Uzaq Afrika ölkələri ilə yaxın əlaqələr

Hazırda Azərbaycan ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsinə xüsusi önəm verən Afrika ölkələrindən biri də Qvineya-Bisaudur. Bu respublika Afrikanın qərbində, Atlantik okeanı sahilində yerləşir. Ölkə şimaldan Seneqal, şərqdən və cənub–şərqdən isə Qvineya ilə həmsərhəddir.

Qvineya-Bisau ilə Azərbaycan arasında diplomatik münasibətlər 1992-ci il avqustun 27-də qurulub. Bu ölkənin Prezidenti Umaru Sisoku Embalo ötən ilin noyabrında COP29-da iştirak etmək üçün Azərbaycanda səfərdə olub və Prezident İlham Əliyev ilə görüşü zamanı iqtisadi, neft-qaz, hərbi və hərbi-texniki sahələrdə əməkdaşlıq, tibb və mühəndislik sahələrində kadr hazırlığı, polis akademiyaları arasında əməkdaşlıq kimi məsələlər müzakirə edilib.

Bundan başqa, ötən il dekabrın 2−4-də Qvineya-Bisaunun xarici işlər, beynəlxalq əməkdaşlıq və icmalar naziri Karlos Pinto Pereyra ölkəmizə səfəri zamanı Azərbaycan Prezidenti tərəfindən qəbul edilib. Səfər çərçivəsində onun Xarici İşlər, Daxili İşlər, Səhiyyə, Təhsil, Müdafiə, Energetika nazirliklərində, “ASAN xidmət” və SOCAR-da görüşləri olub. Görüşlərdə müvafiq sahələrdə, xüsusilə tibb, enerji, müdafiə sənayesi istiqamətlərində əməkdaşlıq haqqında , həmçinin Daxili İşlər nazirlikləri arasında əməkdaşlığa dair məsələlər müzakirə olunub. Səfər zamanı iki ölkənin Xarici İşlər nazirlikləri arasında siyasi məsləhətləşmələr mexanizmi də təsis edilib.

Azərbaycan ilə Qvineya-Bisau arasında əlaqələr indiyədək əsasən, BMT, İƏT və Qoşulmama Hərəkatı çərçivəsində davam etdirilib. Qvineya-Bisau Respublikası İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı çərçivəsində Azərbaycanla bağlı qəbul edilən qətnamələrə bu dövlət tərəfindən dəstək göstərilib.

Xatırladaq ki, Azərbaycan koronovirus pandemiyası ilə qlobal mübarizə çərçivəsində Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı vasitəsilə Qvineya-Bisauya 2020-ci ildə 100 min ABŞ dolları həcmində yardım göstərib.

Qvineya-Bisau Respublikasının Prezidenti Umaru Sisoku Embalonun bu il fevralın 27-də ölkəmizə rəsmi səfəri çərçivəsində dövlətimizin başçısı İlham Əliyevlə təkbətək və geniş tərkibdə görüşləri olub. Qvineya-Bisau Prezidenti Zəfər parkını və Azərbaycan Ordusunun komando hərbi hissələrindən birini ziyarət edib.

Umaru Sisoku Embalonun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti Azərbaycana səfər çərçivəsində “ASAN xidmət” mərkəzinin fəaliyyəti ilə də tanış olub. Burada qonağa Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü əsasında yaradılan “ASAN xidmət” mərkəzləri və sosial innovasiyalar istiqamətində həyata keçirilən layihələr barədə ətraflı məlumat verilib. “ASAN xidmət” modelinin müxtəlif ölkələrdə uğurla tətbiq olunduğu vurğulanıb.

Qvineya-Bisau Respublikasının Prezidenti “ASAN xidmət”i çox əhəmiyyətli layihə kimi qiymətləndirib. O, ölkəsində belə bir konsepsiyanın mövcud olmadığını və səfərdən dərhal sonra eyni layihənin ölkəsində də tətbiqi ilə bağlı addımların atılacağını diqqətə çatdırıb.

Sonra Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyi ilə Qvineya-Bisau Respublikası Prezidentinin Ofisi arasında dövlət xidmətlərinin göstərilməsi sahəsində əməkdaşlığa dair Anlaşma Memorandumu imzalanıb. Memorandumda “ASAN xidmət” təcrübəsinin Qvineya-Bisau Respublikasında tətbiqi, eləcə də Dövlət Agentliyinin ekspertləri tərəfindən dövlət xidmətlərinin göstərilməsi sahəsində qabaqcıl təcrübənin qarşı tərəflə paylaşılması nəzərdə tutulub. Görüş çərçivəsində nümayəndə heyəti “INNOLAND” İnkubasiya və Akselerasiya Mərkəzinin, Səyyar ASAN xidmətin və “ABAD” publik hüquqi şəxsin fəaliyyəti ilə də tanış olub.

Yeri gəlmişkən, burada bir məqama xüsusi toxunmaq istərdik. Belə ki, respublikamızın Afrika dövlətləri ilə əməkdaşlığında əsas istiqamətlərdən biri “ASAN xidmət” modelinə dair təcrübə mübadiləsidir. Bu modelin tətbiqinə Afrika qitəsi ölkələri böyük maraq göstərirlər. “ASAN xidmət” təcrübəsinin ixracı istiqamətində Mərakeş, Uqanda və Efiopiya kimi ölkələrin müvafiq sahələr üzrə fəaliyyət göstərən qurumları ilə Anlaşma memorandumları imzalanıb. Uqandada hazırda “ASAN xidmət” modeli əsasında 6 Dövlət Xidmətləri mərkəzi fəaliyyət göstərir. Somali Prezidentinin Azərbaycana səfəri zamanı imzalanmış sənədlərdən biri də bu sahədə əməkdaşlığa dair olub. Onun Bakıda “ASAN xidmət” mərkəzi ilə tanış olması da təsadüfi deyil. “ASAN xidmət” təcrübəsinin ixracı istiqamətində, eyni zamanda, Esvatini, Konqo, Tanzaniya, Qambiya və Zimbabve ilə fəal danışıqlar davam etdirilir.

Prezidenti İlham Əliyev və Qvineya-Bisau Respublikasının Prezidenti Umaru Sisoku Embalonun mətbuata bəyanatlarla çıxışları da xüsusi maraqla dinlənilib. Dövlətimizin başçısı dost ölkə rəhbərinin artıq ikinci dəfədir ki, Azərbaycana səfərini yüksək dəyərləndirib və bunun sıx qardaşlıq münasibətlərinin aydın təzahürü olduğunu vurğulayıb. Azərbaycan lideri daha sonra deyib: “Biz iqtisadi sahədə belə bir razılığa gəldik ki, konkret layihələr, investisiya imkanları müəyyən edilsin. Əminəm ki, beləliklə, biz ümumi məxrəcə gəlib çıxacağıq. Çünki biz artıq bir çox ölkələrə sərmayələr yatırırıq. Əlbəttə, biz məmnun olardıq ki, konkret layihələr fürsətini nəzərdən keçirək. Biz, həmçinin hesab edirik ki, bu, müdafiə və müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlıq etmək üçün fürsət yaradır. Cənab Prezident Azərbaycanın hərbi hissələrinin birində olacaq və ona, o cümlədən Azərbaycanın müdafiə sənayesi haqqında təqdimat ediləcək. Bu ola bilsin ki, bizim dostlarımız üçün maraqlı olsun”.

Qvineya-Bisau Respublikasının Prezidenti mətbuata bəyanatla çıxışında Bakı səfərindən və münasibətlərə yenidən nəzər salmaqdan məmnun olduğunu diqqətə çatdırıb. Eyni zamanda, iki ölkə arasında əlaqələrin, eləcə də səhiyyə, təhsil, hərbi və təhlükəsizlik sahələrinin inkişafının diqqətdə saxlanılacağını bildirib.