WSJ Trampın Ukrayna üçün sülh planı nın necə yazıldığını açdı: Rusiyanın dostu...

ABŞ oktyabr ayında Ukrayna üzrə "sülh planı” hazırlamağa başlayıb. Bu, Prezident Donald Trampın Milli Təhlükəsizlik komandasına Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsini dayandırmaq üçün plan hazırlamaq əmri verdikdən sonra baş verib. Planın hazırlanması prosesi İsrail və HƏMAS arasında əldə olunmuş razılaşma nümunəsi əsasında həyata keçirilib. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, "The Wall Street Journal” nəşri planın necə yaradıldığını və son sənədə ən çox kimlərin təsir etdiyini https://www.wsj.com/world/russia-ukraine-us-peace-plan-kremlin-f144d498 açıqlayıb.

İşin başlanğıcı

Nəşrin mənbələrinə görə, planın ilk layihəsi Stiv Vitkoff və Jared Kuşner tərəfindən Yaxın Şərqdən geri uçarkən yazılmağa başlanıb. Onlar bu sənəd üzərində bir ay boyunca işləyiblər.

Mənbələr bildirir ki, Vitkoff və Kuşner Kremlin daxilindən əldə etdikləri məlumatlara əsaslanıblar. Həmçinin yüksək vəzifəli bir ukraynalı məmur Prezident Volodimir Zelenski ilə ən azı iki telefon danışığı təşkil edib. Planın hazırlanmasına Kremlin xüsusi nümayəndəsi Kiril Dmitriyev də əhəmiyyətli töhfə verib; o, Kuşnerlə uzunmüddətli əlaqələrə malikdir:

"ABŞ nümayəndələri sənədi Halloweendən əvvəlki həftəsonu Mayamiyə gətirdilər və Dmitriyev ilə üç gün intensiv müzakirələr apardılar. Mənbələrin sözlərinə görə, üç tərəfin də planın necə görünməli olduğu ilə bağlı oxşar baxışları var idi, lakin Dmitriyevin daha çox konkret fikirləri mövcud idi”.

Məqalədə bildirilir ki, Vitkoff amerikalı və xarici rəsmilərlə danışaraq kəşfiyyat qiymətləndirmələrini araşdırdıqdan sonra Ukraynanın hərbi baxımdan daha zəif vəziyyətdə olduğunu və müharibənin dayandırılması üçün Kreml ilə sülh sazişi imzalanacağı təqdirdə Moskva ilə müqayisədə daha çox güzəştlərə getməli olduğunu müəyyən edib. Dmitriyev isə Ukraynanın heç vaxt NATO-ya qoşula bilməyəcəyini və Donbas və Rusiyanın iddia etdiyi digər ərazilərdən tam çıxmalı olduğunu bildirib. Dmitriyev ABŞ və Rusiyanın süni intellekt, enerji və digər sahələrdə iqtisadi razılaşmalar imzalamasını da təklif edib.

Ukraynanın iştirakı

Mənbələr bildirir ki, Vitkoff və Kuşner Ukrayna Prezidentinin milli təhlükəsizlik müşaviri Rustem Umerovu Mayamiyə dəvət edib və ona planı təqdim ediblər. Umerov onlara açıq şəkildə deyib ki, plan Ukrayna üçün yox, Rusiya üçün daha faydalıdır. O, Zelenski ilə telefonla əlaqə saxlamağı tövsiyə edib.

16 noyabrda Kuşner və Vitkoff Ukrayna Prezidentini planla tanış ediblər. Zelenski onlara və Trampa sülh sazişi üçün göstərdikləri səylərə görə təşəkkür edib. O, öz fikirlərini çatdırmaq və plan üzərində işləmək niyyətində olduğunu bildirib. Həmin həftəsonu Zelenski Umerov və Vitkoff ilə ikinci telefon danışığını həyata keçirib.

"Mənbələrin sözlərinə görə, planın əksər müddəaları Rusiya və Ukrayna nümayəndələri ilə məsləhətləşmədən əvvəl Vitkoff və Kuşner tərəfindən yazılıb”.

Planın açıqlanması

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio planın bir nüsxəsini 18 noyabrda Səudiyyə Ərəbistanı şahzadəsi Məhəmməd bin Salman Vaşinqtonu ziyarət edərkən Ağ Evdə alıb. Rəsmilərə görə, Rubio Vitkoff-Kuşner təşəbbüsü barədə məlumatlı idi, lakin onların hazırladığı bütün sənədin məzmununu bilmirdi.

Planın detalları açıqlanandan sonra Ağ Ev bir tərəfli şərtlər səbəbindən gözlənilməz böhranla üzləşib. Rubio qəzəbli Avropa məmurları və qanunvericilərin zənglərinə cavab verməli olub.

Qanunvericilər jurnalistlərə deyiblər ki, Rubio onlara ilkin layihəyə bir rusun təsir etdiyini bildirib, Dmitriyevin adını açıqlamayıb. O, həmçinin planın Ukrayna nümayəndələri tərəfindən verilmiş elementləri əhatə etdiyini qeyd edib. Lakin sonradan Rubio bu iddianı təkzib edib:

"Sülh təklifinin müəllifi ABŞ-dır, – deyə o bildirib. - O, rus tərəfinin təkliflərinə, lakin həmçinin Ukraynanın əvvəlki və indiki təkliflərinə əsaslanır”.

Rubio, Vitkoff və Kuşner tələsik şəkildə Cenevrədə Ukrayna və Avropa rəsmiləri ilə görüş təşkil edərək planın dəyişikliklərini razılaşdırıblar ki, Kiyev üçün daha qəbulolunan olsun. Bu dəyişikliklərə Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin maksimal sayının artırılması və NATO üzvlüyünü qadağan edən müddəaların çıxarılması daxildir. Onlar son sülh planının Ukraynanın əsas məqsədlərini təmin edəcəyinə söz veriblər.

"The Telegraph” yazıb ki, Tramp və Zelenski sülh planı üzrə həlledici danışıqlara hazırlaşır. Jurnalistlər bildirirlər ki, birbaşa danışıqlar artıq bu həftə başlaya bilər və təsdiqlənməmiş məlumatlara görə, Zelenski Vaşinqtonu ziyarət edə bilər.

Eyni zamanda KİV xəbər verir ki, ABŞ Ordusu katibi Dan Driskoll bazar ertəsi günü Əbu-Dabiyə gəlib və Ukrayna və Rusiya nümayəndələri ilə danışıqlar aparıb.

Alpər