WSJ: Pekin üçün Tehranı dəstəkləməyin dəyəri artır...

...Çinin İrana dəstəyi Pekin üçün ciddi strateji və iqtisadi itkilərə səbəb ola bilər, çünki Fars körfəzindəki əsas neft təchizatçıları təhlükə altındadır.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə The Wall Street Journal yazır.

...Hörmüz boğazı dünyanın enerji ticarəti üçün ən vacib arteriyalarından biridir və bölgədəki hər hansı bir gərginlik dərhal göndərmə xərclərinə, eləcə də təchizat zəncirlərinə təsir göstərir.

Gəmiçilik şirkətləri artıq artan xərclərlə üzləşir və yanacaq qiymətlərini əvvəlcədən bağlaya bilmirlər, bu da logistika və marşrutları getdikcə qeyri-sabit və gözlənilməz edir.

Son illərdə Çin neftinin təxminən 11 faizini İrandan alır, bu da çox vaxt sanksiyaları pozmaq sxemləri vasitəsilə baş verir. Lakin Fars körfəzi ölkələrindən - Səudiyyə Ərəbistanı, İraq, Oman və BƏƏ-dən gələn təchizat Pekin üçün daha əhəmiyyətli olaraq qalır və ümumilikdə Çinin neft idxalının təxminən 37 faizini təşkil edir.

Mənbələrə görə, Pekin Tehrana hərbi məqsədlər üçün istifadə edilə bilən peyk məlumatları və ikili istifadə texnologiyaları təqdim edib.

Bu, infrastrukturu və enerji obyektləri risk altında olan Körfəz paytaxtlarında artan qıcıqlanmadır. Uzun müddətdir praqmatik kursu davam etdirən, Çinlə infrastruktur və investisiya sahəsində əməkdaşlıq edən ərəb monarxiyaları etimad səviyyələrini yenidən nəzərdən keçirməyə başlayırlar. İctimai münasibətlərdə heç bir fasilə olmasa da, kəşfiyyat paylaşımı və müdafiə əməkdaşlığı məsələlərində də daxil olmaqla, münasibətlərdə soyuma artıq özünü göstərir.

Uzun illərdir ki, Çinin strategiyası neytrallıq və iqtisadi praqmatizm prinsipi üzərində qurulub - siyasi öhdəliklər olmadan hər kəslə əməkdaşlıq etmək...

Lakin hazırkı münaqişədə İrana dəstəyi bu tarazlığı pozur. Ekspertlər qeyd edirlər ki, Pekinin məntiqi ucuz neft əldə etməyə və bölgədəki təsirini gücləndirməyə yönəlmişdi, lakin nəticələr əks nəticə verib: Çinin enerji ehtiyaclarının üçdə birindən çoxunu təmin edən əsas təchizatçılar təhlükə altındadır.

Alternativ marşrutlar və boru kəmərləri vasitəsilə asılılığı aradan qaldırmaq cəhdləri hələlik dünyanın ən böyük nəqliyyat və sənaye sistemi üçün tələb olunan sabit təchizat həcmlərini təmin etməyib.

Artan gərginlik qarşısında Pekin yalnız öz hərəkətlərini ərəb tərəfdaşlarına izah etməli deyil, həm də etimadı bərpa etməli olacaq.

Əli Babayev