ford” beşinci nəsil "F-35C” qırıcılarını tam şəkildə istismar edə bilmir. Lakin gəminin bu müasir təyyarələrin texnoloji və kəşfiyyat tələblərinə uyğunlaşdırılması üçün modernləşdirilməsi planlaşdırılır.

"USS Gerald R. Ford” bu tipdə olan ilk və yeganə fəaliyyətdə olan aviadaşıyıcıdır. Bununla yanaşı, "Ford” sinfinə aid digər aviadaşıyıcıların – "USS Enterprise” və "USS John F. Kennedy” gəmilərinin tikintisi davam etdirilir.

"Ford” aviadaşıyıcısının istehsalçısı olan "Huntington Ingalls” şirkəti proqnozlaşdırır ki, bu gəmi ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinə 4 milyard dollara qədər vəsaitə qənaət etməyə imkan verəcək. "Ford” sinfi aviadaşıyıcılar gələcəkdə 2026-cı ildən etibarən istismardan çıxarılmağa başlanacaq "Nimitz” sinfi aviadaşıyıcıları dəstəkləmək və son nəticədə onları əvəz etmək üçün hazırlanıb.

"Nimitz” sinfinə aid köhnə aviadaşıyıcılar təyyarələrin buraxılması üçün buxar katapultlarından istifadə edirdi. Lakin "Westinghouse A4W” buxar reaktoru gəminin daxilində çox yer tutur və bir sıra çatışmazlıqlara malik idi. Məhz buna görə "USS Gerald R. Ford” gəmisindəki ən mühüm yenilik elektromaqnit təyyarə buraxılış sistemi – EMALS hesab olunur.

Mənbənin yazdığına görə, EMALS gəminin enerji mənbələrində toplanan enerjidən istifadə edərək onu enerji çevirmə alt sistemi vasitəsilə tənzimlənən tezliyə çevirir. Bu nəzarət olunan enerji daha sonra xətti induksiya sistemi (LIM) vasitəsilə elektromaqnit qüvvələri yaradır və təyyarəyə bərkidilmiş mexanizmi hərəkətə gətirərək onu uçuş zolağı boyunca irəli atır.

Bundan əlavə, sistem gəminin mühərrik gücünə də təsir göstərə bilir və onu daha geniş təyyarə diapazonuna uyğunlaşdırır. Bu isə əməliyyatların daha çevik aparılmasına imkan yaradır. Texniki xidmət tələblərinin az olması EMALS sisteminin xərclərini də aşağı salır.

Bu sinfin ilk aviadaşıyıcısında digər mühüm yenilik "Advanced Arresting Gear” (AAG) sistemidir. Bu sistem aviadaşıyıcının göyərtəsinə enən təyyarələrin tutulması və yavaşladılması üçün istifadə olunur.

Ənənəvi hidravlik əyləc mexanizmlərindən fərqli olaraq, AAG elektromexaniki enerji udulmasından istifadə edir. Bu isə aviadaşıyıcıya həm ağır zərbə təyyarələrini, həm də yüngül pilotsuz uçuş aparatlarını daha hamar və nəzarətli şəkildə qəbul etməyə imkan verir.

Bundan başqa, "Advanced Weapons Elevators” (AWE) sistemi də mühüm texnoloji yeniliklərdən biridir. Aviadaşıyıcı 11 ədəd silah liftinə malikdir. Bu liftlər köhnə hidravlik sistemlər əvəzinə elektromaqnit və motor sistemləri ilə işləyir və bombaların, raketlərin və digər silahların anbarlardan uçuş göyərtəsinə daşınmasını təmin edir.

Gəmi eyni zamanda iki ədəd "AB1” nüvə reaktoru ilə təchiz olunub. Müqayisə üçün qeyd olunur ki, bu reaktorlar ABŞ-ın Nyu-York ştatındakı Sirakuz şəhərindəki bütün ailələri enerji ilə təmin edə biləcək gücə malikdir. Aviadaşıyıcının iki diapazonlu radarı isə S-diapazonlu həcmli radar və X-diapazonlu "AN/SPY-3 Aegis” radarından ibarət müasir radiolokasiya sistemi vasitəsilə düşmən təyyarələrini aşkar edə və onlara "Evolved Sea Sparrow Missiles” (ESSM) raketləri ilə cavab verə bilir.

Aydın